NUTS

NUTS (skrót od fr. Nomenclature des Unites Territoriales Statistique, ang. Nomenclature of Units for Territorial Statistics) – standard geokodowania rozwinięty w Unii Europejskiej na potrzeby identyfikowania statystycznych jednostek terytorialnych (zobacz: Europejski Urząd Statystyczny, Eurostat).

Klasyfikacja NUTS funkcjonuje w prawie wspólnotowym od 1988 roku, jednak dopiero w roku 2003 pojawiło się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie klasyfikacji NUTS. Od 1 maja 2004 NUTS objął regiony 10 nowych krajów członkowskich. Oficjalna nowelizacja Rozporządzenia miała miejsce w 2005 roku. Kolejna poprawka weszła w życie w styczniu 2008 r.

Podstawowym celem klasyfikacji NUTS jest rozwiązanie problemu różnorodności podziałów administracyjnych krajów członkowskich UE i nieuniknionych zmian tych podziałów co zagraża dostępności i porównywalności danych statystycznych w przestrzeni i czasie. Podział NUTS nie zawsze odpowiada więc podziałowi administracyjnemu kraju.

Kodowanie

Kod NUTS rozpoczyna się dwuliterowym kodem odpowiadającym krajowi, który jest identyczny z kodem ISO 3166-1 alfa-2 (oprócz oznaczenia UK dla Zjednoczonego Królestwa zamiast GB). Kolejne poziomy podziału w ramach kraju oznaczane są cyframi zaczynając od 1, jako że 0 jest używane dla oznaczenia wyższego poziomu. Jeśli w ramach danego podpodziału istnieje więcej niż 9 jednostek, numeracja jest kontynuowana z użyciem dużych liter.

Poziomy

Wyróżniono 3 poziomy NUTS, z których najważniejsze są NUTS 2 oraz NUTS 3 – służące identyfikacji obszarów kwalifikujących się do wsparcia w ramach polityki strukturalnej UE. Na poziomie NUTS 2 wspierane są obszary problemowe o niskim poziomie rozwoju, a na poziomie NUTS 3 – obszary wymagające restrukturyzacji oraz regiony przygraniczne. Dodatkowo określono 2 poziomy bardziej szczegółowe nazywane "Local Administrative Units" (LAU), które jednak nie są regulowane Rozporządzeniem. W planach jest opublikowanie raportu Komisji Europejskiej dotyczącego możliwości rozszerzenia klasyfikacji regulowanej Rozporządzeniem o czwarty poziom.

Rozporządzenie w sprawie klasyfikacji NUTS określa następujące minimalne i maksymalne progi populacji dla jednostek poszczególnych poziomów.

Poziom	Minimum	Maksimum
NUTS 0	-	-
NUTS 1	3 miliony	7 milionów
NUTS 2	800 000	3 miliony
NUTS 3	150 000	800 000

Na terytorium Polski jednostki NUTS wyglądają następująco:

• NUTS 0 – kraj (grupujące kraje UE) (27),
• NUTS 1 – makroregiony (grupujące województwa) (6), // po zmianie - regiony//
• NUTS 2 – regiony (województwa) (16), // po zmianie - województwa//
• NUTS 3 – podregiony (zgrupowanie kilku powiatów) (66, do 2007 roku było ich 45),
• NUTS 4 – powiaty i miasta na prawach powiatu (379),
• NUTS 5 – gminy (2479)

W praktyce określone rozporządzeniem progi nie zawsze są przestrzegane. Przykładowo w Polsce makroregion południowy (NUTS 1) liczy 7 940 343 mieszkańców, województwo śląskie (NUTS 2) liczy 4 676 983 mieszkańców, województwo wielkopolskie (NUTS 2) liczy 3 386 882 mieszkańców (dane na grudzień 2006, faktyczne miejsce zamieszkania).

Oficjalna numeracja NUTS w Polsce

Kod	Kraj	Poziom 1 (region)	Poziom 2 (województwo)	Poziom 3 (podregion)
PL	POLSKA
PL1		REGION CENTRALNY
PL11			łódzkie
PL113				miasto Łódź
PL114				łódzki
PL115				piotrkowski
PL116				sieradzki
PL117				skierniewicki
PL12			mazowieckie
PL121				ciechanowsko-płocki
PL122				ostrołęcko-siedlecki
PL127				miasto Warszawa
PL128				radomski
PL129				warszawski-wschodni
PL12A				warszawski-zachodni
PL2		REGION POŁUDNIOWY
PL21			małopolskie
PL213				miasto Kraków
PL214				krakowski
PL215				nowosądecki
PL216				oświęcimski
PL217				tarnowski
PL22			śląskie
PL224				częstochowski
PL225				bielski
PL227				rybnicki
PL228				bytomski
PL229				gliwicki
PL22A				katowicki
PL22B				sosnowiecki
PL22C				tyski
PL3		REGION WSCHODNI
PL31			lubelskie
PL311				bialski
PL312				chełmsko-zamojski
PL314				lubelski
PL315				puławski
PL32			podkarpackie
PL323				krośnieński
PL324				przemyski
PL325				rzeszowski
PL326				tarnobrzeski
PL33			świętokrzyskie
PL331				kielecki
PL332				sandomiersko-jędrzejowski
PL34			podlaskie
PL343				białostocki
PL344				łomżyński
PL345				suwalski
PL4		REGION PÓŁNOCNO-ZACHODNI
PL41			wielkopolskie
PL411				pilski
PL414				koniński
PL415				miasto Poznań
PL416				kaliski
PL417				leszczyński
PL418				poznański
PL42			zachodniopomorskie
PL422				koszaliński
PL423				stargardzki
PL424				miasto Szczecin
PL425				szczeciński
PL43			lubuskie
PL431				gorzowski
PL432				zielonogórski
PL5		REGION POŁUDNIOWO-ZACHODNI
PL51			dolnośląskie
PL514				miasto Wrocław
PL515				jeleniogórski
PL516				legnicko-głogowski
PL517				wałbrzyski
PL518				wrocławski
PL52			opolskie
PL521				nyski
PL522				opolski
PL6		REGION PÓŁNOCNY
PL61			kujawsko-pomorskie
PL613				bydgosko-toruński
PL614				grudziądzki
PL615				włocławski
PL62			warmińsko-mazurskie
PL621				elbląski
PL622				olsztyński
PL623				ełcki
PL63			pomorskie
PL631				słupski
PL633				trójmiejski
PL634				gdański
PL635				starogardzki
PLZ		EXTRA-REGIO
PLZZ			Extra-Regio
PLZZZ				Extra-Regio

źródło: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/nuts_nomenclature/introduction

---

Zobacz też

• TERYT
• ISO 3166

---

Źródła zewnętrzne

• Eurostat – Wstęp do NUTS i statystycznych regionów Europy
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS) (Dz. U. z 2007 r. Nr 214, poz. 1573)