Nabuchodonozor II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Nabuchodonozora II. Zobacz też: innych władców o tym imieniu.
Nabuchodonozor II
Nebukadnessar II.jpg
Odcisk starożytnej monety z podobizną Nabuchodonozora II
król Babilonu
Okres panowania od 604 p.n.e.
do 562 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia chaldejska (XI dynastia z Babilonu)
Ojciec Nabopolassar
Rodzeństwo bracia: Nabu-szuma-liszir
Nabu-zer-uszabszi
Dzieci synowie: Amel-Marduk, Eanna-szarra-usur, Marduk-szuma-usur, Marduk-nadin-ahi, Muszezib-Marduk, Marduk-nadin-szumi; córki: Kaszszaja
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Nabuchodonozor II, właśc. Nabu-kudurri-usur II (akad. Nabû-kudurrī-uṣur) – król Babilonii z dynastii chaldejskiej, syn i następca Nabopolassara, panował w latach 604–562 p.n.e.[1] Jego rządy były okresem hegemonii państwa chaldejskiego na Bliskim Wschodzie.

Imię[edytuj | edytuj kod]

Rodzime, akadyjskie imię tego władcy brzmi Nabû-kudurrī-uṣur[1] i znaczy „Boże Nabu strzeż mego najstarszego syna”[2]. W Biblii, w której władca ten wzmiankowany jest wielokrotnie, głównie w Księdze Jeremiasza[3], imię to uległo zniekształceniu i po hebrajsku (w Kodeksie Leningradzkim) zapisywane było נְבֻכַדְנֶאצַּר /ne·vu·chad·ne·tzar/[4] lub נְבוּכַדְרֶאצַּר /ne·vu·chad·re·tzar/[5], co znaczy w tym języku "Niechaj Nebo chroni koronę"[3]. W greckim przekładzie Biblii (w Septuagincie) używana jest jedna forma tego imienia - ναβουχοδονοσορ /nabouchodonosor/[6]. Podobnie jest w łacińskim przekładzie Biblii (w Wulgacie), gdzie stosowana jest forma Nabuchodonosor[7].

W polskich przekładach Biblii stosowana jest zarówno forma imienia oparta na zapisie hebrajskim (Nebukadnezar w Biblii poznańskiej, Nebukadnesar w Biblii warszawskiej, Nebukadneccar i Nebukadreccar w Przekładzie Nowego Świata), jak i forma oparta na zapisie greckim/łacińskim (Nabuchodonozor w Biblii gdańskiej, Biblii warszawsko-praskiej i Biblii Tysiąclecia):

polskie przekłady Biblii przykładowy zapis imienia w
2 Księdze Królewskiej (2 Krl 25:1)[8] Księdze Jeremiasza (Jer 52:4)[9]
Biblia gdańska Nabuchodonozor Nabuchodonozor
Biblia poznańska Nebukadnezar Nebukadnezar
Biblia warszawsko-praska Nabuchodonozor Nabuchodonozor
Biblia Tysiąclecia Nabuchodonozor Nabuchodonozor
Biblia warszawska Nebukadnesar Nebukadnesar
Przekład Nowego Świata Nebukadneccar Nebukadreccar

W Kanonie Ptolemeusza występuje on pod imieniem Nabokolassaros[10].

Polityka podbojów[edytuj | edytuj kod]

Kampanie wojenne Nabuchodonozora II

Bitwa pod Karkemisz –Wyprawa do Egiptu – Pierwsze oblężenie Jerozolimy – Zdobycie Jerozolimy – Oblężenie Tyru

Jeszcze jako następca tronu pokonał w 605 p.n.e. faraona Necho II w bitwie pod Karkemisz. Po objęciu tronu podbił Syrię, Palestynę i części Fenicji (zajął miasto Tyr, ponoć po 13 latach jego blokady). Dążył do podboju Egiptu, ale bez skutku.

Plan centralnej części Babilonu z widocznym położeniem Bramy Isztar, kompleksu z ziguratem E-temenanki i świątyni E-sagila.
fragment dioramy przedstawiającej Bramę Isztar w Babilonie; model w Muzeum Pergamońskim w Berlinie.
Brama Isztar wzniesiona za Nabuchodonozora II – obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie.

W roku 598 p.n.e. poprowadził wojska babilońskie na Jerozolimę, stolicę królestwa Judy. Wyprawa zakończyła się zdobyciem miasta 16 marca 597 p.n.e. Król Jojakin wraz z częścią poddanych został przesiedlony do Babilonu, władcą Judy został mianowany Sedecjasz. Z powodu buntu Sedecjasza (588 p.n.e.) miasto zostało zburzone przez Babilończyków (587 p.n.e. lub 586 p.n.e.), a większość mieszkańców uprowadzono do Babilonu (początek tzw. niewoli babilońskiej Żydów)[11].

Nabuchodonozor – budowniczy Babilonu[edytuj | edytuj kod]

Nabuchodonozor zasłynął również jako słynny budowniczy, który przekształcił Babilon w potężną twierdzę. Za jego czasów powstały w Babilonie m.in. brama Isztar, świątynia Marduka E-sagila, potrójny mur Babilonu (strategiczna budowla na lewym brzegu rzeki Eufrat, licząca 18 km) czy wreszcie ziggurat E-temenanki. Z jego osobą wiąże się też podanie o jednym z siedmiu cudów świata starożytnego – "wiszących ogrodach" w Babilonie. Według tradycji greckiej Nabuchodonozor założyć miał je dla swojej żony, medyjskiej księżniczki Amytis, aby nie czuła się samotna na pozbawionej pagórków, płaskiej równinie Mezopotamii.

Wśród dokonań wzmiankowanych w inskrypcjach królewskich Nabuchodonozora znajdują się[12]:

– prace zdobniczo-restauracyjne w E-sagili (É.SAG.ÍL, „dom, którego szczyt jest najwyższy” ) – świątyni boga Marduka
– prace budowlane przy É.TUŠ.A („dom rozkazów”) – kaplicy Marduka w E-sagili
– prace przy DU6.KU3 lub parak šīmãti („miejsce przeznaczenia”) – kaplicy Marduka należącej do UB.ŠU.UKKIN.NA ("dziedziniec zgromadzeń") w E-sagili
– prace zdobnicze w Ezidzie (É.ZI.DA) – siedzibie Marduka i kaplicy Nabu w E-sagili
– prace przy É.GIŠNIG.GIDIR.KALAM.MA.SUM.MA („dom który nadaje berło nad ziemią”) – świątyni Nabu w Babilonie
– prace zdobnicze w KÁ.HI.LI.SÙ („brama pokryta luksusem”) – siedzibie Sarpanitu w E-sagili
– ukończenie E-temenanki (É.TEMEN.AN.KI, „dom – podstawa nieba i ziemi”) – zigguratu w kompleksie świątynnym Marduka
– prace restauracyjne w É.SISKUR lub bīt niqe („dom ofiarny”) – świątyni ofiarnej zajmowanej przez Marduka podczas święta akitu, znajdującej się poza Babilonem
– odbudowa É.DI.KU5.KALAM.MA („dom sędziego ziemi”) – świątyni boga Szamasza
– odbudowa É.MAŠ.DA.RI („dom ofiar zwierzęcych”) – świątyni bogini Isztar
– odbudowa É.HUR.SAG.SIKIL.LA („dom czystej góry”) – świątyni bogini Guli-Ninkarrak w wschodniej części Babilonu
– odbudowa É.KIŠ.NU.GÁL – świątyni boga Sina
– odbudowa É.SA.BAD („dom otwartych uszu”) – świątyni Guli w zachodniej części Babilonu
– prace budowlane w É.MAH („wyniosły dom”) – świątyni Bēlet-ili
– odbudowa É.NAM.HÉ („dom obfitości”) – świątyni Adada w dzielnicy Kumari
– odbudowa É.KI.TUŠ.GARZA („dom zamieszkany przez uregulowania”) – świątyni Bēlet-ilī we wgłębieniu murów Babilonu
– budowa domu pisarzy (bīt šutummi ša tupsarrī)
– prace przy Imgurenlil i Nimitenlil – murach Babilonu
– prace przy budowie mostu przez Eufrat
– budowa kanału Libil-hegal wraz z mostem na drodze procesyjnej
– prace przy odnowieniu i ulepszeniu dróg procesyjnych
– prace przy Bramie Isztar i innych bramach
– wzniesienie tzw. „Muru medyjskiego”
– budowa wielkiego muru wschodniego z trzecim nadbrzeżem
– prace restauracyjne przy Starym Pałacu Nabopolasara
– budowa Nowego Pałacu (z m.in. tzw. „Muzeum”

– ozdobienie Ezidy (É.ZI.DA, „prawdziwy dom”) – świątyni boga Nabu
– budowa kaplicy É.ŠID.DÙ.AN.NA.KI („dom kierownika nieba i ziemi”) – komnaty Nabu w Ezidzie
– umieszczenie belek cedrowych nad É.MAH.TI.LA („wyniosły dom, który daje życie”) – kapliczką Nabu w Ezidzie
– ukończenie budowy É.UR4.ME.IMIN.AN.KI („dom, który zebrał siedem ME nieba i ziemi) – ziguratu świątyni Ezida
– odbudowa É.DIM.AN.NA („dom, więzy nieba”) – sanktuarium Sina w Ezidzie
– odbudowa É.GU.LA („wielki dom”) – świątyni Guli
– odbudowa É.TI.LA („dom, który daje życie”) – świątyni Guli-Ninkarrak
– odbudowa świątyni Adada
– odbudowa É.ZI.BA.TI.LA („prawdziwy dom dający życie”) – świątyni Guli
– odbudowa świątyni Mār-bitī
– ukończenie muru Borsippy i jego fosy

