Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych
 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: Piłsudski był marszałkiem dopiero od 1920 roku |
Naczelni Wodzowie i Dowódcy Wojska Polskiego
Naczelny Wódz w latach 1918-1920 Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski
Naczelny Wódz w kampanii wrześniowej 1939 Marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły - Generalny Inspektor Sił Zbrojnych od 12 maja 1935 do 7 listopada 1939, Naczelny Wódz od 1 września[1] do 7 listopada 1939.[2]
Naczelni Wodzowie Polskich Sił Zbrojnych:
- Generał broni Władysław Sikorski - Naczelny Wódz i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych w okresie od 7 listopada 1939 do 4 lipca 1943
- Generał broni Kazimierz Sosnkowski - Naczelny Wódz i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych w okresie od 8 lipca 1943 do 30 września 1944, kiedy to został zdymisjonowany pod presją rządu brytyjskiego za krytykę Wielkiej Brytanii w kwestii braku pomocy dla powstania warszawskiego zawartą w przemówieniu radiowym z 1 września 1944, w piątą rocznicę agresji niemieckiej na Polskę.
- Generał dywizji Tadeusz Bór-Komorowski - dekretem Prezydenta RP z dnia 30 września 1944 mianowany Naczelnym Wodzem z zastrzeżeniem, że „Pan Generał wstępuje w prawa i obowiązki Naczelnego Wodza z chwilą rozpoczęcia swych czynności w siedzibie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Rządu”, co nastąpiło w dniu 21 czerwca 1945.
W okresie od 5 października 1944 do 5 maja 1945 kiedy gen. Komorowski przebywał w niewoli niemieckiej obowiązki Naczelnego Wodza wykonywali: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Minister Obrony Narodowej i szef Sztabu Naczelnego Wodza. Po uwolnieniu z niewoli funkcję Naczelnego Wodza wykonywał do dnia 8 listopada 1946.
- Generał broni Władysław Anders - pełniący obowiązki Naczelnego Wodza w okresie od 26 lutego do 21 czerwca 1945.
Generalny Inspektor Sił Zbrojnych w okresie od 8 listopada 1946 do 1954.
Naczelny Dowódca Wojska Polskiego w latach 1944-1947
Marszałek Polski Michał Rola-Żymierski - mianowany Naczelnym Dowódcą Wojska Polskiego postanowieniem Krajowej Rady Narodowej z dnia 22 lipca 1944
Zwierzchnik Sił Zbrojnych PRL i Naczelny Dowódca na okres wojny
Generał armii Wojciech Jaruzelski - w listopadzie 1983 Wojciech Jaruzelski łączący funkcje państwowe – Prezesa Rady Ministrów i Ministra Obrony Narodowej z funkcją partyjną - I sekretarza Komitetu Centralnego PZPR postanowił formalnie przekazać kierowanie Siłami Zbrojnymi PRL gen. broni Florianowi Siwickiemu, lecz nie zamierzał pozbawiać się bezpośredniego wpływu na jeden z dwóch najważniejszych resortów. W tym celu podjął działania zwieńczone w dniu 22 listopada 1983 następującymi decyzjami organów ustawodawczych i wykonawczych państwa:
- Sejm PRL powołał jednomyślnie gen. broni Floriana Siwickiego na stanowisko Ministra Obrony Narodowej,
- Sejm powołał gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego na stanowisko przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju i Zwierzchnika Sił Zbrojnych PRL,
- Rada Państwa mianowała gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych na okres wojny.
W myśl art. 134 ust. 4 Konstytucji RP [3]:
- Na czas wojny Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych. W tym samym trybie może on Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych odwołać. Kompetencje Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasady jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej określa ustawa.
[edytuj] Zobacz też
- polscy generałowie,
- Naczelny dowódca sił zbrojnych,
- Generalny Inspektor Sił Zbrojnych,
- Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej,
- wodzowie naczelni powstania listopadowego,
- dyktatorzy powstania styczniowego.
Przypisy
- ↑ Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 września 1939 r. o sprawowaniu zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi, o organizacji naczelnych władz wojskowych i o komisarzach cywilnych - od chwili mianowania Naczelnego Wodza (Dz. U. z 1939 r. Nr 86, poz. 543).
- ↑ W dniu 27 września 1939 w m. Dragoslavele napisał list do Prezydenta RP o następującej treści „Do Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego, że jestem internowany i pozbawiony wolności – składam funkcję Naczelnego Wodza do dyspozycji Pana Prezydenta – Rydz Śmigły”.
- ↑ Art. 134 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483)
[edytuj] Źródła
- Tadeusz Bór-Komorowski, Armia podziemna, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08338-X,
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991,
- Ryszard Mirowicz, Edward Rydz-Śmigły. Działalność wojskowa i polityczna, Warszawa 1988, ISBN 83-202-0603-0,
- Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6,
- Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom II, Walki formacji polskich na zachodzie 1939-1945, Warszawa 1981, opracowanie zbiorowe pod redakcją Witolda Biegańskiego, ISBN 83-11-06577-2,
