Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muzeum Sztuki Współczesnej
Museum of Contemporary Art in Kraków (MOCAK)
MOCAK, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
MOCAK, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres Lipowa 4, 30-702 Kraków
Data założenia 1 lutego 2010
Dyrektor Maria Anna Potocka
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Muzeum Sztuki Współczesnej
Muzeum Sztuki Współczesnej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Sztuki Współczesnej
Muzeum Sztuki Współczesnej
Ziemia 50°02′52″N 19°57′40″E/50,047778 19,961111
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa muzeum

Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie (MOCAK, od ang. Museum of Contemporary Art in Kraków) – miejska instytucja kultury utworzona 1 lutego 2010 roku, a otwarta 19 maja 2011 roku, mająca na celu rozwój kultury i sztuki najnowszej oraz gromadzenie kolekcji. Muzeum znajduje się w dawnych halach Fabryki Schindlera. Działalność wystawiennicza MOCAK-u skupia się głównie na sztuce dwóch ostatnich dziesięcioleci.

Pierwszym dyrektorem MOCAK-u jest Maria Anna Potocka, kurator i teoretyk sztuki.

Założenia programowe i kolekcja[edytuj | edytuj kod]

Program MOCAK-u obejmuje prezentację sztuki współczesnej ze szczególnym uwzględnieniem sztuki dwóch ostatnich dziesięcioleci. Wystawienniczym kontekstem dla sztuki najnowszej jest powojenna awangarda i konceptualizm. Projektom artystycznym towarzyszą projekty edukacyjne, badawcze i wydawnicze opracowywane z myślą o zróżnicowanych grupach odbiorców[1].

Muzeum w stałej kolekcji posiada prace artystów z całego świata. Artyści, których prace wchodzą w skład kolekcji, to: AES+F, Tomasz Bajer, Edward Dwurnik, Krištof Kintera, Ragnar Kjartansson, Jarosław Kozłowski, Robert Kuśmirowski, Lars Laumann, Bartek Materka, Maria Stangret, Beat Streuli, Krzysztof Wodiczko. Wystawa kolekcji znajduje się na poziomie -1, na drugim poziomie udostępniane są wystawy czasowe. W mniejszym budynku B mieści się galeria z czasowymi wystawami indywidualnymi, designu, dźwięku i tekstu. Na terenie Muzeum znajdują się także: biblioteka, księgarnia, kawiarnia oraz pracownia konserwatorska sztuki współczesnej.

Fragment ekspozycji
Wnętrze muzeum

Historia[edytuj | edytuj kod]

Idea powstania Muzeum była od wielu lat szeroko dyskutowana w środowisku artystycznym. W 2004 roku Gmina Miejska Kraków wykupiła i przejęła budynki oraz grunty na terenie dawnej Fabryki Schindlera przy ul. Lipowej 4, przeznaczając je na potrzeby budowy Muzeum.

W maju 2005 roku Prezydent Miasta Krakowa Jacek Majchrowski złożył wniosek o dofinansowanie projektu utworzenia Muzeum ze środków Ministerstwa Kultury. Ówczesny minister kultury Waldemar Dąbrowski przyznał na realizację projektu 4 mln złotych.

Projekt budynku Muzeum wybrano w drodze konkursu w 2007 roku. Jedenastoosobowe jury pod przewodnictwem Konrada Kucza-Kuczyńskiego rozstrzygnęło konkurs nagradzając pracę Claudia Nardiego i Leonarda Marii Proliego. Budowa rozpoczęła się w grudniu 2009 roku, a zakończyła oddaniem budynku w listopadzie 2010. Otwarcie MOCAK-u odbyło się 19 maja 2011. Towarzyszyło mu otwarcie wystaw: Historia w sztuce, Kolekcja MOCAK-u, Nagroda Fundacji Vordemberge-Gildewart, Maurycy Gomulicki. Bibliophilia, Biblioteka Mieczysława Porębskiego (stała ekspozycja MOCAK-u), ALIAS: Madeleine Sante – wystawa programowa Miesiąca Fotografii w Krakowie.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Punktem wyjścia przyjętych przez Muzeum założeń nie jest pytanie: „jaka edukacja?”, lecz: „jaka kultura?”. Strategicznym celem polityki edukacyjnej MOCAK-u jest zmiana statusu współczesnej sztuki wizualnej w Polsce, tak by zyskała ona rangę ważnego i niedającego się przemilczeć głosu w kluczowych debatach publicznych. Aby to osiągnąć, MOCAK zamierza inicjować i wspierać działania prowadzące do stworzenia nowej grupy odbiorców. Działania edukacyjne Muzeum upowszechniają ideę społeczeństwa otwartego na sztukę, inicjują debatę dotyczącą pozycji społecznej artystów, a także zachęcają do kolekcjonowania dzieł młodych twórców.

MOCAK umożliwia odbiorcom aktywne spotkanie zarówno ze sztuką współczesną, jaki i z jej twórcami, kolekcjonerami, komentatorami, osobami odpowiadającymi za jej dokumentację czy ekspozycję.

