Naparstnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Naparstnica
Morfologia (naparstnica zwyczajna)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina babkowate
Rodzaj naparstnica
Nazwa systematyczna
Digitalis L.
Sp. Pl. 621. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Naparstnica (Digitalis L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae). Rodzaj liczy dwadzieścia kilka gatunków występujących głównie na obszarze śródziemnomorskim, w Afryce Północnej, Europie i Azji Zachodniej[2]. Gatunkiem typowym jest Digitalis purpurea L.[3].

Morfologia i biologia[edytuj | edytuj kod]

Należą do niego rośliny dwuletnie i byliny.

Liście
Niepodzielone, całe i skrętolegle ustawione na łodydze. Odziomkowe zebrane w rozetę, zwężone w ogonek, dolne łodygowe krótkoogonkowe, górne siedzące.
Kwiaty
Duże, wyrastają w kątach przysadek, zebrane w szczytowe grona. Korona kwiatu bez ostrogi, z otwartą gardzielą, od góry spłaszczona. Kielich pięcioząbkowy, albo pięciodzielny. Cztery pręciki o nagich nitkach, dwusilne (tzn. że dwa pręciki ustawione są wyżej, a dwa niżej).
Owoce 
Wielonasienna torebka.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj zaliczany do plemienia Digitalideae[4] w obrębie babkowatych (Plantaginaceae). Rodzina ta wchodzi w skład jasnotowców reprezentujących grupę astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina przetacznikowate (Veronicaceae Durande), podrodzina Digitalidoideae (Dumort.) Leurss., plemię Digitalideae (Dumort.) Dumort., podplemię Digitalidinae Dumort., rodzaj naparstnica (Digitalis L.)[5].

Gatunki flory Polski[6]
Gatunki uprawiane[7][8]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny trujące i lecznicze. Liczne gatunki uprawiane jako rośliny ozdobne. Digitalis-Antidot jest antytoksyną stosowaną przy zatruciach glikozydami naparstnicy[9].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-06].
  2. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  4. Genus: Digitalis L. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-10].
  5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Digitalis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
  8. Gawryś Wiesław: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
  9. Przychodnia.pl: DIGITALIS-ANTIDOT BM (pol.). [dostęp 2010-12-2].