Naksalici

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Naksalici ( bengali নকশাল আন্দোলন, hindi नक्षलवाद, ang. Naxalite ) - maoiści bengalscy[1], indyjskie lewicowe ugrupowanie ekstremistyczne powstałe w 1967 w północnej części stanu Bengal Zachodni. Przywódcami początkowego okresu byli Kanu Sanyal i Charu Mazumdar, a członkowie wywodzili się z ludności plemiennej Santalów. Współcześnie naksalici przejawiają aktywność na terenach wiejskich również poza Bengalem Zachodnim, w stanach zlokalizowanych bardziej na południe : Chhattisgarh i Andhra Pradesh.

Naksalici z Naxalbari[edytuj | edytuj kod]

Komunizm w Indiach zyskuje duże poparcie szczególnie w stanach Kerala i Bengal Zachodni. Gdy w lutym 1967 partia Indiry Gandhi przegrała wybory stanowe, w Kalkucie na 280 mandatów w stanowej izbie niższej, komuniści uzyskali aż 110. Odpowiednio:

Powstanie tego silnie lewicowego rządu zachęciło Santalów do śmielszych i szerszych działań, niż zamieszki wywoływane od 1947 roku. Bezrolni Santalowie z okręgu Naxalbari (między Nepalem a obecnym Bangladeszem, kilkadziesiąt kilometrów od granicy indyjsko-chińskiej, ówcześnie 70 wiosek i 42 tys. mieszkańców), po utworzeniu komitetów chłopskich, pod przywództwem działaczy KPI(M) ruszyli do masowej akcji przeciw bogatym chłopom i plantatorom herbaty. Podczas napadów podpalano domy zamożniejszych rolników i zajmowano ich ziemię. Naksalici argumentowali zabór zgodnie z ówczesnym krajowym ustawodawstwem: wielu rolników posiadało areał w nadwyżkach i nie chciało go oddać do podziału między bezrolnych wieśniaków - co nakazywały przepisy reformy rolnej uchwalone w Delhi. Ciała zabitych ćwiartowali, a ich krwią pisali slogany[2]. Na przełomie czerwca i lipca 1967 prasa i radio chińskie szeroko komentowało sukcesy chłopów z Naxalbari oświeconych przez nauki Mao[3].

Przez kilka tygodni zbuntowani Santalowie byli gorącym tematem w światowych mediach. Równocześnie prasa centro-prawicowa przesadnie głosiła wielkie zagrożenie dla bezpieczeństwa całych Indii. Efektem było skierowanie przez rząd stanowy policji w celu likwidacji terroru. Policję wspomagały armia i kilkusetosobowe oddziały uzbrojonych cywilów ( członków Kongresu (I) i innych partii )[4]. Obława przebiegła prawie bezkrwawo. Aresztowano kilkuset rebeliantów. Zarekwirowano ich łuki i strzały oraz w sumie 12 strzelb[5].

Naksalici z Kalkuty[edytuj | edytuj kod]

Przywódcy buntu zdołali uniknąć obławy i uciekli do Kalkuty. Tam aresztowano w październiku 1968 Kanu Sanyala. Tam również drugi z nich, eks-nauczyciel Charu Mazumdar ( nazywany indyjskim Mao[6] ), wiosną 1969 współzałożył Komunistyczną Partię Indii (Marksistowsko-Leninowską). Na dzień powołania partii ( 22 kwietnia ) przypadła rocznica urodzin W.I.Lenina.

Mazumdar, pochodzący z bogatej rodziny chłopskiej, uważany jest za głównego ideologa naksalitów i KPI(M-L)[7]. Inspirował rewoltę w Srikakulam nad Zatoką Bengalską, a po jej upadku działał wśród naksalitów kalkuckich - młodych inteligentów zniechęconych porażkami i sporami międzypartyjnymi komunistycznego rządu stanowego. W początkach ich aktywności odrywali głowy posągom, oblewali farbami posągi Gandhiego, podpalali autobusy i poczty, na znak sprzeciwu wobec niesprawiedliwości społecznej, niskim płacom robotników niewykwalifikowanych i absurdalnym stosunkom społecznym (m.in. finansowaniu maharadżów z funduszy rządu federalnego ). Gdy w 1970 komunistyczny rząd stanowy upadł, 22 kwietnia w rocznicę utworzenia KPI (M-L) zorganizowali marsz - około 15 tysięcy młodych naksalitów wymachiwało czerwonymi książeczkami Mao idąc ulicami Kalkuty. Tego dnia, na oczach kompletnie zaskoczonej kalkuckiej policji, tłum młodzieży ( 40-tysięczny ) manifestował w centrum miasta wołając "Niech żyje Mao !"[8]. Od tego okresu zmieniły się też cele zamachów terrorystycznych. Ofiarami naksalitów stawali się działacze INC, KPI, KPI (M), biznesmeni, urzędnicy i policjanci. W mieście narastała anarchia, ponieważ inne ugrupowania polityczne również rozpoczęły organizować morderstwa terrorystyczne. Ryszard Piekarowicz relacjonował, iż na tramwajach kalkuckich smołą wymalowano hasło Przewodniczący Mao jest naszym przewodniczącym - władza bierze się z lufy karabinu[9]. Strajki i sabotaże paraliżowały port i kolej. Palono książki i portrety Gandhiego. Codziennie organizowano napady na urzędy, biblioteki i szkoły. Cele te wskazał Mazumdar wypowiadając się o zgniłym burżuazyjnym systemie nauczania, produkującym niewolników[8]. W odpowiedzi rząd Indii nadał władzom stanowym i policji szerokie prawa do aresztowań i zniósł nakaz dochodzenia zasadności użycia broni palnej przez policjantów. Armię indyjską skierowano dla pomocy w lipcu 1971 - nastał czas pacyfikacji dla 9 z 16 bengalskich dystryktów[10]. Liczba aresztowanych, do października 1971, przekroczyła 10 tys. osób. W lipcu 1972 policja aresztowała Charu Mazumdara. W rok później został zatłuczony na śmierć w areszcie[11] w Kalkucie.

