Nagroda im. Janusza A. Zajdla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nagroda im. Janusza A. Zajdla
Nagroda za powieść i opowiadanie
Lokalizacja  Polska
Konwent Fantastyki Polcon
Pierwsze rozdanie 1984
Commons-logo.svg Galeria w Wikimedia Commons
Oficjalna strona internetowa

Nagroda Fandomu Polskiego imienia Janusza A. Zajdla, zwana potocznie Nagrodą Zajdla lub Zajdlem, to coroczna nagroda literacka w dziedzinie fantastyki, przyznawana przez uczestników konwentu Polcon najlepszym polskim utworom literackim wydanym w poprzednim roku kalendarzowym. Głosowanie i wręczenie nagród odbywa się co roku podczas konwentu Polcon.

Nagroda Fandomu Polskiego[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Fandomu Polskiego ma swój początek w powołanej na spotkaniu klubów fantastyki w 1984 roku w Łodzi nagrodzie Sfinks[1]. W 1985 w Świnoujściu ustalono, że nagroda przyznawana będzie na każdym Polconie. Pierwszym laureatem został Janusz A. Zajdel za powieść Paradyzja. Zajdel zmarł 19 lipca 1985 i po jego śmierci, decyzją klubów, Nagroda otrzymała swoją obecną nazwę. Nagrodę zazwyczaj wręcza na konwencie Jadwiga Zajdel, wdowa po pisarzu, która objęła nad nią honorowy patronat[2].

Początkowo o wyborze laureata decydowało głosowanie klubów, dopiero w roku 1991 podczas krakowskiego Euroconu odbyło się pierwsze głosowanie wszystkich uczestników konwentu. Wtedy też po raz pierwszy wręczono Nagrodę w formie statuetki oraz dyplomu.

Od 1991 Nagroda jest wyłaniana dwustopniowo – w głosowaniu bierze udział pięć nominowanych utworów. Nominacje wysłać może każdy, drogą pocztową oraz (od 2001) przez internet. Istnieje również możliwość nominowania utworów podczas niektórych innych polskich konwentów. Właściwe głosowanie odbywa się co roku w trakcie konwentu Polcon, choć możliwe jest też wykupienie akredytacji wspierającej, pozwalającej na głosowanie bez przyjazdu na konwent.

Od 1992 Nagroda przyznawana jest w dwóch kategoriach – powieść i opowiadanie. Za powieść uznaje się utwór o objętości powyżej 100 stron znormalizowanych (1800 znaków na stronę). W 2004 do regulaminu Nagrody wprowadzono poprawkę uznającą 20% margines tolerancji dla utworów w poszczególnych kategoriach.

Głosowanie odbywa się w systemie australijskim (zamiast wybierać jednego kandydata, wybiera się ich kolejność), z opcją "bez nagrody" traktowaną jak kandydat – w przypadku zwycięstwa tej opcji, nagrody w danym roku nie przyznaje się.

Projektantem statuetki przyznawanej laureatom jest profesor krakowskiej ASP Wiesław Bielak[3].

Od 2005 roku opowiadania i fragmenty powieści nominowanych do nagrody są publikowane w bezpłatnej antologii (publikacja non-profit), promującej polską fantastykę[4].

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Nagrodę, cieszącą się prestiżem w dużej części środowiska polskich fanów, wspiera wielu pisarzy i wydawców związanych z fantastyką. Patronat prasowy nad Nagrodą sprawuje miesięcznik literacki "Nowa Fantastyka". Do Przyjaciół Nagrody należą: Agencja Wydawnicza Runa, Art.-Media Agencja PR, Esensja – Magazyn kultury popularnej, Fabryka Słów, Impresja Studio Promocji, portal internetowy "Inny Świat", Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA, portal Gildia.pl, Portal Fantastyczny "Valkiria Network", Traffic Club, Wydawnictwo MAG, Wydawnictwo Zysk i S-ka czy dziennik "Życie".

Od 1998 roku można zauważyć wzrost znaczenia Nagrody. Coraz częściej listy laureatów i nominowanych pojawiają się w mediach (w tym w prasie codziennej, telewizji i radiu), rośnie też jej znajomość wśród osób niezwiązanych ze środowiskiem miłośników fantastyki. O Nagrodzie pozytywnie wypowiadali się m.in. jej laureaci Andrzej Sapkowski i Rafał A. Ziemkiewicz. Tomasz Kołodziejczak, w wywiadzie dla "Click! Fantasy" (sierpień 2002), powiedział: "Oczywiście najbardziej dumny jestem z Nagrody im. Janusza Zajdla"; tego samego roku napisał też artykuł o Nagrodzie zamieszczony w materiałach konferencji prasowej (czerwiec 2002 r.)

Nagroda spotyka się również z krytyką. Część fanów i pisarzy twierdzi, że Nagroda straciła swój prestiż ze względu na niską liczbę głosujących w drugim etapie wyłaniania laureatów, choć faktycznie liczba głosujących (150-300 osób, czyli wyższy procent uprawnionych niż przy nagrodzie Hugo) jest podobna od 1991. Zarzuca się też pewne błędy proceduralne (najpoważniejszy to omyłkowe wydanie kilkunastu uczestnikom Polconu 2003 nieopieczętowanych kart do głosowania).

