Naksalici

Naksalici ( bengali নকশাল আন্দোলন, hindi नक्षलवाद, ang. Naxalite ) - maoiści bengalscy, indyjskie lewicowe ugrupowanie ekstremistyczne powstałe w 1967 w północnej części stanu Bengal Zachodni. Przywódcami początkowego okresu byli Kanu Sanyal i Charu Mazumdar, a członkowie wywodzili się z ludności plemiennej Santalów. Współcześnie naksalici przejawiają aktywność na terenach wiejskich również poza Bengalem Zachodnim, w stanach zlokalizowanych bardziej na południe : Chhattisgarh i Andhra Pradesh.

Naksalici z Naxalbari

Komunizm w Indiach zyskuje duże poparcie szczególnie w stanach Kerala i Bengal Zachodni. Gdy w lutym 1967 partia Indiry Gandhi przegrała wybory stanowe, w Kalkucie na 280 mandatów w stanowej izbie niższej, komuniści uzyskali aż 110. Odpowiednio:

• Komunistyczna Partia Indii (Marksistowska) ( KPI(M) ) - 80 mandatów
• Komunistyczna Partia Indii ( KPI ) - 30

Powstanie tego silnie lewicowego rządu zachęciło Santalów do śmielszych i szerszych działań, niż zamieszki wywoływane od 1947 roku. Bezrolni Santalowie z okręgu Naxalbari (między Nepalem a obecnym Bangladeszem, kilkadziesiąt kilometrów od granicy indyjsko-chińskiej, ówcześnie 70 wiosek i 42 tys. mieszkańców), po utworzeniu komitetów chłopskich, pod przywództwem działaczy KPI(M) ruszyli do masowej akcji przeciw bogatym chłopom i plantatorom herbaty. Podczas napadów podpalano domy zamożniejszych rolników i zajmowano ich ziemię. Naksalici argumentowali zabór zgodnie z ówczesnym krajowym ustawodawstwem: wielu rolników posiadało areał w nadwyżkach i nie chciało go oddać do podziału między bezrolnych wieśniaków - co nakazywały przepisy reformy rolnej uchwalone w Delhi. Ciała zabitych ćwiartowali, a ich krwią pisali slogany. Na przełomie czerwca i lipca 1967 prasa i radio chińskie szeroko komentowało sukcesy chłopów z Naxalbari oświeconych przez nauki Mao.

Przez kilka tygodni zbuntowani Santalowie byli gorącym tematem w światowych mediach. Równocześnie prasa centro-prawicowa przesadnie głosiła wielkie zagrożenie dla bezpieczeństwa całych Indii. Efektem było skierowanie przez rząd stanowy policji w celu likwidacji terroru. Policję wspomagały armia i kilkusetosobowe oddziały uzbrojonych cywilów ( członków Kongresu (I) i innych partii ). Obława przebiegła prawie bezkrwawo. Aresztowano kilkuset rebeliantów. Zarekwirowano ich łuki i strzały oraz w sumie 12 strzelb.

Naksalici z Kalkuty

Przywódcy buntu zdołali uniknąć obławy i uciekli do Kalkuty. Tam aresztowano w październiku 1968 Kanu Sanyala. Tam również drugi z nich, eks-nauczyciel Charu Mazumdar ( nazywany indyjskim Mao ), wiosną 1969 współzałożył Komunistyczną Partię Indii (Marksistowsko-Leninowską). Na dzień powołania partii ( 22 kwietnia ) przypadła rocznica urodzin W.I.Lenina.

Mazumdar, pochodzący z bogatej rodziny chłopskiej, uważany jest za głównego ideologa naksalitów i KPI(M-L). Inspirował rewoltę w Srikakulam nad Zatoką Bengalską, a po jej upadku działał wśród naksalitów kalkuckich - młodych inteligentów zniechęconych porażkami i sporami międzypartyjnymi komunistycznego rządu stanowego. W początkach ich aktywności odrywali głowy posągom, oblewali farbami posągi Gandhiego, podpalali autobusy i poczty, na znak sprzeciwu wobec niesprawiedliwości społecznej, niskim płacom robotników niewykwalifikowanych i absurdalnym stosunkom społecznym (m.in. finansowaniu maharadżów z funduszy rządu federalnego ). Gdy w 1970 komunistyczny rząd stanowy upadł, 22 kwietnia w rocznicę utworzenia KPI (M-L) zorganizowali marsz - około 15 tysięcy młodych naksalitów wymachiwało czerwonymi książeczkami Mao idąc ulicami Kalkuty. Tego dnia, na oczach kompletnie zaskoczonej kalkuckiej policji, tłum młodzieży ( 40-tysięczny ) manifestował w centrum miasta wołając "Niech żyje Mao !". Od tego okresu zmieniły się też cele zamachów terrorystycznych. Ofiarami naksalitów stawali się działacze INC, KPI, KPI (M), biznesmeni, urzędnicy i policjanci. W mieście narastała anarchia, ponieważ inne ugrupowania polityczne również rozpoczęły organizować morderstwa terrorystyczne. Ryszard Piekarowicz relacjonował, iż na tramwajach kalkuckich smołą wymalowano hasło Przewodniczący Mao jest naszym przewodniczącym - władza bierze się z lufy karabinu. Strajki i sabotaże paraliżowały port i kolej. Palono książki i portrety Gandhiego. Codziennie organizowano napady na urzędy, biblioteki i szkoły. Cele te wskazał Mazumdar wypowiadając się o zgniłym burżuazyjnym systemie nauczania, produkującym niewolników. W odpowiedzi rząd Indii nadał władzom stanowym i policji szerokie prawa do aresztowań i zniósł nakaz dochodzenia zasadności użycia broni palnej przez policjantów. Armię indyjską skierowano dla pomocy w lipcu 1971 - nastał czas pacyfikacji dla 9 z 16 bengalskich dystryktów. Liczba aresztowanych, do października 1971, przekroczyła 10 tys. osób. W lipcu 1972 policja aresztowała Charu Mazumdara. W rok później został zatłuczony na śmierć w areszcie w Kalkucie.

Liczby ofiar śmiertelnych

• 1996: 156
• 1997: 428
• 1998: 270
• 1999: 363
• 2000: 50
• 2001: 100+
• 2002: 140
• 2003: 451
• 2004: 500+
• 2005: 700+
• 2006: 750
• 2007: 650
• 2008: 794
• 2009: 1,134.

Inne źródła podają, iż liczba ofiar naksalitów wzrosła do ok. 10 tys. osób rocznie od roku 2005.

Naksalici w literaturze i filmie

W filmie można ich zobaczyć m.in. w Red Salaam, Hazaar Chaurasi Ki Maa, Tango Charlie, Mukhbiir, Hazaaron Khwaishein Aisi, Chamku, Y.M.I. Yeh Mera India, Red Alert - The War Within, Raavan, Raavanan, Red Salam (malajalam), Chakravyuh, Sindhuram (w telugu).

Bibliografia

Ryszard Piekarowicz: Zrozumieć Indie. Wyd. 1. Warszawa: Książka i Wiedza, 1977, seria: Kontynenty.