Myślenice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Myślenice
Herb Flaga
Herb Myślenic Flaga Myślenic
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat myślenicki
Gmina Myślenice
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja krakowska
Prawa miejskie XIV wiek
Burmistrz Maciej Ostrowski
Powierzchnia 30,22[1] km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

18 383[1]
599 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 12
Kod pocztowy 32-400
Tablice rejestracyjne KMY
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Myślenice
Myślenice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Myślenice
Myślenice
Ziemia 49°50′00″N 19°56′26″E/49,833333 19,940556Na mapach: 49°50′00″N 19°56′26″E/49,833333 19,940556
TERC
(TERYT)
2121609034
Urząd miejski
Rynek 8/9
32-400 Myślenice
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Myślenice w Wikisłowniku
Strona internetowa

Myślenicemiasto powiatowe w woj. małopolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Myślenice. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego.

Swoją historię wywodzi z XIII wieku[2]. Nazwa miasta pochodzi, wedle jednej z hipotez, od imienia założyciela osady – Myślimira[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Myślenice leżą 30 km na południe od Krakowa, nad rzeką Rabą, pomiędzy wzgórzami Dalin, Chełm i Uklejna.

Przez miejscowość przechodzi łącząca Kraków z Chyżnem droga krajowa nr 7 (fragment międzynarodowej trasy E77), stanowiąca na tym odcinku część tzw. Zakopianki. Swój początek ma tu również droga wojewódzka nr 967, biegnąca do Łapczycy.

Miasto dzieli się na 6 dzielnic:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Myślenice

Początki historycznej myślenickiej osady sięgają jeszcze czasów pogańskich. Pierwotnie powstała ona obok źródła (tzw. zimnej wody) na wschodnim zboczu Plebańskiej Góry, nad starym korytem Bysinki. W tym uroczysku, jak podaje tradycja, znajdowała się pogańska świątynia, gdzie oddawano cześć pogańskim bogom. W monograficznych opracowaniach, powołujących się na tradycję, spotykamy informacje, że na miejscu gontyny powstał pierwszy myślenicki kościół katolicki. Ostatecznie źródło ocembrowano, a następnie postawiono na nim kaplicę (ze źródłem pod posadzką).[potrzebne źródło]. Obecna kaplica, zwana Studzienką, zbudowana została na miejscu poprzedniej w 2. poł. XVIII w. w stylu późnobarokowym, otrzymując za patronkę Matkę Bożą Śnieżną.

Pierwsza historyczna wzmianka o Myślenicach pojawiła się w latach 1253-1258 w Kodeksie Tynieckim i mówiła o umocnieniach obronnych. Myślenice broniły bowiem w owym czasie dostępu do stolicy Polski, Krakowa, od strony południowej. W tamtym okresie w rejonie miasta istniał system umocnień, tak zwana brona myślenicka, której główną część stanowił zamek w Myślenicach, warownia u podnóża góry Uklejny, zwanej Zamczyskiem.

Kluczową datą w historii osady był rok 1342 kiedy miała miejsce lokacja miasta. Przywilej lokacyjny nadał Myślenicom król Kazimierz Wielki. Sprzedał myślenickie sołectwo dwóm mieszczanom z Wieliczki (obaj nosili imię Hynko). W tym samym roku kasztelan krakowski Spytko z Melsztyna ufundował kościół parafialny. Od tego momentu miasteczko zaczęło się prężnie rozwijać i otwierało swoje podwoje wielu zacnym gościom. Myślenice odwiedził m.in. Mikołaj Rej, który właśnie tu kończył trzecią księgę „Żywotu człowieka poczciwego”. Oprócz niego w mieście przebywał król Władysław II Jagiełło i królowa Jadwiga, a także cesarz niemiecki Zygmunt Luksemburczyk, królowie Węgier i Danii oraz liczni książęta.

