Napiwoda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Napiwoda
Napiwoda
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nidzicki
Gmina Nidzica
Sołectwo Napiwoda
Liczba ludności (2006) 792
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 13-100 Nidzica
Tablice rejestracyjne NNI
SIMC 0483850
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Napiwoda
Napiwoda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Napiwoda
Napiwoda
Ziemia 53°24′25″N 20°29′07″E/53,406944 20,485278Na mapach: 53°24′25″N 20°29′07″E/53,406944 20,485278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Napiwoda (niem. Napiwodda, 1890-1945 Grünfließ) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Nidzica.

Do 1954 roku siedziba gminy Napiwoda. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Jedna z ważniejszych historycznie osad leśnych puszczy Napiwodzko-Ramuckiej będącej terenem polowań królewskich. W lesie przy linii kolejowej w kierunku Muszak znajduje się tablica poświęcona rosyjskiemu generałowi majorowi Nikołajowi Iwanowiczowi Maczugowskiemu, który był szefem sztabu XV Korpusu generała Martosa i poległ wraz z 18 żołnierzami 30 sierpnia 1914[1][2][3]. Przez Napiwodę przepływa Struga Napiwodzka podlegająca zjawisku sufozji w okolicach między tą miejscowością a Moczyskiem. W okolicach tzw. rakerni znajdują się leje sufozyjne.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 545.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Napiwoda była jedną z wielu wsi w południowych Prusach, w której osadzali się polskojęzyczni chłopi z Mazowsza - Mazurowie. W 1436 była wsią czynszową. Szkoła powstała w latach 1737-1740. Funkcjonowało tu leśnictwo, chłopi zaś posiadali prawo chełmińskie. W 1721 król Prus, Fryderyk Wilhelm I, przejeżdżał konno przez Napiwodę.

13 czerwca 1812 żołnierze 15 włoskiej dywizji piechoty z IV korpusu, pod wodzą generała Domenico Pino, pozrywali wszystkie strzechy i dachy kryte słomą. Słoma z nich posłużyła im do wymoszczenia posłań i gotowania strawy. Skończyło się to doszczętnym spaleniem dziewięciu chłopskich zagród.

W 1858 Napiwoda miała 5378 mórg ziemi. W latach 1818, 1877, 1890 były kolejno: 30, 70 i 82 domy, mieszkały w nich 233, 549 i 653 osoby. W 1871 obok 504 ewangelików żyło 42 katolików i 3 żydów. W 1935 do czteroklasowej szkoły, zatrudniającej, 4 nauczycieli chodziło 191 dzieci. W 1939 Mieszkało w Napiwodzie 730 osób. Napiwoda posiadała swoją karczmę. Wszystkie rewiry leśne wymieniono w ustawie leśnej Fryderyka II, z 1775 r.

W 1945 wieś została włączona do Polski.

Funkcje sołtysów w Napiwodzie sprawowali:

  • Józef Rykowski
  • Stanisław Ćwikliński
  • Jerzy Zbigniew Domański
  • Jan Kowalski

Pierwszym dyrektorem szkoły siedmioklasowej był Ryszard Bulejak. W 1968 wybudowana została nowa ośmioklasowa szkoła podstawowa. Od 16 października 2006 patronem szkoły jest Jan Paweł II. Kolejno funkcje dyrektora szkoły pełnili[4]:

  • Ryszard Bulejak
  • Antoni Nowakowski
  • Lucjan Chmielewski
  • Hanna Jakowicka
  • Eugenia Romaniuk
  • Ryszard Homka
  • Teresa Wiśniewska
  • Józef Dąbek
  • Grażyna Czerwonka
  • Roman Szymański

W 1991 parafia Napiwody otrzymała nowy Kościół NMP. Proboszczem miejscowej parafii został ksiądz kanonik Andrzej Bawirsz.

Walory miejscowości[edytuj | edytuj kod]

  • Las
  • Struga Napiwodzka
  • Stajnia wraz z Klubem Jeździeckim "Napiwoda" prowadzona przez Kingę Pasturską
  • Zakład Drzewny Napiwoda Sp. z o.o
  • OSP Napiwoda
  • Szkoła podstawowa
  • Kościół
  • Biblioteka
  • Zakątek Napiwoda - miejsce spotkań, rekreacji i aktywacji mieszkańców oraz animacji czasu wolnego dla dzieci

Przypisy

  1. Cmentarz w Wolisku. [dostęp 2014-05-21].
  2. Wolisko - Olsztyńska Strona Rowerowa. [dostęp 2014-05-21].
  3. Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków na pozycji A-2779 w dniu 5 kwietnia 1989 pod nazwą Napiwoda.
  4. Historia szkoły w Napiwodzie. [dostęp 2014-05-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Achremczyk: Historia Warmii i Mazur. Olsztyn: OBN, 2011. ISBN 978-83-60839-33-1.
  • Władysław Korzeniowski: Nidzica: z dziejów miasta i okolic. Olsztyn: Pojezierze, 1976.
  • Max Toeppen: Historia Mazur. Olsztyn: 1995. ISBN 83-900380-3-X.