Naharajim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Naharajim
Państwo  Izrael
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Naharajim
Naharajim
Ziemia 32°38′40″N 35°34′22″E/32,644444 35,572778Na mapach: 32°38′40″N 35°34′22″E/32,644444 35,572778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Izrael

Naharajim (hebr. נהריים; pol. Dwie rzeki) jest miejscem na granicy izraelsko-jordańskiej, w którym w 1930 wybudowano elektrownię wodną na rzece Jarmuk. Powyżej tego miejsca rzeka Jarmuk wpada do rzeki Jordan.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok na elektrownię wodną
Kanał doprowadzający wodę z rzeki Jordan do elektrowni wodnej
Park Wyspa Pokoju w Naharajim

W 1919 do Palestyny przyjechał żydowski inżynier Pinhas Rutenberg, który kilka lat później przedstawił brytyjskim władzom Mandatu Palestyny plan budowy trzynastu elektrowni wodnych z zapewnieniem finansowania projektu. Brytyjski rząd zatwierdził plan, dzięki czemu Rutenberg rozpoczął budowę kolejnych elektrowni. Miejsce Naharajim zostało wybrane ze względu na silny strumień wody rzeki Jarmuk wpadającej do Jordanu. Dodatkowo, jezioro Tyberiadzkie stanowiło duży rezerwuar wody i umożliwiało stworzenie systemu regulacji ilości przepływającej wody. Prace ziemne rozpoczęły się w sierpniu 1927 i trwały przez pięć lat, dając zatrudnienie trzem tysiącom robotników. W rejon budowy doprowadzono linię kolejową, którą dowieziono ciężki sprzęt. Również robotnicy dojeżdżali codziennie na tutejszą stację kolejową. Oprócz budowy elektrowni zaprojektowano budowę całego systemu zbiorników retencyjnych, śluz i kanałów, które doprowadzały wodę z rzeki Jordan do elektrowni na rzece Jarkon, zwiększając w ten sposób jej zdolności produkcyjne energii elektrycznej. W pobliżu elektrowni, na terenie Transjordanii, wybudowano osiedle Tel Or, w którym mieszkali pracownicy i ich rodziny.

W lutym 1932 rejon budowy elektrowni nawiedziła duża powódź, która uszkodziła południową ścianę głównego kanału doprowadzającego wodę. Rutenbergowi udało się jednak zebrać fundusze i szybko naprawiono uszkodzenia. Zimą 1932 rozpoczęto próby z rozruchem trzech turbin wodnych (planowane było uruchomienie czterech turbin). Elektrownia posiadała zdolność produkcyjną na poziomie około 18 MW. Uroczystość oficjalnego otwarcie elektrowni nastąpiła w dniu 9 lipca 1932, z udziałem Wysokiego Komisarza Mandatu Palestyny, Sir Arthura Wauchope, oraz emira Abdullaha I[1].

Podczas Wojny domowej w Mandacie Palestyny w Naharajim dwa razy odbyło się spotkanie Goldy Meir z jordańskim królem Abdullahem I. Golda usiłowała przekonać Transjordanię, aby nie angażowała się w wojnę w Palestynie. Gdy rozwój wydarzeń wskazywał na nieuchronność wybuchu wojny, w dniu 12 kwietnia 1948 ewakuowano większość kobiet i dzieci. Na początku Wojny o niepodległość, w dniu 15 maja 1948 jordański Legion Arabski postawił ultimatum żądając opuszczenia zakładu przez wszystkich żydowskich pracowników. Gdy następnie do Naharajim wkroczyli iraccy żołnierze, wzięli do niewoli 30 Żydów (zostali zwolnieni po dziewięciu miesiącach niewoli). Urządzenia elektrowni wyłączono, a teren całego zakładu splądrowano. Po wojnie przez elektrownię przechodziła linia graniczna, co uniemożliwiło jej odbudowę i ponowne uruchomienie.

Po zawarciu w 1994 traktatu pokojowego izraelsko-jordańskiego, miejsce zostało odnowione i utworzono tutaj park rekreacyjny pod nazwą Wyspa Pokoju. Przez kilka godzin dziennie otwarte było przejście graniczne umożliwiające ruch turystyczny. Obie strony miały nadzieję, że Wyspa Pokoju stanie się miejscem rozwoju współpracy między oboma państwami.

W dniu 13 marca 1997 jordański żołnierz Ahmed Edcamsah otworzył ogień do grupy dziewcząt z izraelskiej wycieczki szkolnej. W zamachu zginęło siedem uczennic, a sześć zostało ciężko rannych. Zamachowiec został skazany przez jordański sąd wojskowy na karę dożywotniego więzienia, a król Husajn I odwiedził z przeprosinami rodziny ofiar. Jednak od tamtej pory przejście graniczne jest zamknięte. W parku usypano siedem kopców obsadzonych zielenią, na których upamiętniono nazwiska ofiar zamachu z 1997[2].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Największą atrakcją turystyczną jest park Wyspa Pokoju.

W pobliskim kibucu Geszer znajduje się Muzeum Geszer, które prezentuje historię mostów na rzece Jordan, historię tutejszej linii kolejowej oraz opisuje historię budowy elektrowni wodnej w Naharajim. Muzeum organizuje także wycieczki po okolicy[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Shmuel Avitzur: The Power Plant on Two Rivers (ang.). W: Israel Ministry of Foreign Affairs [on-line]. 2003-05-22. [dostęp 2011-05-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].
  2. Aviva Bar-Am: Naharayim - What a rush! (ang.). W: The Jerusalem Post - Israel guide [on-line]. [dostęp 2011-05-30].
  3. The Naharayim Experience in "Gesher" - Tourist Site of Kibbutz Gesher (ang.). W: The Naharayim Experience in Gesher [on-line]. [dostęp 2011-05-31].