Okres świetności miasta skończył się w 1557 roku, kiedy to Spytek Wawrzyniec Jordan przekazał Myślenice kasztelanii krakowskiej. Krakowscy rządcy byli bardziej zajęci problemami wielkiego miasta, toteż Myślenice zaczęły podupadać. O miasteczku przypomniano sobie w latach trzydziestych i czterdziestych XVII wieku. Wtedy to bowiem do Myślenic trafił cudowny obraz Matki Boskiej. Jednak kolejną degradację miasto przeżyło po potopie szwedzkim, w wyniku którego spłonęły dwa kościoły, a maryjne wota zostały rozkradzione.

Podczas I rozbioru Myślenice zostały włączone do terytorium państwa austriackiego. Po I wojnie światowej burmistrzem miasta został Jan Dunin-Brzeziński, który w czasie wojny był dowódcą 2 pułku Szwoleżerów Rokitniańskich. O Myślenicach jeszcze raz było głośno w 1936 roku, kiedy Adam Doboszyński zorganizował „Wyprawę myślenicką”, w trakcie której rozbrojono posterunek policji, zdemolowano kilka sklepów żydowskich na rynku oraz próbowano podpalić bożnicę.

W czasie drugiej wojny światowej Myślenice znajdowały się pod niemiecką okupacją od 5 września 1939 do 21 stycznia 1945. W tym czasie dwukrotnie miasto było pacyfikowane (29.VI.1940 r. i 29. IV.1942 r).

Myślenice początku XX w. opisał Jan Sztaudynger w „Szczęściu z datą wczorajszą”. W rodzinnym domu na Zarabiu przy ul. Sosnowej spędzał wakacje w dzieciństwie i wczesnej młodości[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Myślenice

Myślenicki rynek to centralny i najważniejszy punkt miasta, o kształcie zbliżonym do prostokąta z pierzejami o długościach 120/100/80/115 metrów. Został on wytyczony w roku 1458 według prawa magdeburskiego. W wieku XVIII powstawały przy nim pierwsze murowane domy, najstarszym z nich jest „Kamienica Obońskich” mieszcząca się pod numerem 27. Najbardziej rozpoznawalnymi obiektami stojącymi aktualnie na płycie Rynku są dwa symbole miasta: studnia-fontanna „Tereska” pochodząca z końca XIX wieku oraz pomnik Świętego Floriana z XVIII wieku.

Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny znajduje się przy ulicy Piotra Skargi w pobliżu zachodniej pierzei Rynku. Został zbudowany w stylu gotyckim w roku 1466, a następnie przeszedł wiele modernizacji, które wniosły wiele elementów architektury renesansowej i barokowej. Najstarszą częścią jest prezbiterium oraz nawa główna, z następnych wieków pochodzą części kościoła, które dotrwały do dzisiaj, w tym kaplice: Serca Pana Jezusa oraz Matki Bożej, w której znajduje się obraz Matki Boskiej Myślenickiej. Obraz ten powstał w XVI wieku w Rzymie, jako własność papieża Sykstusa V, do Myślenic dotarł w roku 1624, a pod koniec XVII wieku został uznany za cudowny.

Dom Grecki to murowany budynek znajdujący się przy ulicy Sobieskiego 3, został wybudowany w końcu XVII wieku, jako dom zajezdny. Początkowo był parterowy, a od roku 1818 jednopiętrowy. Swą nazwę zawdzięcza goszczeniu licznych kupców ormiańskich, nazywanych wtedy przez miejscową ludność Grekami. Od drugiej połowy dwudziestego wieku pełni funkcję siedziby Muzeum Regionalnego. Wśród wystaw można podziwiać: XIX-wieczne wnętrza mieszczańskie, ekspozycje dzieł sztuki ludowej, etnograficzne, archeologiczne oraz dotyczące II Wojny Światowej.

Kościół pw. Świętego Jakuba Apostoła został wybudowany w miejscu najstarszego kościoła w Myślenicach pod koniec wieku XV. Podobnie jak kościół parafialny, został zbudowany w stylu gotyckim, lecz przez liczne przebudowy, posiada on elementy charakterystyczne dla wielu różnych stylów. Przy kościele oraz po przeciwnej stronie ulicy Niepodległości znajdują się dwa cmentarze, gdzie można podziwiać XIX-wieczne klasycystyczne nagrobki oraz dwie zbiorowe mogiły: Grób Nieznanego Żołnierza oraz grób Żołnierza Sowieckiego. Kościół jest jednym z punktów na projektowanej Beskidzkiej Drodze św. Jakuba. W jego pobliżu, na zboczu Plebańskiej Góry znajduje się, źródło wody zwane „Studzienką”. Mieszkańcy Myślenic przez długie lata uznawali wodę z tego źródła za uzdrawiającą. Bezpośrednio obok niego w XVIII wieku powstała Kaplica Matki Bożej Śnieżnej[5].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Większość wydarzeń kulturalnych odbywających się w Myślenicach związanych jest z Myślenickim Ośrodkiem Kultury i Sportu[6]. Organizuje on koncerty, spotkania i wydarzenia literackie oraz kulturalne. Przy MOKiS działa Teatr im. Ks. Kardynała Karola Wojtyły oraz kino Muza.

W mieście działa też Myślenickie Centrum Kultury[7] i związany z nim Zespół Pieśni i Tańca „Ziemia Myślenicka”[8], który zdobywa liczne laury i nagrody w kraju i zagranicą.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Bohaterów Westerplatte w Myślenicach
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II w Myślenicach
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. św. Jadwigi Królowej w Myślenicach
  • Szkoła Podstawowa nr 5 (Zespołu Szkół)
  • Szkoła Podstawowa nr 6 w Myślenicach (Chełm)
  • Szkoła Podstawowa Specjalna nr 1 w Myślenicach
  • Gimnazjum nr 1 im. Juliusza Słowackiego w Myślenicach
  • Gimnazjum nr 2 im. Jana Pawła II w Myślenicach
  • Gimnazjum nr 3 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Myślenicach
  • Gimnazjum Specjalne nr 1 w Myślenicach
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Myślenicach
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Małopolska Szkoła Gościnności im. Tytusa Chałubińskiego w Myślenicach
  • Zespół Szkół im. Mikołaja Reja w Myślenicach
  • Zespół Szkół im. Andrzeja Średniawskiego w Myślenicach
  • Zespół Szkół Prywatnych Teresy i Andrzeja Osińskich w Myślenicach.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Myślenice

Zdecydowaną większość mieszkańców Myślenic stanowią katolicy. Na terenie miasta są trzy rzymskokatolickie parafie (Narodzenia NMP, św. Brata Alberta i św. Franciszka z Asyżu), ponadto działalność duszpasterską prowadzą także placówki Kościoła Chrześcijan Baptystów i Świadków Jehowy, którzy posiadają Salę Królestwa[9].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Myślenice
  • KS Dalin Myślenice – wielosekcyjny klub sportowy
  • Sokół Myślenice – wielosekcyjny klub sportowy ze świetlicą socjoterapeutyczną
  • LKS Orzeł Myślenice – piłkarski klub sportowy, założony w 1948 roku, przez jakiś czas wielosekcyjny. Obecnie piłkarze grają w V lidzie, czyli Klasie Okręgowej Kraków III. Siedziba klubu mieści się przy ul. Kazimierza Wielkiego[10], zaś stadion przy ul. Andrzeja Marka. Stadion ma pojemność 2000 miejsc, z czego 800 siedzących[11].
  • LKS Górki Myślenice – piłkarski klub sportowy
  • Myślenicki Klub Pétanque – klub petanki
  • UKS Zarabie – tenis stołowy
  • UKS „Fight Club Myślenice” – Myślenicka Szkoła Sportów Walki i Samoobrony
  • MLKSz Myślenice – klub szachowy
  • PKS Albert Myślenice – amatorski klub koszykówki grający w KNBA
  • Baza treningowa Wisły Kraków S.A[12].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[13]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Ze stroną związana jest kategoria: Ludzie związani z Myślenicami

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]