Napój energetyzujący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Energy drinki. Od góry od lewej: Bullit, Power Up. Drugi rząd: Zagłębie energii, 2KC, Force24, Techno Power, Control, Tiger gold, Tiger kal, Tiger. Trzeci rząd: Red Bull, Red Bull kal, Vader, Amore, Sobe Adrenaline Rush, Max Force, Kick kal, Kick. Czwarty rząd: Extremum, RX, Mixed Up, V-Power, Max Power, Dominator, Maxx!, Carreour. Piąty rząd: Ozone, Extremum speed, Level Up, RED Diabolo, Replay, R20+, XL, Ctrl, Heja, King, Shark, Energy 2000, Jump In, Cocaine, 24H, Baze. Najniższy rząd: Team Orlen, Matrix, MAx Power, Pitbull, V-Max, Ice-Cool, Burn, Kamikaze.

Napój energetyzujący – gazowany i pobudzający napój bezalkoholowy.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Napoje te przeznaczone są dla osób wykonujących wzmożony wysiłek psychiczny lub krótkotrwały wysiłek fizyczny (przy długotrwałym wysiłku fizycznym o wiele bardziej sprawdzają się napoje izotoniczne). Zwiększają szybkość reakcji i wydolność organizmu, wzmacniają koncentrację, przeciwdziałają zmęczeniu oraz przyspieszają metabolizm. Z tych powodów są spożywane przez kierowców na długich trasach, studentów oraz osoby będące na kacu. Cieszą się także dużą popularnością na imprezach klubowych. Mają jednak wiele skutków ubocznych, mogą powodować m.in. uszkodzenia układu nerwowego, serca a w ekstremalnych przypadkach nawet zgon[potrzebne źródło].

Działanie na wysiłek psychiczny uzależniony jest od składu napoju energetyzującego, co potwierdzono w badaniu randomizowanym z podwójnie ślepą próbą[1]. Grupa 48 nałogowych kawoszy (18 mężczyzn, 30 kobiet) którzy na 24 godziny przed rozpoczęciem badań nie pili żadnych napojów kawowych otrzymało na drodze losowania jeden z wariantów terapii napojami energetycznymi, który polegał na przyjęciu napoju energetycznego A, B, C lub D (placebo). Po 30 minutach od podania polecano wykonywanie zadań wymagających skupienia uwagi. Po 60 minutach od podania polecono wykonanie określonych zadań pamięciowych i zadań badających czas reakcji. Kolejne warianty terapii napojami każdy z uczestników badania otrzymywał po 3-dniowym okresie przerwy. Otrzymano następujące wyniki:

Napój energetyczny Zawartość kofeiny (mg) Zawartość tauryny (mg) Zawartość glukozy (g) Działanie
A 200 0 0 Skrócony czas prostej reakcji i dla podejmowania wyboru. Podniesienie zdolności wykonawczej i pracy pamięciowej. Obniżone uczucie zmęczenia, zwiększenie nerwowości i pobudliwości. U nałogowych kawoszy nagłe odstawienie kofeiny znacząco obniża pracę umysłową.
B 0 2000 0 Wydłużony czas dla podejmowania wyboru, ale skrócony czas prostej reakcji w pracy pamięciowej. Brak ubocznych efektów odstawiennych.
C 200 2000 0 Skrócony czas prostej reakcji w pracy pamięciowej. Podniesienie zdolności wykonawczej i pracy pamięciowej. Tauryna zniosła efekty działania kofeiny na pobudliwość i wszystkie symptomy odstawienia kofeiny (ból głowy, senność lub bezsenność, drażliwość, letarg, zaparcia, sztywność mięśni, obniżenie koncentracji, depresja).
D (placebo) 0 0 50 Wydłużenie czasu reakcji.
A + D 200 0 50 Polepszenie pamięci zorientowanej na przedmioty (pamięć koloru, kształtu itd.).
B + D 0 2000 50 Polepszenie koncentracji i pracy pamięciowej.

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Napojów energetyzujących nie powinny pić dzieci i młodzież poniżej 16 lat, diabetycy, osoby chore na fenyloketonurię, kobiety w ciąży oraz osoby uczulone na kofeinę, jednak polskie prawo nie zabrania sprzedaży tego typu napojów osobom poniżej 18 lat. Napojów tych nie powinno się mieszać z alkoholem, ponieważ mogą powodować złudne uczucie trzeźwości, a także z tego powodu, że zarówno alkohol jak i kofeina wywołują szybszą diurezę, przez co może dojść do odwodnienia organizmu, jak i do zdecentralizowania układu krążeniowego i przez to jego nadmiernego obciążenia. W związku z tym może dochodzić do utraty przytomności, przytłumienia ośrodkowego układu nerwowego, tachykardii jak i innych niemiarowości serca. Nadmierne spożycie samych napojów energetycznych jest niewskazane dla osób z wrzodami żołądka, jak i problemami ciśnieniowymi bądź kardiologicznymi. W niektórych krajach Unii Europejskiej zakazane jest spożywanie w klubach i pubach napojów energetycznych z alkoholem[potrzebne źródło].

Skład[edytuj | edytuj kod]

Skład większości napojów jest podobny; składają się one z wody, cukru, regulatorów kwasowości (kwasu cytrynowego i cytrynianu sodu), dwutlenku węgla, tauryny (400 – 420 mg/100 ml.) , kofeiny (około 30 – 35 mg/100 mililitrów), witamin (niacyny, kwasu pantotenowego, witaminy B6, ryboflawiny i witaminy B12); niektóre zawierają też inozytol, glukuronolakton, L-karnitynę, teobrominę, ekstrakty guarany i kwas askorbinowy. Napoje te są niemalże pozbawione tłuszczu i białka; ich wartość energetyczna waha się od 4 kcal (napoje w wersji light) do 61 kcal na 100 mililitrów.

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pharmacol Biochem Behav. 2012 Oct;102(4):569-77. doi: 10.1016/j.pbb.2012.07.004. Epub 2012 Jul 20