Nagroda Wolfa jest przyznawana przez Fundację Wolfa w Izraelu za wybitne osiągnięcia na rzecz ludzkości i przyjaźni między narodami. Corocznie od 1978, komitety złożone z międzynarodowych ekspertów przyznają 5-6 nagród w następujących dziedzinach: chemia, fizyka, matematyka, medycyna, rolnictwo i sztuka. Nagrody w sztuce są przyznawane na przemian w architekturze, muzyce, malarstwie i rzeźbie. Laureat otrzymuje dyplom i 100 000 USD.
Nagroda Wolfa jest bardzo ceniona i szanowana; często jest zaliczana do trzech najbardziej prestiżowych nagród w każdej z dziedzin, w których jest przyznawana[potrzebne źródło].
[edytuj] Wyróżnieni z chemii
- 1978 Carl Djerassi
- 1979 Herman F. Mark
- 1980 Henry Eyring
- 1981 Joseph Chatt
- 1982 John C. Polanyi, George C. Pimentel
- 1983/4 Herbert S. Gutowsky, Harden M. McConnell, John A. Waugh
- 1984/5 Rudolph A. Marcus
- 1986 Elias James Corey, Albert Eschenmoser
- 1987 Sir David C. Phillips, David M. Blow
- 1988 Joshua Jortner, Raphael David Levine
- 1989 Duilio Arigoni, Alan R. Battersby
- 1990 nagrody nie przyznano
- 1991 Richard R. Ernst, Alexander Pines
- 1992 John A. Pople
- 1993 Ahmed H. Zewail
- 1994 Richard A. Lerner, Peter Schultz
- 1995 Gilbert Stork, Samuel J. Danishefsky
- 1996 nagrody nie przyznano
- 1998 Gerhard Ertl, Gabor A. Somorjai
- 1999 Raymond U. Lemieux
- 2000 F. Albert Cotton
- 2001 Henri B. Kagan, Ryoji Noyori, K. Barry Sharpless
- 2002/3 nagrody nie przyznano
- 2004 Harry B. Gray
- 2005 Richard N. Zare
- 2006/7 Ada Yonath, George Feher
- 2008 William Moerner, Allen Bard
- 2009 nagrody nie przyznano
- 2010 nagrody nie przyznano
- 2011 Krzysztof Matyjaszewski, Stuart A. Rice, Ching Tang[1]
- 2012 A. Paul Alivisatos, Charles M. Lieber
[edytuj] Wyróżnieni z fizyki
- 1978 Chien-Shiung Wu
- 1979 George Eugene Uhlenbeck, Giuseppe Occhialini
- 1980 Michael E. Fisher, Leo P. Kadanoff, Kenneth G. Wilson
- 1981 Freeman J. Dyson, Gerard 't Hooft, Victor F. Weisskopf
- 1982 Leon M. Lederman, Martin M. Perl
- 1983/4 Erwin L. Hahn, Sir Peter B. Hirsch, Theodore H. Maiman
- 1984/5 Conyers Herring, Philippe Nozieres
- 1986 Mitchell J. Feigenbaum, Albert J. Libchaber
- 1987 Herbert Friedman, Bruno B. Rossi, Riccardo Giacconi
- 1988 Roger Penrose, Stephen W. Hawking
- 1989 nagrody nie przyznano
- 1990 Pierre-Gilles de Gennes, David J. Thouless
- 1991 Maurice Goldhaber, Valentine L. Telegdi
- 1992 Joseph H. Taylor Jr.
