NATO

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego
Flaga NATO
Kraje członkowskie
28

Albania Albania (od 2009)
Belgia Belgia
Bułgaria Bułgaria (od 2004)
Chorwacja Chorwacja (od 2009)
Czechy Czechy (od 1999)
Dania Dania
Estonia Estonia (od 2004)
Francja Francja
Grecja Grecja (od 1952)
Hiszpania Hiszpania (od 1982)
Holandia Holandia
Islandia Islandia
Kanada Kanada
Litwa Litwa (od 2004)
Luksemburg Luksemburg
Łotwa Łotwa (od 2004)
Niemcy Niemcy (od 1955 – RFN; od 1990 – teren dawnego NRD)
Norwegia Norwegia
Polska Polska (od 1999)
Portugalia Portugalia
Rumunia Rumunia (od 2004)
Słowacja Słowacja (od 2004)
Słowenia Słowenia (od 2004)
Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone
Turcja Turcja (od 1952)
Węgry Węgry (od 1999)
Wielka Brytania Wielka Brytania
Włochy Włochy
Siedziba Bruksela, Belgia
Języki robocze angielski, francuski
Sekretarz Generalny Jaap de Hoop Scheffer
Utworzenie 24 sierpnia 1949
Strona internetowa http://www.nato.int/
Chronologia przystępowania poszczególnych państw do NATO
Flaga NATO powiewająca obok flagi Polski na masztach polskiej wyższej szkoły oficerskiej

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO, fr. Organisation du Traité de l'Atlantique Nord, OTAN), w skrócie NATO, potocznie Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego lub Pakt Północnoatlantycki – organizacja polityczno-wojskowa powstała 24 sierpnia 1949[1] w wyniku podpisania 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego przez 10 krajów europejskich: państw-członków Unii Zachodniej (Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Wielka Brytania) wraz z pięcioma dodatkowymi krajami (Dania, Islandia, Norwegia, Portugalia, Włochy) oraz USA i Kanadę. Początkowym celem istnienia organizacji, na mocy traktatu waszyngtońskiego, była obrona militarna przed atakiem ZSRR.

18 lutego 1952 do Paktu przystąpiły Grecja i Turcja, 5 maja 1955 RFN, a 30 maja 1982 Hiszpania. 3 października 1990 NATO powiększyło się o terytorium NRD, po przyłączeniu jej landów do RFN. 12 marca 1999 do NATO przystąpiły pierwsze państwa należące dawniej do Układu Warszawskiego: Czechy, Węgry i Polska, 29 marca 2004 Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia, a 1 kwietnia 2009 Albania i Chorwacja[2].

Spis treści

[edytuj] Członkowie

NATO liczy 28 członków. Najmłodszymi członkami NATO są Albania i Chorwacja, które weszły w skład organizacji 1 kwietnia 2009. Oficjalnym kandydatem do członkostwa jest Macedonia.

Państwa członkowskie nieuczestniczące w strukturach wojskowych NATO:

  • Grecja – od 14 sierpnia 1974 do 20 października 1980,
  • Francja – wystąpiła w 1966, częściowo powróciła w 1995,
  • Hiszpania – od momentu przystąpienia do 1997.
Etapy rozszerzania NATO w Europie

Każde z państw przystępuje do NATO dobrowolnie, po przeprowadzeniu debaty publicznej oraz stosownej ratyfikacyjnej procedury parlamentarnej. Pakt Północnoatlantycki gwarantuje swoim członkom suwerenne prawa, ale także nakłada zobowiązania międzynarodowe, które należy bezwzględnie respektować.

[edytuj] Historia

Państwa członkowskie NATO i Układu Warszawskiego w okresie 1949-1990
  • 1966: Charles de Gaulle podjął decyzję o wycofaniu Francji ze struktur militarnych NATO, aby kraj ten mógł rozwijać własny program obrony jądrowej. Doprowadziło to do przeniesienia głównej siedziby NATO z Paryża do Brukseli w Belgii 16 października 1967 roku. O ile w Brukseli mieści się od tamtej pory siedziba polityczna Sojuszu, główne dowództwo wojskowe osadzone zostało na południu od Brukseli, w mieście Mons.
  • 8 lipca 1997: Trzy państwa należące niegdyś do Paktu Warszawskiego – Węgry, Czechy i Polska – zostały zaproszone do przystąpienia do NATO.
  • 12 marca 1999: Przyjęcie Polski, Czech i Węgier do NATO
  • 24 marca 1999: NATO zaangażowało się w pierwszy konflikt zbrojny w Kosowie. 11-tygodniowa akcja militarna została podjęta w celu zakończenia sześcioletniej masakry ludności cywilnej na Bałkanach,
  • 12 września 2001: Po raz pierwszy w historii NATO uruchomiło procedury związane z tzw. Artykułem Piątym, który mówi, że atak na dowolne państwo, należące do NATO, równy jest z atakiem na cały Sojusz. Stanowiło to odpowiedź na atak na Stany Zjednoczone, który miał miejsce 11 września 2001 roku.
Spotkanie na szczycie NATO, 2002

