Narodowa Partia Religijna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Narodowa Partia Religijna (hebr. Miflaga Datit Leumit, w skrócie Mafdal, מפד"ל) - izraelska partia polityczna reprezentująca nurt religijnego syjonizmu, działająca w latach 1956-2008. W siedemnastym Knesecie (2006-2009) tworzyła koalicję z Izraelską Unią Narodową, pod nazwą HaIchud HaLeumi - Mafdal. Później weszła w skład nowego ugrupowania prawicowego - Ha-Bajit Ha-Jehudi (Żydowski Dom).

W przeciwieństwie do ugrupowań religijnych, takich jak np. Szas, NPR nie opowiadała się za wprowadzeniem w Izraelu teokracji, ale za wykorzystywaniem judaizmu w celu budowania i utwierdzania żydowskiego charakteru państwa. NPR postulowała twardą postawę w stosunkach z Palestyńczykami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Syjonizm religijny[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Syjonizm religijny.

Syjonizm religijny jest jednym z nurtów syjonizmu, którego ideologia łączy wiarę w konieczność utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie i prowadzenie życia z nakazami religijnymi, w odróżnieniu od świeckiego syjonizmu. Duchowym i ideologicznym przywódcą tego ruchu był rabin Abraham Isaac Kook, który przekonywał młodych religijnych Żydów do osiedlania się w Palestynie, jak również wzywał syjonistów lewicowych (syjonizm socjalistyczny) do zwrócenia większej uwagi na potrzeby duchowe osadników. Kook twierdził, że syjonizm zapewni ponowne osiedlenie się Żydów w Erec Jisrael, co w efekcie doprowadzi do przyjścia Mesjasza.

Początki[edytuj | edytuj kod]

Yosef Burg.jpg Moshe Shapira.jpg

Josef Burg i Chajjim Mosze Szapira - główni założyciele NPR

Narodowa Partia Religijna powstała w 1956 r. w wyniku połączenia dwóch ugrupowań - Mizrachi i Hapoel HaMizrachi. Przedtem utworzyły one wspólną listę i wystartowały w wyborach w 1955 roku pod nazwą Zjednoczony Front Religijny. Głównymi założycielami partii byli Josef Burg i Chajjim Mosze Szapira (obaj z Hapoel HaMizrachi), którzy skupiali swą działalność przede wszystkim na statusie judaizmu w społeczeństwie izraelskim. Partia zwracała uwagę na konieczność zachowania wpływu religii na prawo, edukację, kulturę, jak również kwestie takie jak np. sprzedaż niekoszernego jedzenia czy też zakaz wykonywania pracy w czasie szabatu.

Mafdal posiadał własny związek zawodowy (pod nazwą Hapoel HaMizrachi), gazetę (HaTzofe) oraz organizację młodzieżową (Bnei Akiva). Dwie ostatnie funkcjonują do dziś.

Po wojnie sześciodniowej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna sześciodniowa.

Mafdal wchodził w skład wszystkich koalicji rządowych od momentu swego powstania aż do 1992 r. Początkowo ugrupowanie było uznawane za partię centrową. Było tradycyjnym partnerem koalicyjnym Partii Pracy, zadowalając się decydującym głosem w sprawach religijnych w zamian za poparcie dla rządu. Ta kooperacja nazywana była historyczną ligą (הברית ההיסטורית). Jednak spore znaczenie dla ideologii partii miał rok 1967 i zwycięstwo Izraela nad państwami arabskimi podczas wojny sześciodniowej. Wydarzenia te spowodowały rozprzestrzenianie się pośród Izraelczyków mesjanistycznych idei. Wielu członków NPR przesunęło się w swoich poglądach ku skrajnej prawicy. Tendencja ta zachowała się do dziś.

Około 1969 roku wewnątrz partii do głosu doszła nowa generacja działaczy, z Zevulunem Hammerem i Yehudą Ben-Meirem, nazywanymi "młodymi". Zażądali oni, aby partia zwróciła większą uwagę na kwestie socjoekonomiczne. Pod ich przywództwem Mafdal podryfował na prawo na izraelskiej scenie politycznej.

Od powstania, NRP posiadała przez niemal cały czas stałą ilość deputowanych do Knesetu - 12. W 1981 roku liczba ta zmniejszyła się do 6 posłów. Powodem tego było m.in. pojawienie się ortodoksyjnych sefardyjskich partii politycznych, takich jak Tami, a później Szas.

Na początku listopada 2008 r., po ogłoszeniu, iż nowe wybory parlamentarne odbędą się w lutym 2009 r., podjęto decyzję o połączeniu Narodowej Partii Religijnej oraz mniejszych partii - Moledet i Tkuma. Te trzy podmioty utworzyły nowe ugrupowanie prawicowe[1][2] - Żydowski Dom (Ha-Bajit Ha-Jehudi).

Przypisy

  1. Tovah Lazaroff: NU-NRP to disband for new Rightist party (ang.). [dostęp 9 listopada 2008].
  2. Tovah Lazaroff, Gil Hoffman: Rightist parties unite, replace NU/NRP (ang.). [dostęp 9 listopada 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]