- 1993 Benoît Mandelbrot
- 1994/5 Vitaly L. Ginzburg, Yoichiro Nambu
- 1995/6 nagrody nie przyznano
- 1997 John Archibald Wheeler
- 1998 Yakir Aharonov, Sir Michael V. Berry
- 1999 Dan Shechtman
- 2000 Raymond Davis Jr., Masatoshi Koshiba
- 2001 nagrody nie przyznano
- 2002/3 Bertrand I. Halperin, Anthony J. Leggett
- 2004 Robert Brout, Francois Englert, Peter W. Higgs
- 2005 Daniel Kleppner
- 2006/7 Albert Fert, Peter Grünberg
- 2008 nagrody nie przyznano
- 2009 nagrody nie przyznano
- 2010 John Clauser, Alain Aspect, Anton Zeilinger
- 2011 Maximilian Haider, Harald Rose, Knut Urban
- 2012 Jacob Bekenstein
[edytuj] Wyróżnieni z matematyki
- 1978 Israel Gelfand, Carl L. Siegel
- 1979 Jean Leray, André Weil
- 1980 Henri Cartan, Andriej Kołmogorow
- 1981 Lars Ahlfors, Oscar Zariski
- 1982 Hassler Whitney, Mark Grigorjewicz Krein
- 1983/4 Shiing-Shen Chern, Paul Erdős
- 1984/5 Kunihiko Kodaira, Hans Lewy
- 1986 Samuel Eilenberg, Atle Selberg
- 1987 Kiyoshi Itō, Peter Lax
- 1988 Friedrich Hirzebruch, Lars Hörmander
- 1989 Alberto Calderón, John Milnor
- 1990 Ennio de Giorgi, Ilya Piatetski-Shapiro
- 1991 nagrody nie przyznano
- 1992 Lennart Carleson, John G. Thompson
- 1993 Michaił Gromow, Jacques Tits
- 1994/5 Jurgen Moser
- 1995/6 Robert Langlands, Andrew Wiles
- 1996/7 Joseph B. Keller, Yakov G. Sinai
- 1998 nagrody nie przyznano
- 1999 László Lovász, Elias M. Stein
- 2000 Raoul Bott, Jean-Pierre Serre
- 2001 Władimir Arnold, Saharon Shelah
- 2002/3 Mikio Sato, John Tate
- 2004 nagrody nie przyznano
- 2005 Gregory Margulis, Siergiej Nowikow
- 2006/7 Stephen Smale, Harry Furstenberg
- 2008 Pierre Deligne, Phillip Griffiths, David Mumford
- 2009 nagrody nie przyznano
- 2010 Shing-Tung Yau, Dennis Sullivan
- 2011 nagrody nie przyznano
- 2012 Michael Aschbacher, Luis Caffarelli
[edytuj] Wyróżnieni w sztuce
- 1981 malarstwo: Marc Chagall, Antoni Tapies
- 1982 muzyka: Vladimir Horowitz, Olivier Messiaen, Josef Tal
- 1983/4 architektura: Ralph Erskine
- 1984/5 rzeźba: Eduardo Chillida
- 1986 malarstwo: Jasper Johns
- 1987 muzyka: Isaac Stern, Krzysztof Penderecki
- 1988 architektura: Fumihiko Maki, Giancarlo De Carlo
- 1989 rzeźba: Claes Oldenburg
- 1990 malarstwo: Anselm Kiefer
- 1991 muzyka: Yehudi Menuhin, Luciano Berio
- 1992 architektura: Frank Gehry, Jørn Utzon, Denys Lasdun
- 1993 rzeźba: Bruce Nauman
- 1994/5 malarstwo: Gerhard Richter
- 1995/6 muzyka: Zubin Mehta, György Ligeti
- 1996/7 architektura: Frei Otto, Aldo van Eyck
- 1998 rzeźba: James Turrell
- 1999 malarstwo: nagrody nie przyznano
- 2000 muzyka: Pierre Boulez, Riccardo Muti
- 2001 architektura: Alvaro Siza
- 2002/3 malarstwo i rzeźba: Louise Bourgeois
- 2004 muzyka: Mścisław Rostropowicz, Daniel Barenboim
- 2005 architektura: Jean Nouvel
- 2006/7 malarstwo i Rzeźba: Michelangelo Pistoletto
- 2008 muzyka: Gia Kanczeli, Claudio Abbado
- 2009 nagrody nie przyznano
- 2010 architektura: David Chipperfield, Peter Eisenman
- 2011 malarstwo: Rosemarie Trockel
- 2012 muzyka: Plácido Domingo, Simon Rattle
[edytuj] Wyróżnieni z rolnictwa
- 1978 George F. Sprague, John C. Walker
- 1979 Jay L. Lush, Sir Kenneth Blaxter
- 1980 Karl Maramorosch
