Muzeum Więzienia „Pawiak”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Muzeum Więzienia "Pawiak")
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muzeum Więzienia "Pawiak"
Wejście do Muzeum Więzienia "Pawiak"
Wejście do Muzeum Więzienia "Pawiak"
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Dzielna 24/26
00-162 Warszawa
Data założenia 28 listopada 1965
Dyrektor Joanna Gierczyńska
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Muzeum Więzienia "Pawiak"
Muzeum Więzienia "Pawiak"
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Więzienia "Pawiak"
Muzeum Więzienia "Pawiak"
Ziemia 52°14′46″N 20°59′27″E/52,246111 20,990833Na mapach: 52°14′46″N 20°59′27″E/52,246111 20,990833
Strona internetowa muzeum

Muzeum Więzienia "Pawiak"muzeum stanowiące upamiętnienie więzienia Pawiak, działającego w latach okupacji niemieckiej 1939-1944. Jest oddziałem Muzeum Niepodległości. Zostało otwarte zostało 28 listopada 1965 roku. Jego filią jest Mauzoleum Walki i Męczeństwa w al. Szucha 25.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ocalały fragment bramy więziennej "Pawiaka"
Symboliczny mur więzienny

Muzeum Więzienia Pawiak powstało w 1965 roku z inicjatywy i przy współudziale byłych więźniów politycznych Pawiaka. Całość założenia architektonicznego zaprojektowali prof. dr hab. Romuald Gutt i inż. arch. Mieczysław Mołdawa. Budynek Muzeum wzniesiono na ocalałych fundamentach podziemnych kazamat VII i VIII oddziału więzienia wysadzonego przez Niemców w sierpniu 1944 roku. Wysokość oryginalnych ścian w zrekonstruowanych celach wynosi 1,1 - 1,5 m. Podczas budowy wykorzystano większość znalezionych w czasie odgruzowywania obiektu krat, zawiasów, zamków i okuć oraz zabezpieczono wydobyte z ruin dokumenty, elementy wyposażenia i przedmioty używane przez więźniów.

W skład zespołu pomnikowego Muzeum Więzienia Pawiak wchodzą ponadto: filar stanowiący fragment bramy wjazdowej, Pomnik Drzewa Pawiackiego - brązowa kopia słynnego wiązu, świadka historii - na którym rodziny ofiar od 1945 roku umieszczały tabliczki epitafijne, betonowy mur z blokami piaskowca okalający teren Muzeum, z symbolicznymi rzeźbami projektu prof. Tadeusza Łodziany i prof. Stanisława Słoniny, a także dziedziniec więzienny z pomnikiem - obeliskiem autorstwa Zofii Pociłowskiej.

Na zrekonstruowanym dziedzińcu specjalnie oznaczono za pomocą marmurowych płyt punkty szczególne - zejście do kostnicy od strony ul. Dzielnej, miejsce gdzie na hałdzie gorącego żużlu i popiołu z pieców centralnego ogrzewania oprawcy kazali się czołgać więźniom, oraz miejsce wagi węglowej, na której 6 grudnia 1943 r. publicznie powieszono trzech więźniów za próbę ucieczki.

O deportacjach do obozów przypominają postawione w ostatnich latach na dziedzińcu zewnętrznym przez byłych więźniów tablice upamiętniające.

Po drugiej stronie obecnej alei Jana Pawła II przecinającej dawne tereny więzienia znajduje się, w miejscu gmachu więzienia kobiecego Serbii, płyta upamiętniająca męstwo i cierpienia więźniarek.

W ramach edukacji historycznej Muzeum organizuje:

  • w rocznicę akcji pod Arsenałem 26 marca spotkania z harcerzami uczestnikami ogólnopolskiej akcji Arsenał.
  • w drugiej połowie września, od paru lat odbywają się Dni pamięci Pawiaka adresowane głównie do młodego pokolenia. Można wysłuchać wykładów znanych historyków, uczestniczyć w lekcjach muzealnych wzbogaconych o programy historyczno-literackie w wykonaniu aktorów scen warszawskich, brać udział w warsztatach przedmiotowo - metodycznych związanych z dziejami Pawiaka i Polskiego Państwa Podziemnego.

Na Pawiaku prowadzone są lekcje muzealne:

  • Pokolenie Janka Bytnara
  • Etos Polskiego Państwa Podziemnego
  • Polskie Państwo Podziemne a Pawiak

W programie lekcji przewidziany jest wykład historyka, zwiedzanie wystawy z możliwością wysłuchania nagrań grypsów i artystyczny spektakl edukacyjny.

Ważnym elementem warsztatu badawczego Muzeum są kartoteki tematyczne i osobowe dotyczące całego okresu funkcjonowania więzienia. Szczególną wagę przywiązujemy do stale powiększającej się kartoteki więźniów z lat 1939-1944 r., użytecznej nie tylko dla historyków - badaczy ale także dla byłych więźniów (m.in. w ich staraniach o odszkodowania). Kartoteka osobowa jest odtworzona w około 50% (oryginalna dokumentacja więzienna Pawiaka tego okresu została przez Niemców zniszczona).

Od 1990 roku Muzeum Więzienia Pawiak wraz z filią Mauzoleum Walki i Męczeństwa w al. Szucha jest oddziałem Muzeum Niepodległości w Warszawie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]