Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie
Jeden z budynków muzeum – pałac – od ulicy św. Jana.
Jeden z budynków muzeum – pałac – od ulicy św. Jana.
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Św. Jana 19,
31-017 Kraków
Data założenia 1878
Zakres zbiorów sztuka starożytna, malarstwo europejskie XIII-XVIII w., zabytki europejskiego i islamskiego rzemiosła artystycznego, militaria
Dyrektor Jolanta Lenkiewicz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa muzeum
Muzeum Czartoryskich
Obiekt zabytkowy nr rej. A-107 z 2 stycznia 1968
Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie
Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, Św. Jana 19 / Pijarska 15
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Muzeum Czartoryskich
Muzeum Czartoryskich
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Muzeum Czartoryskich
Muzeum Czartoryskich
Ziemia 50°03′52,94″N 19°56′24,14″E/50,064706 19,940039Na mapach: 50°03′52,94″N 19°56′24,14″E/50,064706 19,940039
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Galeria malarstwa zachodnioeuropejskiego w Muzeum Czartoryskich
Leonardo da Vinci, Dama z gronostajem
Rembrandt, Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem

Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie – jedno z najstarszych muzeów w Polsce, otwarte w 1878[1]. Jego początki sięgają roku 1801 i zbiorów księżnej Izabeli Czartoryskiej, prezentowanych w jej puławskim muzeum. Z końcem XIX wieku zbiory przeniesiono do Krakowa.

Muzeum Książąt Czartoryskich jest własnością Fundacji Książąt Czartoryskich, opiekę nad zbiorami sprawuje Muzeum Narodowe w Krakowie.

Muzeum gromadzi dzieła malarstwa europejskiego XIII-XVIII w., zabytki europejskiego i islamskiego rzemiosła artystycznego od średniowiecza do XIX w., grafiki, sztuki starożytnej oraz militaria. Najcenniejszym dziełem w muzeum jest Dama z gronostajem Leonarda da Vinci.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1801 otwarto Świątynię Sybilli w Puławach – prywatne muzeum założone przez księżnę Izabelę Czartoryską, małżonkę księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego.

Zbiory puławskie uległy częściowemu rozproszeniu i zniszczeniu po upadku powstania listopadowego i konfiskacie majątku Czartoryskich przez Rosjan, większość jednak udało się uchronić i następnie przewieźć do Paryża do Hôtelu Lambert. W 1870 roku książę Władysław Czartoryski zdecydował o przeniesieniu zbiorów do Krakowa, gdzie ostatecznie trafiły w roku 1876. W tym samym roku Czartoryscy przekazali również swój wielki księgozbiór do użytku publicznego w Krakowie (Biblioteka Czartoryskich).

Muzealne zbiory Czartoryskich początkowo zostały umieszczone w Arsenale Miejskim, który został przekazany na cele muzealne przez władze miejskie. Następnie ks. Władysław Czartoryski zakupił wschodnią część klasztoru Pijarów (tzw. klasztorek pijarski) i trzy kamienice na rogu ulic Pijarskiej i św. Jana, które zostały scalone i przekształcone w jednolitą budowlę pałacową przez architektów: Alberta Bitnera, Wandalina Beringera i Zygmunta Hendla. Przebudowa miała miejsce w l. 1879-1901. W jej wyniku powstała rezydencja z attyką i renesansowym dziedzińcem ozdobionym kolumnadą. Przebudowy pałacu na muzeum dokonał Maurycy Ouradou, uczeń Viollet le Duc'a. Architekt ten zaprojektował fasady od strony ul. Pijarskiej i od strony baszty Pasamoników oraz ozdobiony herbami kryty ganek przerzucony nad ul. Pijarską, łączący budynek główny pałacu z "klasztorkiem" i dalej z Arsenałem oraz z częścią murów miejskich z basztami Stolarską i Ciesielską. W ten sposób powstał zespół pałacowo-muzealny.

Samo Muzeum Książąt Czartoryskich zostało otwarte w 1880 roku i początkowo zajmowało tylko część pomieszczeń późniejszego kompleksu muzealnego[2]. Po wybuchu II wojny światowej najcenniejsza część zbiorów została ewakuowana i ukryta w pałacu w Sieniawie, lecz mimo to Niemcy zdołali je częściowo rozgrabić lub wywieźć. Po wojnie większość eksponatów odzyskano. Do zaginionych należy m.in. obraz Portret młodzieńca, przypisywany Rafaelowi. W 1950 roku Muzeum Czartoryskich zostało przejęte przez państwo i włączone do krakowskiego Muzeum Narodowego jako jeden z jego oddziałów.

Obecnie pieczę nad zbiorami pełni Fundacja Książąt Czartoryskich powstała w 1991 roku z inicjatywy Adama Karola Czartoryskiego. 11 stycznia 2010 roku rozpoczęto gruntowny remont muzeum, w czasie którego muzeum jest zamknięte. Ponowne otwarcie jest planowane na rok 2015.

Dział malarstwa zachodnioeuropejskiego[edytuj | edytuj kod]

Dział malarstwa zachodnioeuropejskiego znajduje się na drugim piętrze pałacu. Znajdują się tu obrazy takich mistrzów jak:

Pamiątki z dziejów Polski XIV-XVII w. i europejskie rzemiosło artystyczne[edytuj | edytuj kod]

Obie połączone wystawy zajmują pierwsze piętro pałacu. Znajdują się tam m.in. portrety ostatnich Jagiellonów wykonane w warsztacie Łukasza Cranacha Młodszego w połowie XVI wieku, oprawione w XIX wieku w jedną ramę, a także całopostaciowe wizerunki marszałka wielkiego koronnego Łukasza Opalińskiego i Agnieszki z Tęczyńskich Firlejowej. Ekspozycja prezentuje historię Polski uszeregowaną chronologicznie od czasów Jagiellonów do czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Zbrojownia i pamiątki puławskie[edytuj | edytuj kod]

Stała ekspozycja prezentowana jest w klasztorku, który z pałacem muzealnym połączony został przewiązką. Zebrano tu pamiątki rodu Czartoryskich, przede wszystkim portrety największych przedstawicieli rodu, a także militaria polskie, europejskie i bliskowschodnie.

Galeria sztuki starożytnej[edytuj | edytuj kod]

Galeria sztuki starożytnej mieści się w dawnym arsenale miejskim. Wejście do wielkiej sali wystawowej prowadzi przez przewiązkę między klasztorkiem a dawnym arsenałem. Znajdują się tam zabytki kultury greckiej, egipskiej, etruskiej oraz rzymskiej. Zgromadzone obiekty pochodzą z okresu od III tysiąclecia p.n.e. do IV wieku n.e. Wśród nich są m.in. sarkofagi egipskie wraz z mumią, grobowce etruskie oraz liczne rzeźby.

Przypisy

  1. Edward Chwalewik: Zbiory polskie : archiwa, bibljoteki, gabinety, galerje, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie. T. 1: A–M. Warszawa: Wydawnictwo Jakuba Mortkowicza, 1926, s. 229.
  2. Marek Żukow-Karczewski, Pałace Krakowa. Pałac Czartoryskich, "Echo Krakowa", 15 XI 1989 r., nr 222 (13031).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]