Naczelny Sąd Administracyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Naczelny Sąd Administracyjny
Obszar właściwości Rzeczpospolita Polska
Podstawa prawna Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270, z późn. zm.)
Instancja wyższa wobec wojewódzkie sądy administracyjne
Organizacja wewnętrzna
Przewodniczy Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Pozostałe organy Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoo
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego
Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnegoo
Funkcjonowanie
Okres funkcjonowania od 1980
Siedziba Warszawa
Język urzędowy język polski
Strona internetowa
Przeczytaj: Ważne zastrzeżenia!

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)organ państwowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).

Akty normatywne o największym znaczeniu dla NSA[edytuj | edytuj kod]

Kompetencje[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z art. 15 § 1 w związku z art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Naczelny Sąd Administracyjny:

  • rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych;
  • podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych;
  • podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej;
  • rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej;
  • rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw.

Organy[edytuj | edytuj kod]

Organami Naczelnego Sądu Administracyjnego są[1]:

Skład osobowy Naczelnego Sądu Administracyjnego w 2009 roku wynosił 85 sędziów[2].

Prezesi NSA[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Naczelny Sąd Administracyjny powołany został ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 4, poz. 8), pracę natomiast rozpoczął 1 września tegoż roku. Powstanie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznaczało realizację, pojawiających się już od lat czterdziestych, postulatów przywrócenia sądowej kontroli nad administracją. Kontrola ta, tak samo jak kontrola sprawowana w okresie międzywojennym przez Najwyższy Trybunał Administracyjny, była oparta na modelu kontroli instancyjnej. Od początku swego istnienia Naczelny Sąd Administracyjny ma swoją siedzibę w Warszawie (obecnie przy ul. Gabriela Boduena 3/5). Do roku 2003 w niektórych większych miastach funkcjonowały Ośrodki Zamiejscowe NSA, obejmujące obszarem swojej właściwości jedno lub kilka województw. W dniu 11 maja 1995 r. uchwalona została nowa ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368), która także utrzymywała model jednoinstancyjny. Obecny kształt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nadała reforma z 2002 roku, będąca wymogiem art. 176 ust. 1 w zw. z art. 236 ust. 2 Konstytucji.

Dawne Ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przekształcone w wojewódzkie sądy administracyjne, orzekające w I instancji, natomiast NSA najczęściej orzeka jako sąd II instancji.

Ważniejsze orzeczenia[edytuj | edytuj kod]

Pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl (również jako link ze strony http://www.nsa.gov.pl) dostępna jest aktualizowana na bieżąco baza orzeczeń sądów administracyjnych wyposażona w wyszukiwarkę.

W bazie tej znaleźć można pełny tekst wyroków i postanowień (z uzasadnieniami) Naczelnego Sądu Administracyjnego i wszystkich wojewódzkich sądów administracyjnych, jakie zostały wydane po dniu 1 października 2007 r. oraz wybrane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z lat wcześniejszych, w szczególności orzeczenia publikowane. Baza stopniowo jest uzupełniana o teksty orzeczeń kończących postępowania sądowoadministracyjne (wraz z ich uzasadnieniami), wydanych w okresie pomiędzy 1 stycznia 2004 r. a 30 września 2007 r.

Baza ta ma charakter jedynie informacyjny i edukacyjny, nie jest natomiast oficjalnym publikatorem orzeczeń sądowych.

Izby NSA[edytuj | edytuj kod]

W obrębie Naczelnego Sądu Administracyjnego występują trzy Izby: Finansowa, Gospodarcza i Ogólnoadministracyjna. Pracami każdej z Izb kieruje wiceprezes wyznaczony przez Prezesa NSA. Prezes NSA, za zgodą Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, tworzy i znosi wydziały w Izbach.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydatki i dochody Naczelnego Sądu Administracyjnego są realizowane w w części 05 budżetu państwa.

W 2013 wydatki NSA wyniosły 383,9 mln zł, dochody – 53,8 mln zł[3]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 2259 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 9314 zł (w tym sędziów 17 097 zł)[4].

W ustawie budżetowej na 2014 wydatki Naczelnego Sądu Administracyjnego zaplanowano w wysokości 410 mln zł, a dochody − 43,4 mln zł[5].

Przypisy

  1. Art. 31 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
  2. Skarga kasacyjna jednolicie rozumiana 2009-10-27 RP.pl
  3. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. (Druk nr 2445). Tom I. sejm.gov.pl, 30 maja 2014. [dostęp 2014-07-27]. s. 2/6, 1/2.
  4. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2013 r. w części 05 Naczelny Sąd Administracyjny. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2014. [dostęp 2014-08-08]. s. 14.
  5. Ustawa budżetowa na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r.. W: Dz. U. poz. 162 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 3 lutego 2014. [dostęp 2014-08-08]. s. 34, 9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]