Projekty edukacyjne realizowane przez Muzeum powstają we współpracy z artystami, wspólnotami lokalnymi, krytykami, kuratorami, koordynatorami wystaw, studentami, uczniami. Ich bezpośrednim celem jest umożliwianie uczestnikom wzajemnego dzielenia się doświadczeniami oraz zdobywania narzędzi niezbędnych do samodzielnego i wielowymiarowego eksplorowania świata sztuki. Adresatami projektów edukacyjnych są osoby należące do różnych grup wiekowych (przedszkolaki, dzieci w wieku wczesnoszkolnym, gimnazjaliści, uczniowie szkół średnich, studenci, młodzi dorośli, osoby w średnim wieku, seniorzy) oraz społecznych (osoby niepełnosprawne, edukatorzy, nauczyciele szkolni i akademiccy, mieszkańcy mniejszych miejscowości, osoby obciążone różnymi formami ekskluzji).

Biblioteka[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie znajduje się obok głównego gmachu. Jest dostępna dla tych, którzy zechcą uzupełnić swoją wiedzę dotyczącą wystaw, wydarzeń, spotkań organizowanych przez MOCAK, jak również dla wszystkich osób, które będą chciały skorzystać z księgozbioru. W zbiorach znajdują się albumy, katalogi wystaw i przewodniki po muzeach, monografie artystów, pozycje dotyczące krytyki artystycznej i teorii sztuki. W czytelni są udostępniane współczesne czasopisma o sztuce. Tematyka książek obejmuje nie tylko kulturę wizualną, ale i filozofię, nauki społeczne, czy teorię polityki.

MOCAK dysponuje także Biblioteką Mieczysława Porębskiego. Muzeum Sztuki Współczesnej, wprowadzając do swojej biblioteki atmosferę gabinetu Profesora Mieczysława Porębskiego, udostępnia jednocześnie jego największy z jego księgozbiorów – krakowski. Biblioteka tego historyka, krytyka i teoretyka sztuki zawiera katalogi, albumy, opracowania teoretyczne, literaturę piękną. Tworzona przez lata, oddaje nie tylko warsztat naukowy Mieczysława Porębskiego, ale pozwala też śledzić intelektualne fascynacje, próby systematyzacji wiedzy oraz dostarcza informacji o życiu artystycznym ostatniego półwiecza.

Księgarnia[edytuj | edytuj kod]

MOCAK Bookstore oferuje propozycje wydawnicze współczesnej humanistyki. Znajdują się tam pozycje z polskiego i zagranicznego rynku wydawniczego, z zakresu sztuki współczesnej, fotografii, projektowania, estetyki, czy krytyki sztuki. Księgarnia pełni także funkcje sklepu muzealnego, gdzie można kupić przedmioty zaprojektowane i w większości własnoręcznie wykonane przez artystów. Księgarnia prowadzi również sprzedaż internetową za pośrednictwem strony internetowej.

Budynek[edytuj | edytuj kod]

MOCAK

Projekt przygotowany przez studio Claudia Nardiego Architette zakładał wzniesienie na terenie dawnej Fabryki Schindlera jednego nowego budynku oraz zaadaptowanie sześciu istniejących. Architektoniczna koncepcja Nardiego bazuje na trzech założeniach: podkreśleniu linii dachu szedowego, zastosowaniu linii prostych oraz doświetleniu przestrzeni wystawienniczych naturalnym światłem. Projekt MOCAK-u nawiązuje do nurtu architektury neomodernistycznej, a sam Claudio Nardi nie ukrywa swych fascynacji Miesem van der Rohe czy architekturą włoskiego racjonalizmu.

Przestrzeń wystawiennicza, podzielona na kilka sekcji i zajmuje blisko 4 tys. m², natomiast powierzchnia całego budynku wynosi ok. 10 tys. m². Koszt budowy to ponad 70 mln złotych, z czego w 50% pochodzi ze środków Unii Europejskiej.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

