Naparstnica
| Naparstnica | |
|---|---|
 Morfologia (naparstnica zwyczajna)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | jasnotowce |
| Rodzina | babkowate |
| Rodzaj | naparstnica |
| Nazwa systematyczna | |
| Digitalis L. Sp. Pl. 621. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Naparstnica (Digitalis L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae). Rodzaj liczy dwadzieścia kilka gatunków występujących głównie na obszarze śródziemnomorskim, w Afryce Północnej, Europie i Azji Zachodniej[2]. Gatunkiem typowym jest Digitalis purpurea L.[3].
Spis treści |
Morfologia i biologia [edytuj]
Należą do niego rośliny dwuletnie i byliny.
- Liście
- Niepodzielone, całe i skrętolegle ustawione na łodydze. Odziomkowe zebrane w rozetę, zwężone w ogonek, dolne łodygowe krótkoogonkowe, górne siedzące.
- Kwiaty
- Duże, wyrastają w kątach przysadek, zebrane w szczytowe grona. Korona kwiatu bez ostrogi, z otwartą gardzielą, od góry spłaszczona. Kielich pięcioząbkowy, albo pięciodzielny. Cztery pręciki o nagich nitkach, dwusilne (tzn. że dwa pręciki ustawione są wyżej, a dwa niżej).
- Owoce
- Wielonasienna torebka.
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj zaliczany do plemienia Digitalideae[4] w obrębie babkowatych (Plantaginaceae). Rodzina ta wchodzi w skład jasnotowców reprezentujących grupę astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina przetacznikowate (Veronicaceae Durande), podrodzina Digitalidoideae (Dumort.) Leurss., plemię Digitalideae (Dumort.) Dumort., podplemię Digitalidinae Dumort., rodzaj naparstnica (Digitalis L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- naparstnica gładkokielichowa (Digitalis laevigata Waldst. & Kit.) – efemerofit
- naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea L.) – antropofit zadomowiony
- naparstnica rdzawa (Digitalis ferruginea L.) – efemerofit
- naparstnica wełnista (Digitalis lanata Ehrh.) – efemerofit
- naparstnica zwyczajna (Digitalis grandiflora Mill.)
- naparstnica żółta (Digitalis lutea L.) – efemerofit
- naparstnica amandońska (Digitalis amandiana Samp.)
- naparstnica barwiona (Digitalis ×fucata Ehrh.)
- naparstnica Davisa (Digitalis davisiana Heyw.)
- naparstnica drobna (Digitalis minor L.)
- naparstnica drobniutka (Digitalis micrantha Roth)
- naparstnica drobnokwiatowa (Digitalis parviflora Jacq.)
- naparstnica dziewannowata (Digitalis thapsi L.)
- naparstnica karijska (Digitalis cariensis Boiss.)
- naparstnica mariańska (Digitalis mariana Boiss.)
- naparstnica Mertona (Digitalis mertonensis Buxton et Darl.)
- naparstnica orzęsiona (Digitalis ciliata Trautv.)
- naparstnica popielata (Digitalis leucophaea Sibth. et Sm.)
- naparstnica Sziszkina (Digitalis schischkinii Ivanina)
- naparstnica trojańska (Digitalis trojana Ivanina)
- naparstnica wątpliwa (Digitalis dubia Rodr.)
- naparstnica wschodnia (Digitalis orientalis Mill.)
- naparstnica zielonkawa (Digitalis viridiflora Lindl.)
- naparstnica żyłkowana (Digitalis nervosa Steud. et Hochst.)
Zastosowanie [edytuj]
Rośliny trujące i lecznicze. Liczne gatunki uprawiane jako rośliny ozdobne. Digitalis-Antidot jest antytoksyną stosowaną przy zatruciach glikozydami naparstnicy[9].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-06].
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
- ↑ Genus: Digitalis L. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-10].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Digitalis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
- ↑ Gawryś Wiesław: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
- ↑ Przychodnia.pl: DIGITALIS-ANTIDOT BM (pol.). [dostęp 2010-12-2].