Liczby ofiar śmiertelnych[edytuj | edytuj kod]

Inne źródła podają, iż liczba ofiar naksalitów wzrosła do ok. 10 tys. osób rocznie od roku 2005[14].

Naksalici w literaturze i filmie[edytuj | edytuj kod]

W filmie można ich zobaczyć m.in. w Red Salaam, Hazaar Chaurasi Ki Maa, Tango Charlie, Mukhbiir, Hazaaron Khwaishein Aisi, Chamku, Y.M.I. Yeh Mera India, Red Alert - The War Within, Raavan, Raavanan, Red Salam (malajalam), Chakravyuh, Sindhuram (w telugu).

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Naksalici

Przypisy

  1. Przeszłość terroryzmu indyjskiego. W: Krzysztof Mroziewicz: Ucieczka do Indii. Wyd. 2. Bydgoszcz - Warszawa: Oficyna Wydawnicza BRANTA, 2006, s. 218. ISBN 83-89073-81-1.
  2. Krzysztof Mroziewicz: Ucieczka do Indii. Wyd. 2. Bydgoszcz - Warszawa: Oficyna Wydawnicza BRANTA, 2006, s. 219. ISBN 83-89073-81-1.
  3. Mao i bogini Kali. W: Ryszard Piekarowicz: Zrozumieć Indie. Wyd. 1. Warszawa: Książka i Wiedza, 1977, s. 290, seria: Kontynenty.
  4. Przemoc. W: Krzysztof Mroziewicz: Ucieczka do Indii. Wyd. 2. Bydgoszcz - Warszawa: Oficyna Wydawnicza BRANTA, 2006, s. 219. ISBN 83-89073-81-1.
  5. Mao i bogini Kali. W: Ryszard Piekarowicz: Zrozumieć Indie. Wyd. 1. Warszawa: Książka i Wiedza, 1977, s. 291, seria: Kontynenty.
  6. Och, Kalkuta !. W: Jerzy Chociłowski: Indyjska szarada. Wyd. 1. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977, s. 135, seria: Z reporterskich wedrówek.
  7. Przemoc. W: Krzysztof Mroziewicz: Ucieczka do Indii. Wyd. 2. Bydgoszcz - Warszawa: Oficyna Wydawnicza BRANTA, 2006, s. 219. ISBN 83-89073-81-1.
  8. 8,0 8,1 Och, Kalkuta !. W: Jerzy Chociłowski: Indyjska szarada. Wyd. 1. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977, s. 136, seria: Z reporterskich wedrówek.
  9. Ryszard Piekarowicz: Zrozumieć Indie. Wyd. 1. Warszawa: Książka i Wiedza, 1977, s. 301, seria: Kontynenty.
  10. Ryszard Piekarowicz: Zrozumieć Indie. Wyd. 1. Warszawa: Książka i Wiedza, 1977, s. 304, seria: Kontynenty.
  11. Przemoc. W: Krzysztof Mroziewicz: Ucieczka do Indii. Wyd. 2. Bydgoszcz - Warszawa: Oficyna Wydawnicza BRANTA, 2006, s. 219. ISBN 83-89073-81-1.
  12. 12,00 12,01 12,02 12,03 12,04 12,05 12,06 12,07 12,08 12,09 12,10 12,11 12,12 Armed Conflicts Report. India - Maoist Insurgency (1980 – first combat deaths) (ang.). Ploughshares.ca. [dostęp 2010-03-24].
  13. Subir Bhaumik: Maoist rebels set precondition for talks (ang.). BBC, 10 February 2010. [dostęp 2010-03-24].
  14. Aleksandra Jaskólska: Problem wolnorynkowej gospodarki indyjskiej (pol.). PIIG, 2010-03-18. [dostęp 2010-04-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Ryszard Piekarowicz: Zrozumieć Indie. Wyd. 1. Warszawa: Książka i Wiedza, 1977, seria: Kontynenty.