- 1981 John O. Almquist, Henry A. Lardy, Glenn W. Salisbury
- 1982 Wendell L. Roelofs
- 1983/4 Don Kirkham, Cornellis T. de Witt
- 1984/5 Robert H. Burris
- 1986 Sir Ralph Riley, Ernest R. Sears
- 1987 Theodor O. Diener
- 1988 Charles Thibault, Ernest John Christopher Polge
- 1989 Peter M. Biggs, Michael Elliott
- 1990 Jozef Stefaan Schell
- 1991 Shang-Fa Yang
- 1992 nagrody nie przyznano
- 1993 John E. Casida
- 1994/5 Carl B. Huffaker, Perry L. Adkisson
- 1995/6 Morris Schnitzer, Frank J. Stevenson
- 1996/7 Neal L. First
- 1998 Ilan Chet, Baldur R. Stefansson
- 1999 nagrody nie przynano
- 2000 Gurdev S. Khush
- 2001 Roger N. Beachy, James E. Womack
- 2002/3 R. Michael Roberts, Fuller W. Bazer
- 2004 Yuan Longping, Steven D. Tanksley
- 2005 nagrody nie przyznano
- 2006/7 Ronald L. Phillips, Michel A. J. Georges
- 2008 John Pickett, James Tumlinson, W. Joe Lewis
- 2009 nagrody nie przyznano
- 2010 David Baulcombe
- 2011 Harris A. Lewin, James R. Cook
- 2012 nagrody nie przyznano
[edytuj] Wyróżnieni z medycyny
- 1978 George D. Snell, Jean Dausset, Jon J. van Rood
- 1979 Roger W. Sperry, Arvid Carlsson, Oleh Hornykiewicz
- 1980 Cesar Milstein, Leo Sachs, Sir James L. Gowans
- 1981 Barbara McClintock, Stanley N. Cohen
- 1982 Jean-Pierre Changeux, Solomon H. Snyder, Sir James W. Black
- 1983/4 nagrody nie przyznano
- 1984/5 Donald F. Steiner
- 1986 Osamu Hayaishi
- 1987 Puedro Cuatrecasas, Meir Wilchek
- 1988 Henri-Gery Hers, Elizabeth F. Neufeld
- 1989 John B. Gurdon, Edward B. Lewis
- 1990 Maclyn McCarty
- 1991 Seymour Benzer
- 1992 M. Judah Folkman
- 1993 nagrody nie przynano
- 1994/5 Michael J. Berridge, Yasutomi Nishizuka
- 1995/6 Stanley B. Prusiner
- 1997 Mary Frances Lyon
- 1998 Michael Sela, Ruth Arnon
- 1999 Eric R. Kandel
- 2000 nagrody nie przyznano
- 2001 Avram Hershko, Alexander Varshavsky
- 2002/3 Ralph L. Brinster, Mario R. Capecchi, Oliver Smithies
- 2004 Robert A. Weinberg, Roger Y. Tsien
- 2005 Alexander Levitzki, Anthony R. Hunter, Anthony J. Pawson
- 2006/7 nagrody nie przyznano
- 2008 Howard Cedar, Aharon Razin
- 2009 nagrody nie przyznano
- 2010 Axel Ullrich
- 2011 Shinya Yamanaka, Rudolf Jaenisch
- 2012 Ronald M. Evans
Przypisy
- ↑ The 2011 Wolf Prize in Chemistry (ang.). Wolf Foundation. [dostęp 2011-02-18]. Cytat: For deep creative contributions to the chemical sciences in the field of synthesis, properties and an understanding of organic materials
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
Laureaci Nagrody Wolfa w chemii |
|
| Chemia |
• 1978 Carl Djerassi • 1979 Herman Mark • 1980 Henry Eyring • 1981 Joseph Chatt • 1982 John C. Polanyi, George C. Pimentel • 1983/4 Herbert S. Gutowsky, Harden M. McConnell, John A. Waugh • 1984/5 Rudolph A. Marcus • 1986 Elias James Corey, Albert Eschenmoser • 1987 Sir David C. Phillips, David M. Blow • 1988 Joshua Jortner, Raphael David Levine • 1989 Duilio Arigoni, Alan R. Battersby • 1990 nie przyznano • 1991 Richard R. Ernst, Alexander Pines • 1992 John A. Pople • 1993 Ahmed H. Zewail • 1994 Richard A. Lerner, Peter Schultz • 1995 Gilbert Stork, Samuel J. Danishefsky • 1996 nie przyznano • 1998 Gerhard Ertl, Gabor A. Somorjai • 1999 Raymond U. Lemieux • 2000 F. Albert Cotton • 2001 Henri B. Kagan, Ryōji Noyori, Barry Sharpless • 2002/3 nie przyznano • 2004 Harry B. Gray • 2005 Richard N. Zare • 2006/7 Ada Yonath, George Feher • 2008 William Moerner, Allen Bard • 2009/10 nie przyznano • 2011 Stuart A. Rice, Ching W. Tang, Krzysztof Matyjaszewski • 2012 A. Paul Alivisatos, Charles M. Lieber
|
|
|
Laureaci Nagrody Wolfa w fizyce |
|
| Fizyka |
1978 Chien-Shiung Wu • 1979 George Eugene Uhlenbeck, Giuseppe Occhialini • 1980 Michael E. Fisher, Leo P. Kadanoff, Kenneth G. Wilson • 1981 Freeman Dyson, Gerardus 't Hooft, Victor Weisskopf • 1982 Leon Max Lederman, Martin M. Perl • 1983/4 Erwin L. Hahn, Sir Peter B. Hirsch, Theodore Maiman • 1984/5 Conyers Herring, Philippe Nozieres • 1986 Mitchell Jay Feigenbaum, Albert J. Libchaber • 1987 Herbert Friedman, Bruno B. Rossi, Riccardo Giacconi • 1988 Roger Penrose, Stephen Hawking • 1989 nie przyznano • 1990 Pierre-Gilles de Gennes, David J. Thouless • 1991 Maurice Goldhaber, Valentine L. Telegdi • 1992 Joseph H. Taylor Jr • 1993 Benoît Mandelbrot • 1994/5 Vitaly L. Ginzburg, Yōichirō Nambu • 1995/6 nie przyznano • 1997 John Wheeler • 1998 Yakir Aharonov, Sir Michael V. Berry • 1999 Dan Szechtman • 2000 Raymond Davis, Masatoshi Koshiba • 2001 nie przyznano • 2002/3 Bertrand I. Halperin, Anthony James Leggett • 2004 Robert Brout, Francois Englert, Peter Higgs • 2005 Daniel Kleppner • 2006/7 Albert Fert, Peter Grünberg • 2008/9 nie przyznano • 2010 John Clauser, Alain Aspect, Anton Zeilinger • 2011 Maximilian Haider, Harald Rose, Knut Urban • 2012 Jacob Bekenstein
|
|
|
Laureaci Nagrody Wolfa w matematyce |
|
| Matematyka |
• 1978 Israel Gelfand, Carl L. Siegel • 1979 Jean Leray, André Weil • 1980 Henri Cartan, Andriej Kołmogorow • 1981 Lars Ahlfors, Oscar Zariski • 1982 Hassler Whitney, Mark Grigorjewicz Krein • 1983/4 Shiing-shen Chern, Paul Erdős • 1984/5 Kunihiko Kodaira, Hans Lewy • 1986 Samuel Eilenberg, Atle Selberg • 1987 Kiyoshi Itō, Peter Lax • 1988 Friedrich Hirzebruch, Lars Hörmander • 1989 Alberto Calderón, John Milnor • 1990 Ennio de Giorgi, Ilya Piatetski-Shapiro • 1991 nie przyznano • 1992 Lennart Carleson, John G. Thompson • 1993 Michaił Gromow, Jacques Tits • 1994/5 Jurgen Moser • 1995/6 Robert Langlands, Andrew Wiles • 1996/7 Joseph B. Keller, Yakov G. Sinai • 1998 nie przyznano • 1999 László Lovász, Elias M. Stein • 2000 Raoul Bott, Jean-Pierre Serre • 2001 Władimir Arnold, Saharon Shelah • 2002/3 Mikio Sato, John Tate • 2004 nie przyznano • 2005 Gregory Margulis, Siergiej Nowikow • 2006/7 Stephen Smale, Harry Furstenberg • 2008 Pierre Deligne, Phillip Griffiths, David Mumford • 2009 nie przyznano • 2010 Dennis Sullivan, Shing-Tung Yau • 2011 nie przyznano • 2012 Michael Aschbacher, Luis Caffarelli
|
|
|
Laureaci Nagrody Wolfa w medycynie |
|
| Medycyna |
