Narew (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie podlaskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Narew
Herb
Herb Narwi
Ul. Mickiewicza
Ul. Mickiewicza
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat hajnowski
Gmina Narew
Wysokość 133-142 m n.p.m.
Liczba ludności (2012) 1547
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 17-210
Tablice rejestracyjne BHA
SIMC 0036274
Położenie na mapie gminy Narew
Mapa lokalizacyjna gminy Narew
Narew
Narew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Narew
Narew
Ziemia 52°54′46″N 23°31′15″E/52,912778 23,520833Na mapach: 52°54′46″N 23°31′15″E/52,912778 23,520833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Narew (białorus. Нараў, Naraŭ) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Narew. Miejscowość jest siedzibą gminy.

Narew to dawne miasto królewskie, założone na prawie chełmińskim w 1514 roku. Obecnie Narew nie posiada praw miejskich - utraciła je w 1934 roku w wyniku upadku gospodarczego miasta w XIX wieku.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość znajduje się około 20 km na północ od Hajnówki, 25 km na północ od Bielska Podlaskiego, 35 km na południe od Białegostoku, na lewym brzegu rzeki Narew przy drodze wojewódzkiej nr 685.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1282 - pierwsza wzmianka o osadzie Narew
  • 1421 - założenie wsi przez mieszczan bielskich jako osady portowej w okolicy istniejących wcześniej osad.
  • 1514 27 czerwca - nadane zostało prawo chełmińskie na mocy przywileju nadanego przez króla Zygmunta I i tym samym nadano prawa miejskie. Lokacją miał się zająć wojewoda połocki Olbracht Gasztołd.
  • 1529 - Narew otrzymała od starosty bielskiego Olbrachta Gasztołda prawa miejskie na prawie magdeburskim. Miejscowość pełniła również rolę stacji postojowej przeznaczonej dla władców podróżujących między Koroną a Litwą. Miasto rozwijało się dynamicznie aż do końca XVII wieku.
  • 1533 - wykupienie ziemi bielskiej wraz z Narwią przez królową Bonę od Olbrachta Gasztołda
  • 1554 - w mieście przebywał król Zygmunt August
  • 1555 - potwierdzenie przywilejów miejskich
  • 1558 - w mieście przebywała z królewnami królowa Bona. (data do poprawy, Bona zmarła w 1557).
  • 1576 5 grudnia - potwierdzenie przywilejów przez króla Stefana Batorego. Miasto liczy 178 domów.
  • 1580 - w mieście przebywał król Stefan Batory
  • 1582 - w mieście ponownie przebywał król Stefan Batory
  • 1616 - w mieście było 135 rzemieślników
  • 1650 - wybudowanie trójczłonowego mostu na rzece Narew
  • 1665 - odbudowanie jednego członu mostu na polecenie króla Jana Kazimierza
  • XVII wiek - potop szwedzki i upadek miasta; do dziś nie odzyskało ono pierwotnego znaczenia
  • 1767 - potwierdzenie przywilejów przez króla Stanisława Augusta
  • XVIII wiek - zarządzenia Stanisława Augusta o ochronie Puszczy Białowieskiej - załamanie gospodarki miejskiej
  • 1807 - 1915 - Narew jest pod zaborem rosyjskim
  • 1934 - utrata praw miejskich
  • 1939 - okupacja niemiecka, następnie radziecka
  • 1941 - ponowna okupacja niemiecka
  • 1941 31 lipca - Niemcy wymordowali pod Waśkami 43 mieszkańców Narwi
  • 1944 - Narew zajmuje Armia Czerwona
  • 1945 marzec - Narew zajmuje oddział V Brygady Wileńskiej AK pod dowództwem mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki", starcia z NKWD, KBW, UB i MO.
  • 1974 - spłonęła drewniana synagoga
  • 1989 - rozpoczyna działalność firma Pronar
Kaplica cmentarna pw. św. Wincentego

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Układ przestrzenny z XVI wieku, nr rej.:510 z 22 grudnia 1981
  • Kościół pw. św. Stanisława bp. i Wniebowzięcia NMP, drewniany z 1775 r. przebudowa fasady 1853–1882, nr rej.:334 z 18 lutego 1971
  • Drewniana dzwonnica z 1772 roku, nr rej.:413 z 12 grudnia 1977
  • Cmentarz rzymskokatolicki z XIX w., nr rej.:A-101 z 29 grudnia 1982
  • Drewniana parafialna cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1882 roku, częściowo spalona w 1990, nr rej.:746 z 31 grudnia 1990
  • Kaplica cmentarna katolicka pw. św. Wincentego, murowana z lat 1840–1848
  • Dom parafialny z pocz. XX w.
  • Drewniana zabudowa z końca XIX i pocz. XX w.
  • kaplica cmentarna pw. MB Kazańskiej z 2001, murowana, zbudowana na wzór greckokatolickiej z 1726, przeniesionej na obecne miejsce ze starego cmentarza w 1993 i całkowicie zniszczonej przez pożar (podpalenie) w 2000
  • Zaniedbany cmentarz żydowski

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według spisu ludności z 30 września 1921 roku w Narwi zamieszkiwało 963 osób w 174 domach, 568 osób podało narodowość polską, 51 – białoruską, 344 – żydowską[1]. 307 osób było wyznania rzymsko-katolickiego, 237 – wyznania prawosławnego, 419 – mojżeszowego[1].

Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Znane osoby[edytuj | edytuj kod]

W Narwi urodzili się dwaj biskupi Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego: arcybiskup Abel, ordynariusz diecezji lubelsko-chełmskiej i arcybiskup Jakub, ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Dorota Michaluk, Z dziejów Narwi i okolic. W 480 rocznicę nadania prawa chełmińskiego 1514-1994, Białystok-Narew 1996.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]