Nabuchodonozor II

odcisk starożytnej monety z podobizną Nabuchodonozora II

Nabuchodonozor II, Nebokadnezar II (akad. Nabu-kudurrī-uṣur, tłum. "boże Nabu strzeż mego najstarszego syna") – król Babilonii z dynastii chaldejskiej, syn i następca Nabopolassara, panował w latach ok. 605–562 p.n.e. Jego panowanie było okresem hegemonii państwa chaldejskiego na Bliskim Wschodzie.

Polityka podbojów

Jeszcze jako następca tronu pokonał w 605 p.n.e. faraona Necho II w bitwie pod Karkemisz. Po objęciu tronu podbił Syrię, Palestynę i części Fenicji (zajął miasto Tyr, ponoć po 13 latach jego blokady). Dążył do podboju Egiptu, ale bez skutku.

Plan centralnej części Babilonu z widocznym położeniem Bramy Isztar, kompleksu z ziguratem E-temenanki i świątyni E-sagila.

fragment dioramy przedstawiającej Bramę Isztar w Babilonie; model w Muzeum Pergamońskim w Berlinie.

Brama Isztar wzniesiona za Nabuchodonozora II – obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie.

W roku 598 p.n.e. poprowadził wojska babilońskie na Jerozolimę, stolicę królestwa Judy. Wyprawa zakończyła się zdobyciem miasta 16 marca 597 p.n.e. Król Jojakin wraz z częścią poddanych został przesiedlony do Babilonu, władcą Judy został mianowany Sedecjasz. Z powodu buntu Sedecjasza (588 p.n.e.) miasto zostało zburzone przez Babilończyków (587 p.n.e. lub 586 p.n.e.), a większość mieszkańców uprowadzono do Babilonu (początek tzw. niewoli babilońskiej Żydów).

Nabuchodonozor – budowniczy Babilonu

Nabuchodonozor zasłynął również jako słynny budowniczy, który przekształcił Babilon w potężną twierdzę. Za jego czasów powstały w Babilonie m.in. brama Isztar, świątynia Marduka E-sagila, potrójny mur Babilonu (strategiczna budowla na lewym brzegu rzeki Eufrat, licząca 18 km) czy wreszcie ziggurat E-temenanki. Z jego osobą wiąże się też podanie o jednym z siedmiu cudów świata starożytnego – "wiszących ogrodach" w Babilonie. Wg tradycji greckiej Nabuchodonozor założyć miał je dla swojej żony, medyjskiej księżniczki Amytis, aby nie czuła się samotna na pozbawionej pagórków, płaskiej równinie Mezopotamii.

Wśród dokonań wzmiankowanych w inskrypcjach królewskich Nabuchodonozora znajdują się:

• w Babilonie:

– prace zdobniczo-restauracyjne w E-sagili (É.SAG.ÍL, „dom, którego szczyt jest najwyższy” ) – świątyni boga Marduka
– prace budowlane przy É.TUŠ.A („dom rozkazów”) – kaplicy Marduka w E-sagili
– prace przy DU₆.KU₃ lub parak šīmãti („miejsce przeznaczenia”) – kaplicy Marduka należącej do UB.ŠU.UKKIN.NA ("dziedziniec zgromadzeń") w E-sagili
– prace zdobnicze w Ezidzie (É.ZI.DA) – siedzibie Marduka i kaplicy Nabu w E-sagili
– prace przy É.GIŠNIG.GIDIR.KALAM.MA.SUM.MA („dom który nadaje berło nad ziemią”) – świątyni Nabu w Babilonie
– prace zdobnicze w KÁ.HI.LI.SÙ („brama pokryta luksusem”) – siedzibie Sarpanitu w E-sagili
– ukończenie E-temenanki (É.TEMEN.AN.KI, „dom – podstawa nieba i ziemi”) – zigguratu w kompleksie świątynnym Marduka
– prace restauracyjne w É.SISKUR lub bīt niqe („dom ofiarny”) – świątyni ofiarnej zajmowanej przez Marduka podczas święta akitu, znajdującej się poza Babilonem
– odbudowa É.DI.KU₅.KALAM.MA („dom sędziego ziemi”) – świątyni boga Szamasza
– odbudowa É.MAŠ.DA.RI („dom ofiar zwierzęcych”) – świątyni bogini Isztar
– odbudowa É.HUR.SAG.SIKIL.LA („dom czystej góry”) – świątyni bogini Guli-Ninkarrak w wschodniej części Babilonu
– odbudowa É.KIŠ.NU.GÁL – świątyni boga Sina
– dbudowa É.SA.BAD („dom otwartych uszu”) – świątyni Guli w zachodniej części Babilonu
– prace budowlane w É.MAH („wyniosły dom”) – świątyni Bēlet-ili
– odbudowa É.NAM.HÉ („dom obfitości”) – świątyni Adada w dzielnicy Kumari
– odbudowa É.KI.TUŠ.GARZA („dom zamieszkany przez uregulowania”) – świątyni Bēlet-ilī we wgłębieniu murów Babilonu
– budowa domu pisarzy (bīt šutummi ša tupsarrī)
– prace przy Imgurenlil i Nimitenlil – murach Babilonu
– prace przy budowie mostu przez Eufrat
– budowa kanału Libil-hegal wraz z mostem na drodze procesyjnej
– prace przy odnowieniu i ulepszeniu dróg procesyjnych
– prace przy Bramie Isztar i innych bramach
– wzniesienie tzw. „Muru medyjskiego”
– budowa wielkiego muru wschodniego z trzecim nadbrzeżem
– prace restauracyjne przy Starym Pałacu Nabopolasara
– budowa Nowego Pałacu (z m.in. tzw. „Muzeum”

