Narodowe Święto Odrodzenia Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Narodowe Święto Odrodzenia Polski
Dzień 22 lipca
Kraje Polska Rzeczpospolita Polska (1944-1952), Polska Rzeczpospolita Ludowa (1952-1989)
Typ święta dawniejsze państwowe
Upamiętnia ogłoszenie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego
Podobne święta Narodowe Święto Niepodległości

Narodowe Święto Odrodzenia Polski – najważniejsze polskie święto państwowe w okresie Polski Ludowej, obchodzone co roku 22 lipca (do 1989), na pamiątkę rocznicy ogłoszenia Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w 1944 roku.

Znaczenie daty[edytuj | edytuj kod]

Dnia 22 lipca 1944 roku, po prawie 5 latach II wojny światowej ogłoszony został Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. W rzeczywistości został podpisany i zatwierdzony przez Stalina w Moskwie 20 lipca 1944, a następnie również tam ogłoszony. PKWN był organem marionetkowym, został powołany w Moskwie, zdominowany był przez komunistów polskich i funkcjonował pod polityczną kontrolą Józefa Stalina[1] . Na powstanie PKWN miało wpływ Centralne Biuro Komunistów Polskich oraz delegacja Krajowej Rady Narodowej, jednak ostateczną decyzję o jego powstaniu, nazwie, statusie i kształcie personalnym podjął Stalin[1].

Ustanowienie i zniesienie święta[edytuj | edytuj kod]

Dzień 22 lipca ustanowiono świętem narodowym (i dniem wolnym od pracy) ustawą Krajowej Rady Narodowej w dniu 22 lipca 1945[2], czyli rok po podpisaniu Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.
Święto zastąpiło zniesione ustawą KRN Święto Niepodległości obchodzone 11 listopada[3]. Zniesione zostało ustawą Sejmu RP z dnia 6 kwietnia 1990[4].

Dzieje obchodów[edytuj | edytuj kod]

Święto obchodzono w całym okresie Polski Ludowej. Główne uroczystości odbywały się na placu Zwycięstwa (obecnie placu marszałka Józefa Piłsudskiego) w Warszawie, bądź na Stadionie Dziesięciolecia. Święto to było dniem wolnym od pracy. Zostało zniesione ustawą Sejmu Kontraktowego z 6 kwietnia 1990 r. (weszła w życie 28 kwietnia); równocześnie przywrócono Święto Narodowe Trzeciego Maja.

Na dzień 22 lipca starano się wyznaczać ważne rocznice i wydarzenia[5]. W ten dzień otwarto m.in. Trasę W-Z (1949), Pałac Kultury i Nauki w Warszawie (1955), rozpoczęto produkcję Fiata 126p (1973), a także oddano do użytku Trasę Łazienkowską w Warszawie (1974).

W wielu przypadkach rocznice były w rzeczywistości "fałszywe". Przykładowo Jastarnia oficjalnie otrzymała prawa miejskie w dniu Święta Odrodzenia Polski. Realnie – 1 stycznia[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 "Mówiło się w tym okresie, że tymczasowy komitet [PKWN] utworzono z inicjatywy ludności polskiej. W rzeczywistości jednak skład komitetu zatwierdziło nasze kierownictwo - to znaczy Stalin. Komitet utworzono bowiem na naszym terytorium, myśmy go finansowali i bez naszej pomocy byłby bezradny. Leżało w naszym interesie stworzenie polskiego kierownictwa, które składałoby się z ludzi wartościowych - sojuszników, którzy mieli te same cele co my i byliby potem nam wierni." Khrushchev Remembers: The Last Testament za: Marek Łatyński, Nie paść na kolana.Szkice o opozycji w latach czterdziestych, London 1985, Wyd. Polonia Book Fund, ISBN 0 902352 36 9 ;, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ISBN 83-7095-056-6 s.63. Por. Khrushchev Remembers t.2. The Last Testament, Translated and edited by Strobe Talbott with a Foreword by Edward Crankshaw, Penguin Books 1977, ISBN 0-14-004195-8 s. 193-194.
  2. Dz. U. z 1945 r. Nr 32, poz. 194
  3. Święto Niepodległości (1918) na wojskopolskie.pl
  4. Dz. U. z 1990 r. Nr 28, poz. 159
  5. Karol Nawrocki, „Imieniny” i „urodziny” systemu komunistycznego w Polsce, "Histmag.org", 12.02.2008.
  6. Ryszard Struck, Jastarnia. 35 lat minęło!, "Histmag.org", 15.07.2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

22 lipca w Warszawie. W święto Odrodzenia w Warszawie. Zabawy uliczne, bieg uliczny. - Polska Kronika Filmowa 31/47, Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej

22 lipca w stolicy - Polska Kronika Filmowa 31/48, Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej

Zabawy na ulicach w dniu święta Odrodzenia - Polska Kronika Filmowa 31/48, Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej

Święto Odrodzenia w Belwederze. - Polska Kronika Filmowa 31/50, Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej