Naparstniczka stożkowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Naparstniczka stożkowata
Verpa conica by Ron Pastorino.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa workowce właściwe
Rząd kustrzebkowce
Rodzina smardzowate
Rodzaj naparstniczka
Gatunek naparstniczka stożkowata
Nazwa systematyczna
Verpa conica (O.F. Müll.) Sw.
K. svenska Vetensk-Akad. Handl.: 129 (1815)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
2011-02-21 Verpa conica (O.F. Müll.) Sw 135306.jpg

Naparstniczka stożkowata (Verpa conica) (O.F. Müll.) Sw.) – gatunek grzybów z rodziny smardzowatych (Morchellaceae) z klasy workowców[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa polska według checklist[2]. Nazwa anglojęzyczna naparstniczki stożkowatej to thimble morel, gdzie słowo thimble oznacza właśnie naparstek, natomiast słowo morel – smardz. Analogicznie jest w języku niemieckim, gdzie Fingerhut w Fingerhutverpel także oznacza naparstek. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Helvella relhanii Sowerby 1797
  • Leotia conica var. relhanii (Sowerby) Pers. 1801
  • Monka conica (O.F. Müll.) Kuntze, 1898
  • Phallus conicus O.F. Müll. 1775
  • Relhanum conicum Gray 1821

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Zbudowany z główki i trzonka. Osiąga wysokość do 10-20 cm.

Główka

Dzwonkowata, szeroko stożkowana. Gładka lub nieregularnie jamkowata. 2-4 cm wysoka, 1-1,5 cm szeroka. Barwa ochrowobrązowa do brązowej. Główka przyrośnięta do trzonu w górnej części[4].

Trzon

5-10 cm długi. Bladożółty z poprzecznymi zmarszczkami i brązowymi ziarenkami. Wewnątrz pusty[4].

Miąższ

Kruchy, woskowaty, cienki. Smak łagodny, zapach przyjemny[4].

Zarodniki

Gładkie, elipsoidalne, bezbarwne[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie pojedynczo lub w grupach od kwietnia do maja na brzegach lasów i zarośli, w miejscach trawiastych[4].

Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[5], dawniej podlegał ochronie ścisłej. W opracowaniu Czerwonej listy roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii grzybów rzadkich (R)[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Naparstniczka czeska (Verpa bohemica), która ma większe owocniki, a powierzchnia główki jest pofałdowana[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0.
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.