• w Borsippie:

– ozdobienie Ezidy (É.ZI.DA, „prawdziwy dom”) – świątyni boga Nabu
– budowa kaplicy É.ŠID.DÙ.AN.NA.KI („dom kierownika nieba i ziemi”) – komnaty Nabu w Ezidzie
– umieszczenie belek cedrowych nad É.MAH.TI.LA („wyniosły dom, który daje życie”) – kapliczką Nabu w Ezidzie
– ukończenie budowy É.UR₄.ME.IMIN.AN.KI („dom, który zebrał siedem ME nieba i ziemi) – ziguratu świątyni Ezida
– odbudowa É.DIM.AN.NA („dom, więzy nieba”) – sanktuarium Sina w Ezidzie
– odbudowa É.GU.LA („wielki dom”) – świątyni Guli
– odbudowa É.TI.LA („dom, który daje życie”) – świątyni Guli-Ninkarrak
– odbudowa świątyni Adada
– odbudowa É.ZI.BA.TI.LA („prawdziwy dom dający życie”) – świątyni Guli
– odbudowa świątyni Mār-bitī
– ukończenie muru Borsippy i jego fosy

• w innych miastach:

– odbudowa É.BABBAR.RA („świecący dom”) – świątyni Szamasza i Aji w Sippar
– odbudowa É.UL.LA („dom radowania się”) – świątyni Guli w Sippar
– dbudowa É.BABBAR.RA („świecący dom”) – świątyni Szamasza w Larsie
– odbudowa É.AN.NA („dom nieba”) – świątyni Isztar w Uruk
– odbudowa É KIŠ.NU.GÁL – świątyni Sina w Ur
– prace zdobnicze w É.DUB.BA („dom pojemności”) – komnacie Zababy w Kisz
– prace zdobnicze w É.ME.TE.UR.SAG („dom godny bohatera”) – świątyni Zababy w É.DUB.BA w Kisz
– dbudowa ÈŠ.URUGAL („dom wielkiego miasta”) – świątyni Ereszkigal w mieście Kuta
– prace fortyfikacyjne i zdobnicze przy É.MES.LAM („dom wojownika podziemi”) – świątyni Nergala i Laz w mieście Kuta
– dbudowa É.GAL.MAH („wywyższony pałac”) – świątynia Guli w Isin
– odbudowa É.I.BÍ.AN.NA („dom, w którym Anu wzywa początek”) – świątyni Urasza w Dilbat
– odbudowa É.IGI.KALAM.MA („dom oczu kraju”) – świątyni Lugal Marada w Marad

Wśród innych prac budowlanych Nabuchodonozora, które nie są wymienione wśród inskrypcji królewskich, ale które są poświadczone m.in. archeologicznie, znajdują się:
– Unirkidurmah – zigurat w Kisz, gdzie odnaleziono kilka cegieł Nabuchodonozora
– świątynia Guli w Isin
– świątynia Ningiszzidy w Uruk
– prace w Tall al-Lahm

Nabuchodonozor (1795 r.) obraz Williama Blake'a będący ilustracją Dn 4,30: Wypędzono go spośród ludzi, żywił się trawą jak woły, a rosa z nieba go obmywała. Włosy jego urosły niby pióra orła, paznokcie zaś jego jak pazury ptaka. Ze zbiorów Tate Gallery w Londynie.

Koniec panowania

Pod koniec swego panowania ponoć postradał zmysły, co zostało ukazane m.in. na obrazie Williama Blake'a (1757-1827). Cierpiał na likantropię – wydawało mu się, że jest świnią. Na ten epizod w życiu Nabuchodonozora II może wskazywać analiza jego imienia w formie hebrajskiej. Litera n w hebrajskiej formie Nebukadneccar może wskazywać na pochodną od słowa kudanu ("muł"). Znaczenie imienia brzmi wtedy: "Nabu, broń muła". Przydomek mógł odnosić się najpierw do Ewil-Merodaka (ze względu na niemożność spłodzenia potomka, czym przypominał muła), a potem do Nebukadneccara II, który będąc obłąkany zachowywał się jak zwierzę. Euzebiusz z Cezarei cytuje za Abydenusem (O Asyryjczykach) innego historyka, Megastenesa, który opisał szał i zniknięcie Nebukadneccara. Mimo to za jego panowania państwo przeżywało szczyt świetności.

Zobacz też

• Nabuchodonozor I
• Nabuchodonozor III
• Nabuchodonozor IV

Przypisy

Poprzednik Nabopolassar

król Babilonu 605 p.n.e. – 562 p.n.e.

Następca Amel-Marduk