Mysłakowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Panorama Mysłakowic.jpg
Mysłakowice
Herb
Herb Mysłakowic
Miniatura pałacu Hohenzollernów
Miniatura pałacu Hohenzollernów
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat jeleniogórski
Gmina Mysłakowice
Liczba ludności (2006) 5100
Strefa numeracyjna (+48) 75
Kod pocztowy 58-533
Tablice rejestracyjne DJE
SIMC 0191448
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Mysłakowice
Mysłakowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mysłakowice
Mysłakowice
Ziemia 50°50′28″N 15°47′05″E/50,841111 15,784722
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Mysłakowice (niem. Erdmannsdorf-Zillerthal, Zillerthal) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, w gminie Mysłakowice, w Kotlinie Jeleniogórskiej, u podnóża Rudaw Janowickich w Sudetach Zachodnich.

Miejscowość jest siedzibą władz gminy Mysłakowice.

Przez miejscowość przepływa rzeka Łomnica oraz jej dopływy Jedlica i Głębocka Struga.

W 1945 wieś została włączona do Polski i przyjęła obecną nazwę. Jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. W miejscowości obchodzone były Dni Tyrolskie nawiązujące do kultury osadników. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

W maju 2014 w miejscowości otwarto park miniatur.

Geografia i ludność[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności:

  • 1786 r.-1656
  • 1816 r.-718
  • 1825 r.-797
  • 1840 r.-1123
  • 1860 r.-1572
  • 1871 r.-1656
  • 1885 r.-1151(bez Zillertal)
  • 1905 r.-2431
  • 1921 r.-2805
  • 1941 r.-3000
  • 1950 r.-3340
  • 1961 r.-4087
  • 1970 r.-4211
  • 1978 r.-4396
  • 2006 r.-5100

Mysłakowice położone są w południowo-zachodniej Polsce, województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim ziemskim. Z geograficznego punktu widzenia leżą u stóp Karkonoszy (najwyższe pasmo Sudetów), w południowo wschodniej części Kotliny Jeleniogórskiej, w tzw. Obniżeniu Mysłakowic.Powierzchnia to 1286 ha, w tym 727 ha użytków rolnych i 380 ha lasów[1].

Mysłakowice są największą wsią w Kotlinie Jeleniogórskiej i jedną z największych na Dolnym Śląsku i w Polsce. Jest dużą uprzemysłowioną osadą o nieokreślonym układzie przestrzennym i zabudowie w typie wiejskim i osiedlowym. Wynika to z faktu że Mysłakowice powstały z połączenia kilku osad o różnej przeszłości: właściwych Mysłakowic, które były starą wsią, kolonii Zillertal-osady emigrantów religijnych z Tyrolu, założonej w 1838 r. oraz folwarków i mniejszych wsi, włączanych kolejno w ich obręb.

Wieś leży we wschodniej części Kotliny Jeleniogórskiej, noszącej nazwę Obniżenia Mysłakowic, pomiędzy Wzgórzami Łomnickimi na zachodzie a wliczanymi w obręb Rudaw Janowickich, wzgórzami karpnickimi i Mrowcem na wschodzie. Zabudowania Mysłakowic ciągną się wzdłuż rzeki Łomnicy, zajmują też teren pomiędzy nią a płynącą równolegle na wschód Jedlicą. Na północy graniczy bezpośrednio z domami Łomnicy, a na południe i południowy-wschód z osiedlami Kostrzycy. Mysłakowice ciągną się ok. 3,5 km, na wysokości ok. 370-395 m. Znajdują się w rozległej, prawie płaskiej dolinie, zbudowanej z młodopaleozoicznych granitów porfirowatych, pokrytych osadami czwartorzędowymi. Przez wieś prowadzi szosa krajowa nr 367 z Jeleniej góry do Kamiennej Góry przez Kowary, do której dochodzi na północnym skraju szosa z Łomnicy do Miłkowa. Od zachodu całą miejscowość omija obwodnica z Jeleniej Góry do Karpacza.

Nazwa wsi[edytuj | edytuj kod]

  • Dorf Hertmarsdorf - 1305r.[2]
  • Erthmarsdorf - 1340r.
  • Ertmansdorff - 1390r.
  • Erdmannsdorff - 1726r.
  • Erdmannsdorf - 1765r.
  • Artendorf, Erdmannsdorf - 1786r.
  • Erdmannsdorf und Zillerthal - 1838r.
  • Zillertal -Erdmannsdorf - 1937r.
  • Turońsk, Toruńsk, - 1945r.
  • Mysłakowice - 1946r

W Polsce jest tylko jedna wieś o nazwie Mysłakowice. Oficjalnie nazwa ta obowiązuje od dnia 16 grudnia 1946 roku, ponieważ z tą datą ukazał się Monitor Polski nr 142, w którym pod pozycją 262 znajduje się rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej Odzyskanych Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku, o ustaleniu nazw urzędowych miejscowości. Nazwę ustaliła Komisja Ustalania Nazw Miejscowych, działająca w latach 1946 1949. W skład tej komisji wchodziło wielu znanych językoznawców m.in. prof. UJ Witold Taszycki oraz prof. Kazimierz Nietsche z Polskiej Akademii Umiejętności.

