Nóż w wodzie

Nóż w wodzie
Gatunek	dramat psychologiczny
Data premiery	9 marca 1962
Kraj produkcji	Polska
Czas trwania	101 min. lub 94 min.
Reżyseria	Roman Polański
Scenariusz	Roman Polański Jerzy Skolimowski Jakub Goldberg
Główne role	Leon Niemczyk, Jolanta Umecka, Zygmunt Malanowicz
Muzyka	Krzysztof Komeda
Zdjęcia	Jerzy Lipman
Scenografia	Bolesław Kamykowski
Montaż	Halina Prugar-Ketling
Produkcja	Zespół Filmowy Kamera Stanisław Zylewicz
Nagrody	nagroda FIPRESCI na Festiwalu Filmowym w Wenecji w 1962 roku

Nóż w wodzie – polski dramat psychologiczny wyprodukowany w 1961 roku, nominowany w 1963 do Oscara. Pierwszy pełnometrażowy film Romana Polańskiego.

Film pojawił się na polskich ekranach w aurze skandalu, tak dalece odbiegał od kanonów polskiej kinematografii. Sukces odniesiony za granicą wynikał z atrakcyjności tematu, wpisanych w film uniwersalnych treści i mistrzowskiej reżyserii dramatu rozegranego między trzema osobami w posezonowym pejzażu mazurskich jezior.

Film ten zapoczątkował międzynarodową karierę Polańskiego.

Opis fabuły

Dziennikarz sportowy Andrzej wraz z żoną Krystyną oraz przygodnie napotkany autostopowicz wyruszają na krótki rejs jachtem. Światopogląd dziennikarza i autostopowicza bardzo się różnią. Mężczyzn dzieli niemal wszystko: status materialny, wiek, doświadczenie, stosunek do życia, ale zarazem łączy jedno – chęć pokazania własnej wyższości nad drugim mężczyzną przed atrakcyjną, młodą kobietą.

Dochodzi do kłótni, w czasie której uderzony przez Andrzeja chłopak wpada do wody. Zdenerwowany mężczyzna szuka ciała. Kiedy jednak go nie odnajduje, płynie do brzegu, by zawiadomić milicję. W czasie jego nieobecności chłopak wraca na pokład jachtu, gdzie została żona Andrzeja. Między nimi dochodzi do zbliżenia. O poranku Krystyna płynie do przystani, gdzie informuje Andrzeja, że go zdradziła. Ten nie chce, a przede wszystkim nie może uwierzyć, że to zrobiła.

Obsada

• Jolanta Umecka – Krystyna
• Leon Niemczyk – Andrzej
• Zygmunt Malanowicz – chłopak
• Roman Polański - chłopak (głos)
• Anna Ciepielewska - Krystyna (głos)

Nagrody

• Film Nóż w wodzie otrzymał nagrodę FIPRESCI na Festiwalu Filmowym w Wenecji w 1962 roku.
• Ponadto był nominowany do Oscara, Złotego Lwa na Festiwalu Filmowym w Wenecji oraz do nagrody BAFTA w 1964.
• Nóż w wodzie otrzymał także nagrodę za najlepszy scenariusz w historii polskiego kina na Festiwalu Lato Filmów w 2009 roku. Nagroda przyznana została w drodze plebiscytu przeprowadzonego wśród polskich scenarzystów filmowych.

Informacje dodatkowe

• Plotka głosi, że jacht użyty w filmie należał kiedyś do Hermanna Goeringa. Po wojnie stał się własnością PZPR i nosił nazwę "Rekin". W filmie nosi nazwę Christine.
• Roman Polański podłożył w filmie swój głos do roli chłopca. Uznał, że głos grającego go aktora brzmi zbyt mocno i dojrzale, co nie pasowało do jego koncepcji postaci.
• Głos Krystyny nie jest głosem aktorki, która grała tę rolę. Użyczyła go Anna Ciepielewska.
• Podczas kręcenia ujęcia ze szczytu masztu, krępy operator miał problemy z wygodnym umiejscowieniem siebie i kamery na cienkim i smaganym wiatrem maszcie. Na ciągłe i typowe dla Polańskiego pytanie "Czy piękny masz ten kadr?" odpowiadał nerwowym mruczeniem. Po kolejnym powtórzeniu pytania przez reżysera rozłożył on ręce mówiąc "Tak, kurwa! Piękny, no!", a niezabezpieczona karabinkiem kamera wpadła do wody, gdzie spoczywa do dziś. Zdarzenie to wymusiło kilkudniową przerwę w zdjęciach i sprowadzenie nowej kamery.
• Do dzisiaj również nóż spoczywa gdzieś w wodzie.
• Roman Polański ponoć zaproponował rolę Krystyny Jolancie Umeckiej po tym jak zobaczył ją opalającą się na basenie Legii – reżyserowi nie przeszkadzał nawet mało filmowy głos aktorki.
• Reżyser po światowym sukcesie filmu dostał propozycję z Hollywood. Był namawiany aby nakręcić ten film jeszcze raz (remake, w kolorze, z doborową obsadą (min. Henry Fonda). Polański się nie zgodził mówiąc, że już raz nakręcił dobry film i nie widzi powodu by miał to robić jeszcze raz.
• W filmie wykorzystano dwa samochody: Mercedesa W120 tzw. "ponton" i Peugeota 403. Według decydentów, użyty początkowo Mercedes (prywatny samochód Polańskiego), miał zbyt kapitalistyczne, burżuazyjne konotacje. Sceny ukazujące samochód z zewnątrz zostały nakręcone na nowo, tym razem z użyciem podobnego Peugeota, własności znajomego jednego z członków ekipy. Bez "przekrętek" pozostawiono ujęcia wnętrza samochodu, ponieważ Polański był już zbyt zmęczony bardzo przedłużonymi zdjęciami.
• W trakcie zdjęć w wypadku samochodowym zginął przyjaciel Polańskiego, reżyser Andrzej Munk.
• Jan Hryniak wyreżyserował film "Trzeci" (polska premiera 11 marca 2005), który był reklamowany jako próba zmierzenia się z klasyką kina polskiego za jaką uznano "Nóż w wodzie".

Zobacz też

• Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieangielskojęzycznego

Linki zewnętrzne

• Nóż w wodzie w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Nóż w wodzie w bazie stopklatka.pl
• "Nóż w wodzie" w filmweb.pl