Nabój 7,92 x 57 mm Mauser

7,92 × 57 mm Mauser
Rodzaj	nabój karabinowy
Kaliber	7,92 mm
Średnica
pocisku	8,22 mm
min. szyjki	8,76 mm
max. szyjki	8,89 mm
max. łuski	11,90 mm
kryzy	12,00 mm
Długość
łuski	56,8 mm
pocisku	28 mm
naboju	80,5 mm
Masa
naboju	patrz opis
pocisku	patrz opis
Inne
Prędkość początkowa	patrz opis
Energia początkowa	patrz opis
Ciśnienie maksymalne	patrz opis

7,92 × 57 Mauser — nabój karabinowy kalibru 7,92 mm o długości łuski 57 mm.

Historia

Nabój kalibru 7,92 mm Mauser został zaprojektowany na zlecenie niemieckiej Komisji Badawczej Broni (niem. Gewehrprüfungskomission) dla nowego karabinu Mannlicher-Mauser Gewehr 88 wprowadzonego do uzbrojenia w 1888 roku, wykorzystywana później także do zasilania powtarzalnych karabinów Mausera. Podczas II wojny światowej wykorzystywano go do zasilania większości typów karabinów i karabinów maszynowych, a także powtarzalnych Kar 98K, Kar 41, Kar 43, oraz wielu innych, oraz karabinów maszynowych będących uzbrojeniem samolotów, pojazdów i piechoty.

Chociaż do dziś nabój ten określany jest mianem Mauser, to wytwórnia Mausera nie miała nic wspólnego z jego projektowaniem, a nazwa niejako przylgnęła do tego typu amunicji ze względu na wykorzystywanie jej głównie do zasilania broni produkcji Mausera.

Podczas II wojny światowej podobnie jak nabój 9 x 19 mm Parabellum, amunicja standardu 7,92 × 57 mm Mauser była produkowana i wykorzystywana zarówno przez państwa Osi jak i aliantów między innymi do karabinu Besa stanowiącego uzbrojenie brytyjskich pojazdów opancerzonych.

Zgodnie z nazewnictwem niemieckim nabój ten był określany jako Infanteriepatrone 7,9mm (nabój piechoty) lub 7,9mm – Militärpatrone (nabój wojskowy) lub Mauser – Standardmunition 7,92x57 (standardowa amunicja Mausera). W krajach anglosaskich znany jest do dziś jako 8 mm Mauser. Różnica w określeniu kalibru wynika ze sposobu pomiaru średnicy przewodu lufy, 8 mm to średnica wraz z głębokością bruzd gwintowania. Obecne oznaczenie europejskie to 7,92 x 57mm IS lub 7,92 x 57mm JS. Różnica w nazewnictwie europejskim wynika z tego że w 1905 gdy wprowadzono tę amunicję do uzbrojenia wojsk niemieckich oznaczono ją skrótem 7,92x57 IS od Infanterie, Spitz (ostrołukowy nabój piechoty). Nabój ten był wersją rozwojową starszej wersji amunicji z 1888 roku – 7,92x57 I z tępołukowym pociskiem, który opracowano do wykorzystania z ładownikami karabinów Mannlicher-Mauser (Gewehr 88). Zmodyfikowana amunicja posiadała lżejszy i ostro zakończony pocisk (ostrołukowy) o średnicy 8,2 mm zamiast 8,02 mm, który posiadał znacznie lepsze parametry balistyczne, większy zasięg i celność.

W ponad stuletniej historii naboju 7,92 × 57 mm wykorzystywano go w wielu armiach świata włącznie z Turcją, Chinami, Egiptem, a także w byłych niemieckich koloniach w Afryce, oraz oczywiście w samych Niemczech. W okresie międzywojennym był standardowym nabojem karabinowym Wojska Polskiego. Obecnie amunicja ta jest nadal produkowana głównie do strzelań sportowych, oraz jako amunicja myśliwska. Podobna amunicja wykorzystywana do polowań to 6,5 × 55 Scan, 7 × 57 Mauser i 8 × 68 S.

Rodzaje i parametry pocisków

• sS – schweres Spitzgeschoß (ciężki ostrołukowy)
  • długość – 35 mm
  • masa:
    • pocisku – 12,8 g
    • naboju – 27 g
  • energia początkowa: 3700 J do 4500 J (dla wzmocnionej amunicji typu V-Patrone) – zależna od typu amunicji i typu broni.
  • prędkość początkowa – 755 m/s
• SmK – Spitzgeschoss mit Kern (ostrołukowy z utwardzonym rdzeniem stalowym)
  • długość – 37,2 mm
  • masa pocisku – 11,5 g
• SmK L'spur – SmK Leuchtspur (pocisk SmK smugowy) spalający się na dystansie około 900 m. Używany jako znacznik przy strzelaniach nocnych z karabinów maszynowych. Wkładany do taśm amunicyjnych naprzemiennie z innymi typami (co kilka nabojów).
• lS – leichtes Spitzgeschoss (lekki ostrołukowy z rdzeniem aluminiowym) – używany do strzelań przeciwlotniczych
  • masa pocisku – 5,5 g
  • prędkość początkowa – 925 m/s
• lS L'spur – lS Leuchtspur (pocisk lS smugowy)
  • długość – 37,2 mm
  • masa pocisku – 6,1 g
• PmK – Phosphor mit Stahlkern (fosforowy z rdzeniem stalowym) – używany w V-Patrone wzmocnionej amunicji lotniczej dla karabinów MG 17
• B – Beobachtung (obserwacyjny – mały ładunek fosforowy wybuchający przy trafieniu) – używany bardzo rzadko z amunicją B-Patrone
• SmK(H) – SmK Hartkern – (pocisk SmK z rdzeniem wolframowym) – przeciwpancerny
  • długość:
    • pocisku – 28,2 mm
    • rdzenia – 22,5 mm
  • masa pocisku – 12,5 g
  • Przebijalność płyty stalowej ustawionej pod kątem 90° przez pocisk SmK(H) – 20 mm z odległości 500 m.

Przebijalność standardowego pocisku sS

• dla drewna sosnowego
  • 850 mm z odległości 100 m
  • 650 mm z odległości 400 m
  • 450 mm z odległości 800 m
  • 100 mm z odległości 1800 m
• dla żelaza
  • 10 mm z odległości 300 m
  • 7 mm z odległości 550 m
• dla stali
  • 5 mm z odległości 100 m
  • 3 mm z odległości 600 m

Podczas II wojny światowej wyprodukowano ponad 10 miliardów sztuk tej amunicji z czego ok. 80-90% stanowiła amunicja z pociskiem sS, po 8% SmK i SmK L'spur, 4-7% lS, 1-2% SmK(H) i ok. 1% lS L'spur.

Bibliografia

• Frank C Barnes — Cartridges of the World wydanie 3. Digest Books 1972, ISBN 0-695-80326-3
• Frank de Haas — Bolt action rifles wydanie 3 rozszerzone. DBI Books 1995 , ISBN 0-87349-168-8
• Ludwig Olson — Mauser bolt rifles. F. Brownell & Son Montezuma 1976, ISBN 0-88935-265-8

Linki zewnętrzne

• The 7,92x57mm Cartridge (ang.)
• The Mauser Shooting Association (ang.)
• Opis naboju 7,92 mm Mauser M03/05 w Nazarian`s Gun`s Recognition Guide' (ang.)
• Opis naboju Mauser 7,9x57 IS/7,9x57 w witrynie Waffeninfo (niem.)