Napadowy ból odbytu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kurcz odbytu
Proctalgia fugax
ICD-10 K59.4

Napadowy ból odbytu (łac., ang. proctalgia fugax) – choroba z grupy zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego objawiająca się napadowym, krótkotrwałym bólem w okolicy odbytu, występującym głównie w nocy, po narażeniu na stres oraz po defekacji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zaburzenie jako pierwszy opisał w roku 1883 Andrew S. Myrtle, który zwrócił uwagę na krótkotrwały intensywny ból w okolicy odbytnicy, pojawiający się z nieregularnymi przerwami i występujący głównie w nocy. Autor tę nieprawidłowość wiązał z ekspozycją na zimno i sugerował, że jest to zaburzenie o "czysto neurotycznej naturze"[1].

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Napadowy ból odbytu dotyczy od 8 do 14% populacji, częściej to zaburzenie obserwuje się u młodych mężczyzn – w wieku średnim zaburzenie to samoistnie mija[2].

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Według najnowszej klasyfikacji zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego zwanej kryteriami rzymskimi III, napadowy ból odbytu jest umieszczony w grupie zaburzeń czynności odbytu i odbytnicy[3].

Dotychczas nie określono przyczyny tego zaburzenia. Prawdopodobnie udział w powstawaniu napadowego bólu odbytu może mieć: nieprawidłowa czynność zwieracza wewnętrznego odbytu, napadowy skurcz tego mięśnia oraz zwieracza zewnętrznego, narażenie na stres[4][5]. Pacjenci z napadowym bólem odbytu częściej chorują na nerwicę lękową, mają skłonności do hipochondrii albo do drobiazgowości i perfekcjonizmu[1]. Istnieje rodzinna postać tej choroby, za którą jest odpowiedzialna dziedziczona autosomalnie dominująco miopatia przerostowa zwieracza wewnętrznego odbytu (wrodzona miopatia zwieracza wewnętrznego odbytu), w której przebiegu obserwuje się przerost tego mięśnia, a w badaniu histopatologicznym nieprawidłowo ułożone włókna mięśniowe z obecnością w nich wakuoli[2][6][7].

Objawy i rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Ból odbytu jest silny, napadowy, nawracający, trwa od kilku sekund do kilku minut. Objawy mają związek ze stresem, częściej pojawiają się w nocy oraz po oddaniu stolca. Zgięcie nóg w stawach biodrowych zmniejsza dolegliwości. Epizody bólu mogą powtarzać się co kilka godzin, ale również co kilka miesięcy. W okresie między incydentami bólu u niektórych chorych może pojawiać się zaparcie. W badaniu przedmiotowym oraz manometrycznym odbytu zwykle nie występują odchylenia. W diagnostyce przydatne może być badanie endosonograficzne, które pozwala wykluczyć choroby organiczne i rozpoznać przerost wewnętrznego zwieracza odbytu[8].

Rozpoznanie zgodne z Kryteriami Rzymskimi III[edytuj | edytuj kod]

Do rozpoznania napadowego bólu odbytu powinny być spełnione przez okres 3 miesięcy wszystkie poniższe warunki[3]:

  1. nawracające epizody bólu zlokalizowanego w odbycie lub dystalnej odbytnicy;
  2. czas bólu w zakresie od kilku sekund do kilku minut;
  3. między napadami nie występuje ból w okolicy odbytu i odbytnicy.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Pacjentom należy wytłumaczyć, że napadowy ból odbytu jest zaburzeniem niegroźnym. Zaleca się ciepłe kąpiele. W przypadku częstych ataków bólowych stosuje się nifedypinę, nitraty, klonidynę[6][9]. Stosuje się również salbutamol w postaci wziewnej[10][11], a także miejscowe wstrzyknięcia toksyny botulinowej[12][13]. Niekiedy stosuje się blokadę górnego splotu podbrzusznego[14] albo leczenie chirurgiczne polegające na nacięciu zwieracza wewnętrznego odbytu[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Pilling LF., Swenson WM., Hill JR. The psychologic aspects of proctalgia fugax.. „Diseases of the colon and rectum”. 5 (8). s. 372–6. PMID 5830661. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Krzysztof Bielecki, Adam Dziki (red.): Proktologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2000, s. 208–9. ISBN 83-200-2412-9.
  3. 3,0 3,1 Rome III Diagnostic Criteria for Functional Gastrointestinal Disorders (ang.). romecriteria.org, 2006. [dostęp 2009-06-09]. s. 893.
  4. Rao SS., Hatfield RA. Paroxysmal anal hyperkinesis: a characteristic feature of proctalgia fugax.. „Gut”. 4 (39), s. 609–12, październik 1996. PMID 8944574. 
  5. Potter MA., Bartolo DC. Proctalgia fugax.. „European journal of gastroenterology & hepatology”. 11 (13), s. 1289–90, listopad 2001. PMID 11692052. 
  6. 6,0 6,1 Guy RJ., Kamm MA., Martin JE. Internal anal sphincter myopathy causing proctalgia fugax and constipation: further clinical and radiological characterization in a patient.. „European journal of gastroenterology & hepatology”. 2 (9), s. 221–4, luty 1997. PMID 9058640. 
  7. de la Portilla F., Borrero JJ., Rafel E. Hereditary vacuolar internal anal sphincter myopathy causing proctalgia fugax and constipation: a new case contribution.. „European journal of gastroenterology & hepatology”. 3 (17), s. 359–61, marzec 2005. PMID 15716662. 
  8. Gracia Solanas JA., Ramírez Rodríguez JM., Elía Guedea M., Aguilella Diago V., Martínez Díez M. Sequential treatment for proctalgia fugax. Mid-term follow-up.. „Revista española de enfermedades digestivas : organo oficial de la Sociedad Española de Patología Digestiva”. 7 (97), s. 491–6, lipiec 2005. PMID 16262528. 
  9. Swain R. Oral clonidine for proctalgia fugax.. „Gut”. 8 (28), s. 1039–40, sierpień 1987. PMID 3666555. 
  10. Eckardt VF., Dodt O., Kanzler G., Bernhard G. Treatment of proctalgia fugax with salbutamol inhalation.. „The American journal of gastroenterology”. 4 (91), s. 686–9, kwiecień 1996. PMID 8677929. 
  11. Wright JE. Inhaled salbutamol for proctalgia fugax.. „Lancet”. 8456 (2), s. 659–60, wrzesień 1985. PMID 2863643. 
  12. Sánchez Romero AM., Arroyo Sebastián A., Pérez Vicente FA., Serrano Paz P., Candela Polo F., Calpena Rico R. [Treatment of proctalgia fugax with botulinum toxin: results in 5 patients]. „Revista clínica española”. 3 (206), s. 137–40, marzec 2006. PMID 16597379. 
  13. Katsinelos P., Kalomenopoulou M., Christodoulou K., Katsiba D., Tsolkas P., Pilpilidis I., Papagiannis A., Kapitsinis I., Vasiliadis I., Souparis T. Treatment of proctalgia fugax with botulinum A toxin.. „European journal of gastroenterology & hepatology”. 11 (13), s. 1371–3, listopad 2001. PMID 11692065. 
  14. Waldman SD., Wilson WL., Kreps RD. Superior hypogastric plexus block using a single needle and computed tomography guidance: description of a modified technique.. „Regional anesthesia”. 5 (16). s. 286–7. PMID 1958609. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Agata Mulak, Ewa Waszczuk: Zaburzenia czynnościowe odbytu i odbytnicy. W: Leszek Paradowski (red.): Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego. Wrocław: Cornetis sp. z o.o., 2007, s. 155–6. ISBN 83-919540-8-0.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.