Nagroda Abela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nagroda Abela – nagroda przyznawana w dziedzinie matematyki przez króla Norwegii. Pod wieloma względami stanowi matematyczny odpowiednik Nagrody Nobla.

Fundacja[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Abela została ustanowiona przez norweski rząd w 2001 r., w dwusetną rocznicę urodzin wybitnego matematyka Nielsa Henrika Abela. 23 listopada 2001 roku premier Norwegii, Jens Stoltenberg, ogłosił na Uniwersytecie w Oslo, że rząd przeznaczył 200 milionów koron norweskich (około 25 milionów dolarów) na Fundację Abela, mającą wypłacać nagrody. Wartość Nagrody Abela wynosi obecnie 980 000 dolarów amerykańskich.

Nagroda Abela a Medal Fieldsa[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Abela w zamyśle ma niwelować braki innej, jak dotąd najbardziej prestiżowej nagrody matematycznej – Medalu Fieldsa, które nie pozwalały mu na stanie się pełnym odpowiednikiem Nagrody Nobla. I tak, Nagroda Abela przyznawana jest co roku (medal Fieldsa – co 4 lata), nie istnieje ograniczenie wiekowe dla laureatów (medal Fieldsa mogą otrzymać tylko matematycy mający mniej niż 40 lat), wreszcie idąca za nagrodą gratyfikacja finansowa jest porównywalna z nagrodą noblowską (w przypadku medalu Fieldsa jest ona znacznie niższa – 15 000 USD).

Laureaci[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Laureaci nagrody Abela.

Kandydatury do Nagrody Abela może zgłosić praktycznie każdy, nie można jednak zgłosić się samemu. Laureatów wybiera pięcioosobowy komitet powoływany na okres dwuletni przez Norweską Akademię Nauk w porozumieniu z Międzynarodową Unią Matematyczną (IMU). Nazwisko laureata ogłaszane jest corocznie na przełomie marca i kwietnia. Możliwe jest przyznanie nagrody więcej niż jednej osobie, jednak tylko w przypadku gdy prowadziły one badania w tej samej dziedzinie.

Dotychczasowi laureaci

Rok Laureat Uczelnia Uzasadnienie
2003 Jean-Pierre Serre Collège de France za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii algebraicznej oraz teorii liczb
2004 Michael F. Atiyah
Isadore M. Singer
University of Edinburgh
Massachusetts Institute of Technology
za odkrycie i udowodnienie twierdzenia o indeksach, a także za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii, analizy oraz za znaczącą rolę w przybliżaniu matematyki z teorią fizyki
2005 Peter D. Lax Courant Institute of Mathematical Sciences, New York University za wkład w teorię i zastosowanie równań różniczkowych cząstkowych oraz sposobów ich rozwiązywania
2006 Lennart Carleson Kungliga Tekniska Högskolan za wkład w analizę harmoniczną i teorię gładkich systemów dynamicznych
2007 S.R. Srinivasa Varadhan Courant Institute of Mathematical Sciences, New York University za wkład do teorii prawdopodobieństwa, w szczególności za stworzenie jednolitej teorii dużych odchyleń
2008 John Griggs Thompson
Jacques Tits
University of Florida
Collège de France
za głębokie osiągnięcia w algebrze, a szczególnie za stworzenie nowoczesnej teorii grup
2009 Michaił Gromow Institut des Hautes Études Scientifiques za rewolucyjny wkład w dziedzinie geometrii
2010 John Tate University of Texas za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teorii liczb
2011 John Willard Milnor Stony Brook University w Nowym Yorku za pionierskie odkrycia w topologii, geometrii i algebrze
2012 Endre Szemerédi Węgierska Akademia Nauk, Rutgers University za głęboki wkład w matematykę dyskretną i informatykę teoretyczną
2013 Pierre Deligne Institute for Advanced Study odegranie kluczowej roli w łączeniu geometrii algebraicznej z innymi dziedzinami matematyki[1]
2014 Jakow Sinaj Instytut Fizyki Teoretycznej im. Lwa Landaua, Princeton University za wkład w teorię systemów dynamicznych, teorię ergodyczną i fizykę matematyczną

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rozwiązał zagadkę za milion dolarów. Odkrywcy.pl, 2013-03-22. [dostęp 2013-03-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]