1978 George D. Snell, Jean Dausset, Jon J. van Rood • 1979 Roger Wolcott Sperry, Arvid Carlsson, Oleh Hornykiewicz • 1980 César Milstein, Leo Sachs, Sir James L. Gowans • 1981 Barbara McClintock, Stanley N. Cohen • 1982 Jean-Pierre Changeux, Solomon H. Snyder, Sir James W. Black • 1983/4 nie przyznano • 1984/5 Donald F. Steiner • 1986 Osamu Hayaishi • 1987 Puedro Cuatrecasas, Meir Wilchek • 1988 Henri-Gery Hers, Elizabeth F. Neufeld • 1989 John Gurdon, Edward B. Lewis • 1990 Maclyn McCarty • 1991 Seymour Benzer • 1992 M. Judah Folkman • 1993 nie przyznano • 1994/5 Michael J. Berridge, Yasutomi Nishizuka • 1995/6 Stanley Prusiner • 1997 Mary Frances Lyon • 1998 Michael Sela, Ruth Arnon • 1999 Eric Kandel • 2000 nie przyznano • 2001 Avram Hershko, Alexander Varshavsky • 2002/3 Ralph L. Brinster, Mario Capecchi, Oliver Smithies • 2004 Robert A. Weinberg, Roger Tsien • 2005 Alexander Levitzki, Anthony R. Hunter, Anthony J. Pawson • 2006/7 nie przyznano • 2008 Howard Cedar, Aharon Razin • 2009 nie przyznano • 2010 Axel Ullrich • 2011 Shin'ya Yamanaka, Rudolf Jaenisch • 2012 Ronald M. Evans
|
|
|
Laureaci Nagrody Wolfa w rolnictwie |
|
| Rolnictwo |
1978 George F. Sprague, John C. Walker • 1979 Jay L. Lush, Sir Kenneth Blaxter • 1980 Karl Maramorosch • 1981 John O. Almquist, Henry A. Lardy, Glenn W. Salisbury • 1982 Wendell L. Roelofs • 1983/4 Don Kirkham, Cornellis T. de Witt • 1984/5 Robert H. Burris • 1986 Sir Ralph Riley, Ernest R. Sears • 1987 Theodor O. Diener • 1988 Charles Thibault, Ernest John Christopher Polge • 1989 Peter M. Biggs, Michael Elliott • 1990 Jozef Stefaan Schell • 1991 Shang-Fa Yang • 1992 nie przyznano • 1993 John E. Casida • 1994/5 Carl B. Huffaker, Perry L. Adkisson • 1995/6 Morris Schnitzer, Frank J. Stevenson • 1996/7 Neal L. First • 1998 Ilan Chet, Baldur R. Stefansson • 1999 nie przyznano • 2000 Gurdev S. Khush • 2001 Roger N. Beachy, James E. Womack • 2002/3 R. Michael Roberts, Fuller W. Bazer • 2004 Yuan Longping, Steven D. Tanksley • 2005 nie przyznano • 2006/7 Ronald L. Phillips, Michel A. J. Georges • 2008 John Pickett, James Tumlinson, W. Joe Lewis • 2009 nie przyznano • 2010 David Baulcombe • 2011 Harris A. Lewin, James R. Cook • 2012 nie przyznano
|
|
|
Laureaci Nagrody Wolfa w sztuce |
|
| Sztuka |
1981 malarstwo: Marc Chagall, Antoni Tàpies • 1982 muzyka: Vladimir Horowitz, Olivier Messiaen, Josef Tal • 1983/4 architektura: Ralph Erskine • 1984/5 rzeźba: Eduardo Chillida • 1986 malarstwo: Jasper Johns • 1987 muzyka: Isaac Stern, Krzysztof Penderecki • 1988 architektura: Fumihiko Maki, Giancarlo De Carlo • 1989 rzeźba: Claes Oldenburg • 1990 malarstwo: Anselm Kiefer • 1991 muzyka: Yehudi Menuhin, Luciano Berio • 1992 architektura: Frank Gehry, Jørn Utzon, Denys Lasdun • 1993 rzeźba: Bruce Nauman • 1994/5 malarstwo: Gerhard Richter • 1995/6 muzyka: Zubin Mehta, György Ligeti • 1996/7 architektura: Frei Otto, Aldo van Eyck • 1998 rzeźba: James Turrell • 1999 malarstwo: nie przyznano • 2000 muzyka: Pierre Boulez, Riccardo Muti • 2001 architektura: Álvaro Siza • 2002/3 malarstwo i rzeźba: Louise Bourgeois • 2004 muzyka: Mścisław Rostropowicz, Daniel Barenboim • 2005 architektura: Jean Nouvel • 2006/7 malarstwo i rzeźba: Michelangelo Pistoletto • 2008 muzyka: Gia Kanczeli, Claudio Abbado • 2010 architektura: Peter Eisenman, David Chipperfield • 2011 malarstwo i rzeźba: Rosemarie Trockel • 2012 muzyka: Plácido Domingo, Simon Rattle
|
|
Izrael