[edytuj] Zadania i cele

Podstawowym aktem prawnym, będącym podstawą działania NATO jest Traktat Północnoatlantycki, podpisany w Waszyngtonie 4 kwietnia 1949. Sam Traktat jest w istocie bardzo prostym dokumentem złożonym z 14 artykułów określających najważniejsze zobowiązania sojuszników wobec siebie z osobna, jak i Sojuszu jako całości. Szczególnie ważny z punktu widzenia aspektu obronności jest art. 5., który mówi o tym, że atak zbrojny z zewnątrz zwrócony przeciwko jednemu lub kilku państwom członkowskim traktowany będzie jako atak przeciwko całej organizacji. Zawarta w tym artykule formuła casus foederis jest szczególnym rodzajem solidarności wojskowej między członkami Sojuszu. NATO jest organizacją stawiającą sobie za cel zbiorową ochronę swoich członków, jako podstawę zachowania pokoju i umocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego. Z prawnomiędzynarodowego punktu widzenia NATO jest międzynarodową organizacją opartą na sojuszniczym systemie bezpieczeństwa. Zgodnie z Traktatem Waszyngtońskim każde państwo członkowskie zobowiązuje się przyczyniać do rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków międzynarodowych.

Głównym celem Sojuszu jest zagwarantowanie – środkami politycznymi i militarnymi – wolności i bezpieczeństwa wszystkim państwom członkowskim. Do osiągnięcia tego celu NATO wykonuje podstawowe zadania w zakresie bezpieczeństwa:

  • zapewnia fundament trwałego bezpieczeństwa w Europie, opartego na rozwoju instytucji demokratycznych i pokojowym rozwiązywaniu konfliktów;
  • zapewnia środki odstraszania i obrony przed jakąkolwiek formą ataku na terytorium każdego państwa członkowskiego;
  • rozwija bezpieczeństwo międzynarodowe poprzez stałą i aktywną współpracę ze wszystkimi państwami partnerskimi należącymi do programu Partnerstwo dla Pokoju (PdP) oraz Euroatlantyckiej Rady Partnerstwa;
  • wysyła swoje misje wojskowe do państw, na terytorium których toczy się konflikt zbrojny, celem zażegnania tego konfliktu.

[edytuj] Organizacja i działanie

 Osobny artykuł: Szczyt NATO.

W ramach ustaleń na konferencji NATO (Praga 2002), w 2003 zmianie uległa struktura ośrodków decyzyjnych sojuszy. Nowa struktura odchodzi od geograficznego podziału dowództw na rzecz podziału kompetencyjnego. Funkcje operacyjne zostały podzielone pomiędzy nowo powołane Dowództwo Sił Sojuszniczych NATO ds. Operacji (ACO) i Dowództwo Sił Sojuszniczych NATO ds. Transformacji (ACT).

[edytuj] Sekretarze generalni

 Osobny artykuł: Sekretarz Generalny NATO.
  1. Hastings Lionel Ismay (Wielka Brytania): 4 kwietnia 1952 – 16 maja 1957
  2. Paul-Henri Spaak (Belgia): 16 maja 1957 – 21 kwietnia 1961
  3. Dirk Stikker (Holandia): 21 kwietnia 1961 – 1 sierpnia 1964
  4. Manlio Brosio (Włochy): 1 sierpnia 1964 – 1 października 1971
  5. Joseph Luns (Holandia): 1 października 1971 – 25 czerwca 1984
  6. Peter Carington (Wielka Brytania): 25 czerwca 1984 – 1 lipca 1988
  7. Manfred Wörner (Niemcy): 1 lipca 1988 – 13 sierpnia 1994
  8. Sergio Balanzino (Włochy): 13 sierpnia – 17 października 1994
  9. Willy Claes (Belgia): 17 października 1994 – 20 października 1995
  10. Sergio Balanzino (Włochy): 20 października – 5 grudnia 1995
  11. Javier Solana (Hiszpania): 5 grudnia 1995 – 6 października 1999
  12. George Robertson (Wielka Brytania): 14 października 1999 – 1 stycznia 2004
  13. Jaap de Hoop Scheffer (Holandia): 1 stycznia 2004 – 1 sierpnia 2009
  14. Anders Fogh Rasmussen (Dania): 1 sierpnia 2009 –

[edytuj] Operacje

 Osobny artykuł: Operacje pokojowe NATO.

[edytuj] Zobacz też

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
NATO

Przypisy

  1. ↑ Art. 10 traktatu stanowi, że wejdzie on w życie, gdy dokumenty ratyfikacji zostaną złożone w depozycie rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki przez większość sygnatariuszy, co nastąpiło 24 sierpnia 1949.
  2. ↑ nato.int: NATO Secretary General welcomes Albania and Croatia as NATO members (en). [dostęp 1 kwietnia 2009].

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Pakt Północnoatlantycki (NATO)
Państwa członkowskie
Kandydaci
Potencjalni kandydaci
p • d • e
Szczyty NATO

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/NATO”
Utwórz książkę