  • w innych miastach:

– odbudowa É.BABBAR.RA („świecący dom”) – świątyni Szamasza i Aji w Sippar
– odbudowa É.UL.LA („dom radowania się”) – świątyni Guli w Sippar
– dbudowa É.BABBAR.RA („świecący dom”) – świątyni Szamasza w Larsie
– odbudowa É.AN.NA („dom nieba”) – świątyni Isztar w Uruk
– odbudowa É KIŠ.NU.GÁL – świątyni Sina w Ur
– prace zdobnicze w É.DUB.BA („dom pojemności”) – komnacie Zababy w Kisz
– prace zdobnicze w É.ME.TE.UR.SAG („dom godny bohatera”) – świątyni Zababy w É.DUB.BA w Kisz
– dbudowa ÈŠ.URUGAL („dom wielkiego miasta”) – świątyni Ereszkigal w mieście Kuta
– prace fortyfikacyjne i zdobnicze przy É.MES.LAM („dom wojownika podziemi”) – świątyni Nergala i Laz w mieście Kuta
– dbudowa É.GAL.MAH („wywyższony pałac”) – świątynia Guli w Isin
– odbudowa É.I.BÍ.AN.NA („dom, w którym Anu wzywa początek”) – świątyni Urasza w Dilbat
– odbudowa É.IGI.KALAM.MA („dom oczu kraju”) – świątyni Lugal-Marada w Marad

Nabuchodonozor (1795 r.), obraz Williama Blake'a będący ilustracją do Dn 4,30: Wypędzono go spośród ludzi, żywił się trawą jak woły, a rosa z nieba go obmywała. Włosy jego urosły niby pióra orła, paznokcie zaś jego jak pazury ptaka. Ze zbiorów Tate Gallery w Londynie.

Wśród innych prac budowlanych Nabuchodonozora, które nie są wymienione wśród inskrypcji królewskich, ale które są poświadczone m.in. archeologicznie, znajdują się:
– Unirkidurmah – zigurat w Kisz, gdzie odnaleziono kilka cegieł Nabuchodonozora
– świątynia Guli w Isin[13]
– świątynia Ningiszzidy w Uruk
– prace w Tall al-Lahm[14]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 A.K. Grayson, Königslisten..., s. 131.
  2. hasło kudurru (III), "Akkadisches Handwörterbuch" (AHw), tom I/2, Wiesbaden 1962, s. 500; hasło kudurru (C), "Chicago Assyrian Dictionary" (CAD), tom K, The Oriental Institute, Chicago 1971, s. 497.
  3. 3,0 3,1 hasło נְבוּכַדְנֶאצַּר (Nebuchadnezzar) na stronie www.blueletterbible.org
  4. przykładowy zapis tego imienia w Kodeksie Leningradzkim w 25 rozdziale 2 Księgi Królów (2 Krl 25:1; 25:8; 25:22) - tekst źródłowy i jego transliteracja
  5. przykładowy zapis tego imienia w Kodeksie Leningradzkim w 52 rozdziale Księgi Jeremiasza (Jer 52:4; 52:12; 52:28-30) - tekst źródłowy i jego transliteracja
  6. przykładowy zapis tego imienia w Septuagincie: 2 Księga Królów (2 Krl 25:1; 25:8; 25:22) - tekst źródłowy i jego transliteracja; Księga Jeremiasza (Jer 52:4) - tekst źródłowy i jego transliteracja
  7. przykładowy zapis tego imienia w Wulgacie: 2 Księga Królów (2 Krl 25:1; 25:8; 25:22) - tekst źródłowy; Księga Jeremiasza (Jer 52:4; 52:12; 52:28-30) - tekst źródłowy
  8. Biblia Internetowa - porównanie 2 Krl 25:1 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2012-07-07].
  9. Biblia Internetowa - porównanie Jer 52:4 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2012-07-07].
  10. Ptolemy's Canon (Kanon Ptolemeusza) (ang.). www.livius.org. [dostęp 2013-10-03].
  11. Praca zbiorowa, 2005, Wielka Historia Świata, t.1, Polskie Media Amer.Com, ss. 217, ISBN 83-7425-026-7.
  12. na podstawie T. Karpiński, Inskrypcje królewskie Nabuchodonozora II, praca magisterska napisana w Zakładzie Historii Starożytnego Bliskiego Wschodu Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, pod kierunkiem prof. dr hab. Stefana Zawadzkiego, Poznań 2009.
  13. M. Birot, "Decouvertes Ephigraphiques a Larsa (Campagne 1967)", Syria 40 (1968), s. 242.
  14. R. M. Czichon, "Nebukadnezar II. B. Archäologisch.", [w:] Reallexikon der Assyriologie, t. 9, s. 205.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A.K. Grayson, Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s.86-135.


Poprzednik
Nabopolassar
Babylonlion.JPG Król Babilonu
604–562 p.n.e.
Babylonlion.JPG Następca
Amel-Marduk