Naczelnik Państwa
Naczelnik Państwa – urząd głowy państwa II Rzeczypospolitej, sprawowany przez Józefa Piłsudskiego w latach 1918–1922.
W okresie od 29 listopada 1918 do 20 lutego 1919 roku jako tymczasowy Naczelnik Państwa, a od zatwierdzenia go na urzędzie przez Sejm Ustawodawczy 20 lutego 1919 do 11 grudnia 1922 roku jako Naczelnik Państwa. Było to świadome nawiązanie do nazwy dyktatury Tadeusza Kościuszki w okresie insurekcji kościuszkowskiej.
Urząd został powołany dekretem Józefa Piłsudskiego z dnia 22 listopada 1918 roku o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, który ustalał ustrój republikański odrodzonej Polski, organizację i kompetencje tymczasowych organów władzy państwowej do momentu ukonstytuowania wybranego w demokratycznych wyborach Sejmu Ustawodawczego, do którego równocześnie Piłsudski rozpisał wybory w oparciu o ordynację proporcjonalną. Dekret wszedł w życie 29 listopada 1918 roku.
Naczelnik Państwa miał najwyższą władzę cywilną i wojskową w państwie. Był Naczelnym Dowódcą Wojsk Polskich, jego urząd miał duże znaczenie w zakresie stosunków międzynarodowych. Powoływał odpowiedzialnych przed sobą Prezydenta ministrów (premiera) oraz ministrów. Projekty ustawodawcze przedstawiane przez rząd wymagały podpisów właściwego ministra, Prezydenta ministrów oraz Naczelnika. Miały utrzymać swą moc obowiązującą pod warunkiem przedstawienia ich do zatwierdzenia na pierwszym posiedzeniu Sejmu Ustawodawczego.
Józef Piłsudski, zgodnie z treścią dekretu, złożył 20 lutego 1919 roku władzę na ręce Sejmu Ustawodawczego, ten powierzył mu nadal funkcję Naczelnika Państwa, określając i ograniczając jego kompetencje w Małej Konstytucji. Naczelnik Państwa był Naczelnym Wodzem, powoływał rząd za zgodą Sejmu i sprawował najwyższą władzę wykonawczą. Wchodził z urzędu w skład Rady Obrony Państwa, powołanej przez Sejm w lipcu 1920 w okresie zagrożenia państwowości przez wojnę polsko-bolszewicką i był jej przewodniczącym. Piłsudski złożył swą władzę 14 grudnia 1922 roku na ręce wybranego przez Zgromadzenie Narodowe, na mocy konstytucji marcowej, Prezydenta RP, Gabriela Narutowicza.
Przed ustanowieniem urzędu Tymczasowego Naczelnika Państwa 22 listopada Józef Piłsudski sprawował przez kilka dni funkcję głowy państwa, bez formalnego określenia nazwy zajmowanego przez siebie stanowiska. Stał się głową państwa i dzierżycielem zwierzchniej władzy państwowej na mocy dekretu Rady Regencyjnej o samorozwiązaniu z dnia 14 listopada. W dniach od 14 do 15 listopada Piłsudski był głową państwa nazywającego się formalnie Królestwem Polskim, a od 15 listopada Republiką Polską. Jedyne określone z nazwy urzędy, jakie sprawował do 22 (lub 29 listopada), to Naczelny Dowódca Wojsk Polskich / Wódz Naczelny Armii Polskiej / Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych (od 11 listopada) i Minister Spraw Wojskowych (od 17 listopada).
Zobacz też [edytuj]
|
|||||||||||||||||||||||||