Pierwotnie Mysłakowice były malutką wioską i dopiero zainteresowanie tymi terenami marszałka von Gneisenau, a później króla Fryderyka Wilhelma III spowodowało gwałtowny rozwój terytorialny tej miejscowości poprzez włączanie w jej obręb kolejnych osiedli i folwarków oraz osiedla tyrolskiego. Niemiecką nazwę Zillerthal miejscowość zawdzięcza tyrolskim osadnikom z pochodzącym z okolic doliny Zillerthal, którzy osiedlili się tutaj z inicjatywy hrabiny Fryderyki Reden. Powodem, dla którego wyemigrowali oni z Tyrolu i osiedlili się w latach 30. XIX wieku w w Mysłakowicach, było prześladowanie w tym czasie protestantów w Austrii. Na przestrzeni lat rola, jaką odgrywały Mysłakowice, nazwa, przynależność państwowa i zależność administracyjna ulegała wielokrotnym zmianom.

Wobec tego, że nie była znana słowiańska nazwa wsi, komisja mogła utworzyć nową nazwę, wywodzącą się od jakiegoś polskiego imienia. Mogła też nadać miejscowości nazwę wskrzeszoną, tzn. starą, od dawna nieużywaną nazwę, zupełnie innej, oddalonej wsi. Tą ostatnia metodę przyjęła komisja i nadała nazwę Mysłakowice. Wywodzi się ona od staropolskiego imienia Mysłak. Zapisano je po raz pierwszy w bulli gnieźnieńskiej, w roku 1136 jako - MISLAC. Wieś Mysłaków (gmina Marcinowice) w przekazach źródłowych występuje jako Mislacou (1250r.), a później Myslacovicz (1253r.) i od tej pięknej, staropolskiej, rdzennie śląskiej nazwy utworzono nazwę Mysłakowice.

Nazwa niemiecka – Hertmarsdorf – Erdmannsdorf znaczyła "wieś Hertmanna, Erdmanna". Hertmann – to człowiek zacięty, srogi, twardy, natomiast Erdmann – to człowiek ziemi, ziemianin. W zapisie nazw niemieckich pojawiają się prawdopodobnie błędy w odczycie rękopisów i zamianie n : r oraz wymiany t, th : d wynikające ze zmian fonetycznych w wymowie niemieckiej. Nazwa drugiej części Mysłakowic - Zillerthal, pierwotnie pochodzenia iliryjskiego, później została zromanizowana i zgermanizowana (Cilarestal - 889r.; Tilurius, Zilare – X w.). Tyrolczycy nazwali tak nową ziemię na pamiątkę swoich rodzinnych stron - płynącej doliną (das Tal) rzeki Ziller.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • zespół pałacowy, z pierwszej poł. XIX w.:
  • kościół ewangelicki, obecnie świątynia rzym.-kat. par. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, z l. 1836-1840; jego otwarcie nastąpiło z opóźnieniem spowodowanym katastrofą budowlaną - 8 czerwca 1838 o 6.30 zawaliła się wieża, co spowodowało ofiary śmiertelne i wszczęcie postępowania wyjaśniającego na osobisty rozkaz króla Fryderyka Wilhelma IV, który przybył na miejsce katastrofy. Najcenniejszym elementem, a zarazem ciekawostką tej świątyni są trzony kolumn wspierające daszek nad wejściem do kościoła. Pochodzą one z wykopalisk w Pompejach i są darem króla Neapolu
  • kaplica cmentarna, na cmentarzu komunalnym, końca XIX w.
  • mauzoleum rodziny von Ruschweÿ, na cmentarzu komunalnym, z końca XIX w.
  • dom, ul. Cmentarna 1, drewniano-murowany, z 1838 r.
  • dom, ul. Czerwony Dworek 3, drewniano-murowany, 1857 r.
  • willa „Czerwony Dwór”, ul. Czerwony Dworek 5, drewniany, z 1838 r.
  • domy, ul. Czerwony Dworek 8, 13, 14, 15, drewniano-murowane, z 1838 r. - z XIX w.
  • domy, ul. Daszyńskiego 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11,drewniano-murowane, z 1838 r.
  • dom, ul. Starowiejska 14, drewniano-murowany, z 1838 r.
  • zespół d. zakładów lniarskich „Orzeł”, ul. Daszyńskiego 16:
    • przędzalnia, z 1844 r., przebudowana w l. 1870-74
    • tkalnia, z l. 1870-74
    • siłownia energetyczna, z 1884 r.
    • magazyn, z 1869 r., przebudowany w 1910 r.
    • budynek produkcyjno-magazynowy, 1879
    • stacja trafo

inne zabytki:

Dom tyrolski
  • dom tyrolski, jeden z zachowanych domów osadników tyrolskich. Domów tych jest w Mysłakowicach i okolicy ponad 50. Wybudowane one zostały przez ewangelickich Tyrolczyków, którzy – zmuszeni do opuszczenia ojczyzny – osiedli w Kotlinie Jeleniogórskiej w roku 1837.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Historia Mysłakowic

Przypisy

  1. Słownik geografii turystycznej Sudetów.
  2. Słownik geografii turystycznej Sudetów. Praca magisterska Jacka Pawłowskiego.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 26 sierpnia 2012]. s. 51-52.