W 2003 Marek Oramus w jednym z wywiadów powiedział, że Nagroda Zajdla jest nagrodą towarzyską, którą dostają ci, którzy "piją z fandomem"[potrzebne źródło]. Stwierdził, że środowisko tworzy wewnętrzne preferencje, którymi się kieruje podczas głosowania. Według niego osoby, które są ze środowiskiem skonfliktowane nie mają szans na nominację, co widać w zestawieniach tytułów nominowanych do poszczególnych nagród przyznawanych jego zdaniem przez zbliżone gremia. Nazwał też użycie systemu australijskiego "celowym zaciemnianiem mechanizmu wyłaniania laureatów", choć tym samym systemem liczone są głosy na Hugo, nagrodę Worldconu, Światowego Konwentu Science Fiction.

Z krytyką Nagrody występował również Tomasz Pacyński, dwukrotnie nominowany do tej nagrody w latach 2001 i 2002, wskazując na niedociągnięcia proceduralne i regulaminowe (część z nich została poprawiona podczas Polconu 2004) oraz Robert J. Szmidt, redaktor miesięcznika "Science Fiction". W 2004 Konrad T. Lewandowski, jeden z laureatów Nagrody, wystosował list otwarty do Jadwigi Zajdel, apelując o rozważenie wycofania patronatu Zajdla nad nagrodą. Jacek Dukaj oświadczył jednak po rozmowie z nią, że nie ma ona zamiaru wycofywać patronatu swego męża i uznała zarzuty Lewandowskiego za bezpodstawne. Według innego, wielokrotnego laureata Nagrody Zajdla, Rafała A. Ziemkiewicza, wzrost krytyki spowodowany jest jedynie wzrostem znaczenia nagrody[potrzebne źródło].

Nagrodę krytykował również Jacek Piekara za co otrzymał antynagrodę Złotego Meteora[5], głosy krytyki pojawiły się także w latach gdy po kilka nominacji w jednym roku otrzymywali Stefan Darda i Jakub Ćwiek[6].

Laureaci[7][8][edytuj | edytuj kod]

2013[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

2012[edytuj | edytuj kod]

Nagrodzony dwoma statuetkami Robert M. Wegner oraz Jadwiga Zajdel

Powieść:

Opowiadanie:

2011[edytuj | edytuj kod]

Laureaci Nagrody za rok 2011, Jakub Ćwiek i Maja Lidia Kossakowska, wraz z Jadwigą Zajdel, odbierającą statuetkę dla Janusza A. Zajdla za rok 1984

Powieść: Maja Lidia Kossakowska, Grillbar Galaktyka

Opowiadanie: Jakub Ćwiek, Bajka o trybach i powrotach

2010[edytuj | edytuj kod]

Laureaci Nagrody za rok 2010: Anna Kańtoch i Jacek Dukaj
Gala konkursowa za rok 2010, Polcon 2011 w Poznaniu

Powieść:

Opowiadanie:

2009[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

2008[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

2007[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

2006[edytuj | edytuj kod]

Jarosław Grzędowicz i Maja Lidia Kossakowska po odebraniu statuetek

Powieść:

Opowiadanie:

2005[edytuj | edytuj kod]

Ogłoszenie nominacji za rok 2005

Powieść:

Opowiadanie:

2004[edytuj | edytuj kod]

Lesław Olczak i Jadwiga Zajdel podczas Polconu 2005. Laureaci nie zjawili się na konwencie.

Powieść:

Opowiadanie:

2003[edytuj | edytuj kod]

Jacek Dukaj po odebraniu Zajdla 2003

Powieść:

Opowiadanie:

2002[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Sapkowski, Jadwiga Zajdel i Katarzyna Motyka (w zastępstwie Andrzeja Pilipiuka)

Powieść:

Opowiadanie:

2001[edytuj | edytuj kod]

Jacek Dukaj, Jadwiga Zajdel, Andrzej Ziemiański, żywa statuetka

Powieść:

Opowiadanie:

2000[edytuj | edytuj kod]

Anna Brzezińska po odebraniu Zajdla 2000

Powieść:

Opowiadanie:

1999[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1998[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1997[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1996[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1995[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1994[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Sapkowski, pięciokrotny laureat nagrody Zajdla

Powieść:

Opowiadanie:

1993[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1992[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Opowiadanie:

1991[edytuj | edytuj kod]

Opowiadanie:

1990[edytuj | edytuj kod]

Opowiadanie:

1989[edytuj | edytuj kod]

Nagrody nie przyznano

1988[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

1987[edytuj | edytuj kod]

Nagrody nie przyznano

1986[edytuj | edytuj kod]

Nagrody nie przyznano

1985[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

1984 (jako Nagroda Sfinks)[edytuj | edytuj kod]

Powieść:

Przypisy

  1. Elżbieta Gepfert (redaktor prowadzący): Nagroda im. Janusza A. Zajdla 2012. Antologia utworów nominowanych za rok 2011. Warszawa: Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”, 2012, s. 205. ISBN 97883921125686.
  2. Co wolno autorowi - artykuł na Geekozaur.pl
  3. Joanna Słupek: Historia Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla (pol.). W: Nagroda Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla [on-line]. Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”, 15 czerwca 2009 r.. [dostęp 2012-11-13].
  4. Elżbieta Gepfert (redaktor prowadzący): Nagroda im. Janusza A. Zajdla 2012. Antologia utworów nominowanych za rok 2011. Warszawa: Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”, 2012, s. 7. ISBN 97883921125686.
  5. Arkadiusz Sroka: Nominacje do Śląkf i Złotego Meteora za rok 2005 (pol.). esensja.stopklatka.pl.
  6. Co wolno autorowi - artykuł na Geekozaur.pl
  7. Lista laureatów na oficjalnej stronie nagrody
  8. Lista nominacji na oficjalnej stronie nagrody
  9. Zwycięzcy za rok 2013
  10. Zajdel.Art.pl: Nominacje za rok 2013

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg