Nagminne zapalenie przyusznic

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świnka
parotitis epidemica
Pięcioletnie dziecko z obrzękiem ślinianek przyusznych w przebiegu świnki
Pięcioletnie dziecko z obrzękiem ślinianek przyusznych w przebiegu świnki
ICD-10 B26
B26.0 Świnkowe zapalenie jądra (N51.1*)
B26.1 Świnkowe zapalenie opon mózgowych (G02.0*)
B26.2 Świnkowe zapalenie mózgu (G05.1*)
B26.3 Świnkowe zapalenie trzustki (K87.1*)
B26.8 Świnka z innymi powikłaniami
B26.9 Świnka bez komplikacji
Mikrofotografia wirusa świnki

Nagminne zapalenie przyusznic, świnka (łac. parotitis epidemica, ang. mumps) – choroba wirusowa ludzi dotycząca głównie dzieci w wieku szkolnym, wywoływana przez wirus świnki, objawiająca się w około połowie przypadków bolesnym powiększeniem ślinianek przyusznych. Dzięki wprowadzeniu szczepień ochronnych zachorowalność i częstość powikłań w krajach rozwiniętych znacznie się zmniejszyły. Wbrew powszechnej opinii, na świnkę można zachorować więcej niż jeden raz w ciągu życia, jednak nie zdarza się to często.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Do zakażeń wirusem dochodzi najczęściej zimą i wczesną wiosną. Rozszerza się drogą kropelkową lub przez ślinę, która może się znajdować na pożywieniu albo przedmiotach. Wirus ma dużą zdolność zarażania.

Okres wylęgania wynosi 2–3 tygodni, a okres zarażalności zaczyna się 2–4 dni przed wystąpieniem objawów i trwa 7–9 dni po ustąpieniu. Człowiek jest jedynym rezerwuarem wirusa.

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Bardzo często (u połowy chorych) nie występują żadne objawy choroby i zakażenie można stwierdzić jedynie przez wykrycie przeciwciał we krwi. Jeżeli przebieg jest objawowy, najczęstszymi objawami są:

  • złe samopoczucie
  • gorączka
  • bóle głowy
  • bóle mięśni
  • obrzęk ślinianek przyusznych
  • aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych o zazwyczaj typowym i łagodnym przebiegu.

Obrzęk ślinianek powoduje ból przy otwieraniu ust i gryzieniu. Skóra nabrzmiała jest blada, lekko błyszcząca, napięta.

Opisywane powikłania:

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie polega na podawaniu leków przeciwgorączkowych , przeciwzapalnych (mają one na celu zapobieganie powikłaniom) oraz hamujących namnażanie wirusów, poprawiających zarazem odporność. W zapaleniu jądra i zapaleniu stawów podaje się kortykosterydy i niesterydowe leki przeciwzapalne. W leczeniu dodatkowo ważny jest wypoczynek i izolacja osoby chorej. Często ulgę może przynieść rozgrzanie obolałych miejsc przez założenie miękkiego szalika na szyje, ciepłe okłady czy też smarowanie maścią ogrzewającą. Dodatkowo warto pamiętać by podawane osobie chorej posiłki nie był ani za gorące ani za zimne, dodatkowo o nieostrym smaku, płynne lub półpłynne.

Przeciwko śwince dostępne są szczepienia, w Polsce obowiązkowe, wchodzące w skład kalendarza szczepień. Zazwyczaj jest to szczepionka skojarzona tzn. jednoczesne szczepienie przeciwko śwince, odrze i różyczce. Szczepienie wykonuje się między 13-15 miesiącem życia a następnie dawkę przypominającą w 10 roku życia[1]. Twórcą szczepionki jest Maurice Hilleman.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Choroba opisywana była już w czasach starożytnych, jej objawy, w tym zapalenie jąder, opisał Hipokrates. Objawy neurologiczne w śwince opisał Robert Hamilton w XVIII wieku. W 1934 jej etiologię wirusową udowodnili Johnson i Goodpasture.

Przypisy

  1. Internetowy System Aktów Prawnych (pol.). mz.gov.pl. [dostęp 2013-06-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nagminne zapalenie ślinianek przyusznych (świnka). W: Maria Olszyńska-Krowicka: Choroby zakaźne i pasożytnicze. Zdzisław Dziubek (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 244-248. ISBN 83-200-2748-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.