Naparstniczka czeska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Naparstniczka czeska
Verpa bohemica1.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina smardzowate
Rodzaj naparstniczka
Gatunek Naparstniczka czeska
Nazwa systematyczna
Verpa bohemica (Krombh.) Schroet
Krypt.-Fl. Schlesien (Breslau) 3.2(1–2): 25
Synonimy

Morchella bohemica Krombh[1]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zarodniki – duże, eliptyczne, gładkie

Naparstniczka czeska (Verpa bohemica (Krombh.) J. Schröt.) – gatunek grzybów z rodziny smardzowatych (Morchellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podaje checklist[2]. W niektórych atlasach grzybów gatunek ten opisywany jest także jako smardzówka czeska (Ptychoverpa bohemica)[3]. Niektóre synonimy naukowe[4]:

  • Mitrophora bohemica (Krombh.) Gillet 1879
  • Morchella bispora Sorokīn 1877
  • Morchella bohemica Krombh. 1834
  • Phalloboletus bisporus (Sorokīn) Kuntze 1891
  • Phalloboletus bohemicus (Krombh.) Kuntze 1891
  • Ptychoverpa bohemica (Krombh.) Boud. 1907
  • Verpa bispora (Sorokīn) Lagarde 1924)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Zbudowany z główki i trzonka. Osiąga wysokość do 10-20 cm[5].

Główka

Dzwonkowata, czasem nieregularnie kolista.2-4 cm wysoka, 2-3 cm szeroka, z podłużnymi, grubymi, falistymi żeberkami. Barwa żółtobrązowa lub ochrowa. Główka jest wolna, czyli nie zrośnięta z trzonem[5].

Trzon

Walcowaty, białawy lub jasnożółty. Za młodu pełny, później wewnątrz pusty[5].

Miąższ

Cienki, woskowaty, biały. Smak łagodny, zapach grzybowy[5].

Zarodniki

Duże, eliptyczne, gładkie[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie pojedynczo lub w grupach od marca do maja w lasach liściastych, zaroślach i parkach[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny o dużych walorach kulinarnych. Grzyb objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową[5].. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii gatunków narażonych na wymarcie (V), które najprawdopodobniej w najbliższej przyszłości przesuną się do kategorii gatunków wymierających, jeśli nie znikną czynniki zagrażające[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Naparstniczka stożkowata (Verpa conica), która ma mniejsze owocniki, a powierzchnia główki nie jest pofałdowana. Smardz jadalny (Morchella esculenta) ma główkę przyrośniętą do trzonu[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  3. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Czesław Narkiewicz "Grzyby chronione Dolnego Śląska", Jelenia Góra, Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005 ISBN 83-89863-20-0
  6. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.