Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Jaworzyna Śląska
Adres Towarowa 4
Data założenia 2004
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Ziemia 50°54′56,304″N 16°26′12,494″E/50,915640 16,436804Na mapach: 50°54′56,304″N 16°26′12,494″E/50,915640 16,436804
Strona internetowa muzeum
Obrotnica w skansenie parowozów w Jaworzynie Śląskiej
Parowóz TKi3-26 z roku 1903

Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku – muzeum i skansen w Jaworzynie Śląskiej w województwie dolnośląskim, eksponujące głównie zabytkowy tabor kolejowy. Muzeum gromadzi również zbiory ikonograficzne związane z historią kolei w Polsce i na Śląsku.

Działająca od 1895 w Jaworzynie Śląskiej parowozownia została w 1991 zamknięta i przekształcona w Skansen Lokomotyw Parowych – filię Muzeum Kolejnictwa w Warszawie. Od 2004 funkcjonuje jako Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku rozpoczęło swoją działalność w 2004 roku na terenie historycznej lokomotywowni w Jaworzynie Śląskiej. Po ponad rocznych staraniach zmierzających do ratowania kolekcji parowozów i lokomotyw zgromadzonych w Jaworzynie Śląskiej, Muzeum wydzierżawiło teren wraz z eksponatami od Gminy Jaworzyna Śląska. Od 2005 roku Muzeum jest już działającą pod nadzorem Ministerstwa Kultury organizacją pożytku publicznego zajmującą ochroną dziedzictwa kultury technicznej Śląska.

Zbiór eksponatów przejęty od PKP składał się z 34 lokomotyw, 41 wagonów i 8 maszyn warsztatowych. Wszystkie te obiekty były niesprawne technicznie, a niektóre w stanie całkowitej ruiny. Stan zabudowań biurowych, warsztatu oraz hali parowozowni okazał się również zły. Podczas pierwszego etapu działalności Muzeum wykonano szereg prac porządkowych i zabezpieczających. W wyremontowanych pomieszczeniach urządzono biura oraz nowe pomieszczenia ekspozycyjne.

Zorganizowana została również baza noclegowa w specjalnie zakupionym do tego celu wagonie sypialnym. Baza noclegowa jest czynna poza sezonem grzewczym, ponieważ wagony są nieogrzewane.

Po niezbędnych naprawach infrastruktury przystąpiono do renowacji zgromadzonego taboru kolejowego oraz zakupów nowych eksponatów.

Ekspozycje[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Muzeum udostępnia ekspozycję obejmującą zabytkowy tabor kolejowy normalnotorowy od roku 1890 do lat 70. XX w. Zbiór składa się z ponad 50 lokomotyw (pochodzenia polskiego, niemieckiego, austriackiego, angielskiego i amerykańskiego) - w tym 40 parowozów, oraz blisko 100 wagonów oraz żurawi kolejowych i pługu odśnieżnego. Cały zbiór ustawiony jest w wachlarzowej hali z 19 stanowiskami oraz na 1,5 km torów.

Poza taborem kolejowym do Muzeum przybyła także unikatowa kolekcja motocykli Harley-Davidson i Indian. Modele z lat 1924-1984 zostały pieczołowicie odrestaurowane i obecnie są sprawne technicznie.

W zabytkowych pomieszczeniach dawnej parowozowni zorganizowano szereg tematycznych ekspozycji poświęconych historii techniki i przemysłu. Do zwiedzana udostępnione są wystawy maszyn i urządzeń przemysłowych, rolniczych i stolarskich, komputer ODRA z 1974 roku, maszyny poligraficzne, urządzenia rzemieślnicze, urządzenia gospodarstwa domowego rodowodem ze Śląska.

Turyści mogą również zwiedzić wystawę poświęconą historii komunikacji, którą tworzą zabytkowe radioodbiorniki, dalekopis, telefony i centralki telefoniczne. Ciekawą propozycją dla dzieci i młodzieży jest sala zabawkarstwa samochodowego.

W dwóch historycznych pociągach została otwarta wystawa poświęcona „Roli kolei w przesiedleniach po II wojnie światowej”, obrazująca migracje i losy ludności na terenie Śląska po II wojnie.

Uruchomiona została makieta kolejowa w skali H0 sterowana autentycznymi urządzeniami zabezpieczenia ruchu kolejowego. Dla turystów udostępniona jest również drezyna do jazd rekreacyjnych na torach Muzeum.

Wybrane eksponaty[edytuj | edytuj kod]

  • parowóz TKh2-12 firmy Union Giesserei z 1890
  • parowóz TKi3-23 firmy Hohenzollern z 1903
  • parowóz Ok1-325 firmy Henschel und Sohn Kassel z 1921
  • Lokomotywa ET22 przebudowana z prototypu EP23. Numer tejże ET22 pochodzi od lokomotywy tej samej serii wcześniej zezłomowanej.

Ważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

W 2012 roku odbyła się Gala Parowozów 2012 – II Międzynarodowy Zlot Zabytkowych Lokomotyw[1][2][3]. W 2013 roku w dniach 21 i 22 września udało się zorganizować imprezę Gala Parowozów 2013 – III Międzynarodowy Zlot Zabytkowych Lokomotyw, w której brały udział lokomotywy parowe z Polski – Ty42-24, Ol49-59, TKt48-18, z Czech – 213.901, oraz z Niemiec – BR52 8177, BR52 8079[4][5]. Odbywają się tu także Festiwal Zabytków Techniki (rekonstrukcje historyczne poświęcone historii Jaworzyny Śląskiej i regionu), lekcje muzealne czy impreza pod nazwą Pociąg Świętego Mikołaja.

Wiosną 2014, dzięki remontom i modernizacji zabytkowej infrastruktury kolejowej, została uruchomiona trasa wiodąca po najważniejszych częściach muzeum. Zwiedzający uzyskali w ten sposób możliwość poznania z pokładu pociągu prowadzonego przez parowóz TKt48-18 bądź przez wagon motorowy konstrukcji czeskiej takich obiektów, jak kanał oczystkowy, zapadnia, dźwig węglowy, żuraw wodny, elektrowyciąg, obrotnica, olejarnia i piaskownia.

Przypisy

  1. Gala Parowozów 2012 – Podsumowanie (pol.). muzeumtechniki.pl. [dostęp 2013-09-26].
  2. 10 TYSIĘCY OSÓB NA GALI PAROWOZÓW (FOTO, WIDEO) (pol.). doba.pl. [dostęp 2013-09-26].
  3. Niezwykła gala parowozów [FOTO/WIDEO] (pol.). swidnica24.pl, 2012-09-30. [dostęp 2013-09-26].
  4. GALA PAROWOZÓW 2013 (pol.). muzeumtechniki.pl. [dostęp 2013-09-26].
  5. Gala Parowozów w Jaworzynie Śląskiej [FOTO/WIDEO] (pol.). swidnica24.pl, 2013-09-22. [dostęp 2013-09-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Strona internetowa muzeum
  • Andrzej Szynkiewicz, Czyżby zmarnowany potencjał? „Turysta Dolnośląski” nr 12/2003.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons