Muxe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Muxe (lub muxhe, wym. musze[1]) – określenie specyficznej grupy osób (o genetycznej płci męskiej i psychicznej płci żeńskiej) transgenderycznych (M/K) lub transseksualnych (M/K) z meksykańskiego stanu Oaxaca (w szczególności w mieście Juchitán de Zaragoza). Kobiety są tam wyżej cenione i bardziej uprzywilejowane niż mężczyźni, co związane jest z przetrwaniem typowego dla kultury zamieszkujących ten rejon Zapoteków ustroju społecznego zbliżonego do matriarchatu.

Geneza terminu[edytuj | edytuj kod]

Uważa się, że termin muxe pochodzi od hiszpańskiego słowa mujer (kobieta) i jest derywacją fonetyczną, której Zapotekowie zaczęli używać w wieku XVI.

Muxe i płeć w kulturze Zapoteków[edytuj | edytuj kod]

Od czasów prekolumbijskich Zapotekowie uważali muxe za trzecią płeć, ani lepszą ani gorszą od mężczyzn i kobiet, lecz inną. Niektóre muxe tworzyły związki monogamiczne z mężczyznami, inne żyły w grupach, a jeszcze inne żeniły się z kobietami i miały dzieci.

Należy zauważyć, że doniosłe znaczenie w kulturze Zapoteków ma ustrój społeczny podobny do matriarchatu. Kobiety w regionie piastują najważniejsze funkcje społeczne oraz zajmują się biznesem, handlem i prowadzeniem prywatnych działalności gospodarczych, pozostawiając mężczyznom rolnictwo i rybołówstwo. Muxe, jako "prawie kobiety", mają prawo uczestniczyć w kluczowych dla społeczności decyzjach niedostępnych dla mężczyzn oraz wykonywać zawody zarezerwowane dla kobiet.

W większej części Meksyku dominuje stawiająca na wyższej pozycji mężczyzn kultura mestizo (i powiązane z nią zjawisko machismo). Stan Oaxaca, posiadający znaczną populację Zapoteków, wyróżnia się na tym tle. W tym rejonie obserwuje się znacznie mniej agresji wobec homoseksualistów (homofobia), sfeminizowanych mężczyzn czy transgenderystów niż w reszcie kraju.

Muxe obecnie[edytuj | edytuj kod]

Muxe dzielą się na vestidas (noszących kobiece ubrania i makijaż) oraz pintadas (noszących męskie ubrania i makijaż). Uważa się, że o ile podział na trzy płci trwa od czasów prekolumbijskich, o tyle zjawisko muxe ubierających się jak kobiety jest stosunkowo nowe. Rozpoczęło się ono w latach 50. XX wieku i zyskało tak dużą popularność, że obecnie niemal całe młode pokolenie muxe to vestidas[2].

Dla matek w tej okolicy "wychowanie" muxe, głównie poprzez aplikowanie żeńskich hormonów synowi, to powód do dumy. Decyzja o wychowaniu chłopca na muxe zapada zazwyczaj, gdy dziecko jest jeszcze niemowlęciem. Muxe są w Juchitán de Zaragoza cenieni bardziej niż żeńscy i męscy potomkowie o zgodnej z biologiczną tożsamości płciowej, gdyż w przeciwieństwie do nich przez całe życie pozostaną przy matce, zapewnią jej dożywotnią opiekę i utrzymanie oraz przejmą rodzinną działalność gospodarczą. Muxe cieszą się w mieście tak dużym społecznym poważaniem, że często starsi (lub nawet już dorośli) chłopcy sami decydują się na pozostanie muxe[3].

Znane osoby muxe[edytuj | edytuj kod]

W 2003 roku 25-letnia muxe, Amaranta Gómez Regalado z Juchitán de Zaragoza wzbudziła międzynarodowe zainteresowanie jako kandydatka partii Mexico Possible w wyborach stanowych w Oaxaca. Do jej postulatów należały m.in. dekryminalizacja marihuany i aborcji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. [1] (ang.)
  2. Amaranta Gómez Regalado, Transcendenting
  3. Joanna Woźniczko-Czeczott, Ostatnia ostoja matriarchatu, Przekrój. Dostęp: 05-12-2007.