  • Konkurs

Powołanie dyrekcji muzeum wiązało się z wieloma kontrowersjami administracyjnymi, politycznymi i środowiskowymi. Dyrekcja muzeum została obsadzona z nadania władz miasta nie na drodze konkursu, ale na drodze mianowania. Wywołało to oburzenie sporej części środowiska artystycznego w Krakowie, które powołało w październiku 2009 roku Obywatelski Komitet na Rzecz Przejrzystości w Polityce Kulturalnej Krakowa. Była to nieformalna grupa artystów, krytyków, kuratorów i animatorów kultury zaniepokojonych niejasną sytuacją dotyczącą przyszłości dwóch krakowskich instytucji publicznych, zajmujących się sztuką współczesną - Galerii Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki i nowo powstającego Muzeum Sztuki Współczesnej. Pierwsze działania skierowała na doprowadzenie do przedstawiania opinii publicznej wizji i kierunku rozwoju tych instytucji oraz o klarowności procedur obsadzania funkcji dyrektorskich. Komitet wystosował list otwarty do prezydenta Krakowa Jacka Majchrowskiego, pod którym podpisało się wiele wybitnych osobowości świata sztuki, Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Jarosław Suchan, dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi, Wojciech Krukowski, szef CSW w Warszawie, Maria Poprzęcka, Anda Rottenberg, Katarzyna Kozyra[2]. W skutek wprowadzenia przepisów, które wymuszają przeprowadzanie konkursów na dyrektorów tego typu placówek Maria Anna Potocka - nadal dyrektor MOCAK-u - miała pozostawać na stanowisku (jako dyrektor muzeum w organizacji) do czasu otwarcia muzeum, czyli pojawienia się pierwszej stałej wystawy. Następnie miał być ogłoszony konkurs. Muzeum otworzono w maju 2011 roku, wtedy też pojawiła się pierwsza stała wystawa (wystawa kolekcji muzeum), jednak do tej pory konkurs, który wyłoniłby nową osobę zarządzającą placówką, nie został ogłoszony przez władze Krakowa.

W ostatnich latach wielu dyrektorów galerii i muzeów sztuki współczesnej otrzymało stanowiska poprzez nominacje. Należą do nich chociażby Joanna Mytkowska, Dorota Monkiewicz, Agnieszka Morawińska czy Hanna Wróblewska. Wszystkie te nominacje nie wzbudziły najmniejszych komentarzy – nie mówiąc już o protestach – ze strony środowiska artystycznego. W międzyczasie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosił listę instytucji, które obowiązują konkursy. Wyłączył z niej wszystkie muzea sztuki współczesnej. Tutaj dyrektora wskazuje organizator a akceptuje minister kultury. Nominacje są określone w czasie i obejmują okres od trzech do siedmiu lat. W świetle tych faktów kontrowersje związane z objęciem stanowiska dyrektora Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK nie mogą być traktowane jako walka o respektowanie procedur demokratycznych. Najbardziej prawdopodobną przyczyną "rewolucji krakowskiej" była – mniej lub bardziej spontaniczna – próba zdobycia wpływu na powstającą instytucję. Przywódcami była niewielka grupa artystów związanych ze środowiskiem warszawskim i intelektualnie przez nie prowadzona. Krakowskie muzeum miało być pierwszą tak dużą instytucją sztuki współczesnej w Polsce i otwierało ogromne możliwości środowiskowe. Takie wyjaśnienie – mała polityka niedużego środowiska – tłumaczyłoby wycofanie się tej grupy z walki o demokrację w odniesieniu do innych osób akceptujących nominacje.

  • Uwikłanie w politykę.

Muzeum Sztuki Współczesnej otwierano właściwie dwa razy. Pierwszy raz miało to miejsce 16 listopada 2010 roku, kilka dni przed wyborami samorządowymi w Polsce (które odbyły się 21 listopada 2010 roku). Budynek udostępniono publiczności, choć nie był jeszcze ukończony i de facto muzeum pokazywało puste sale. Otwarciu - które nazywano oficjalnie „oddaniem budynku” - towarzyszyło przyjęcie oraz konferencja prasowa zorganizowana przez MOCAK i Urząd Miasta Krakowa, a głównym bohaterem tej konferencji był prezydent Jacek Majchrowski, ubiegający się o reelekcję. Z tego względu wskazywano na uwikłanie muzeum w kampanię prezydencką w wyborach lokalnych[3]. Budynek zamknięto dla zwiedzających w grudniu (po II turze wyborów) i otwarto dopiero 19 maja 2011 roku.

  • Cenzura.

Pojawiły się również oskarżenia o ocenzurowanie pracy pokazywanej na wystawie konkursowej fundacji Vordemberge-Gildewart. Fundacja zorganizowała konkurs, w ramach którego brał udział artysta Tomasza Mróz. Na konkurs Mróz przesłał pracę Walę dziurę Uklańskiego for free, przedstawiającą mężczyznę przebijającego penisem ścianę. Na wystawie pokonkursowej pracę ustawiono w sali ekspozycyjnej wraz z innymi ocenianymi dziełami, sfotografowano ją i zdjęcie umieszczono w katalogu wystawy. Podczas otwarcia w dniu 19 maja - kiedy muzeum oglądali prezydent III RP Bronisław Komorowski i prezydent Krakowa Jacek Majchrowski na sali ekspozycyjnej nie można było znaleźć tej pracy, ale dokumentację innej pracy Tomasza Mroza. Wprowadzono w ten sposób w błąd tak samo obu prezydentów, jak też publiczność - nie poinformowano, że w konkursie brała udział inna praca niż pokazywana na wystawie. Sprawę opisywał w „Dzienniku Polskim” z 20 maja 2011 roku Łukasz Gazur[4] oraz Marta Kudelska na łamach czasopisma „Obieg”[5].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]