Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – instytucja państwowa realizująca Politykę Ekologiczną Państwa poprzez finansowanie inwestycji w ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w obszarach ważnych z punktu widzenia procesu dostosowawczego do standardów i norm Unii Europejskiej. Priorytetem (nadrzędnym celem) funkcjonowania funduszu jest szeroko rozumiana poprawa zdrowia uwarunkowanego ekologicznie, stanowiącego składową jakości życia pokoleń obecnie tworzących rynek oraz tych przyszłych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej to państwowy fundusz celowy posiadający osobowość prawną. Funkcjonuje on na podstawie ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Fundusz centralny został utworzony w roku 1989 . Poza NFOŚiGW, ochronę środowiska wspierają także terytorialne i lokalne oddziały Funduszu. I tak mamy do czynienia z Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (powstałymi w 1989 r.), Powiatowymi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (najmłodszymi, bo działającymi dopiero od 1999 r.) oraz Gminnymi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (utworzonymi w 1993 r.).
W systemie funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej jedynie NFOŚiGW oraz fundusze na szczeblu wojewódzkim mają osobowość prawną. Organami nimi zarządzającymi są rady nadzorcze i zarządy. Natomiast fundusze powiatowe i gminne funkcjonują jako wyodrębnione rachunki będące w dyspozycji tychże jednostek samorządu terytorialnego. Celem ich działania jest wspomaganie finansowe przedsięwzięć proekologicznych realizowanych ze środków własnych gmin i powiatów. Zarządzają nimi rady powiatu i starostowie (dotyczy funduszy powiatowych) oraz rady gmin i wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast (dotyczy funduszy gminnych). Fundusze wojewódzki oraz fundusz narodowy prowadzą samodzielną gospodarkę finansową. Polega ona na pokrywaniu wydatków na finansowanie określonych zadań oraz kosztów przy pomocy posiadanych środków oraz pozyskanych wpływów. Realizacja zadań przez fundusze gminne i powiatowe jest wspierana ze środków funduszy wojewódzkich. Wszystkie fundusze szczebla terytorialnego i lokalnego są także wspierane przez NFOŚiGW w zakresie wykonywania wyznaczonych im przedsięwzięć.
Środki finansowe pozyskiwane przez NFOŚiGW pochodzą z: - opłat za korzystanie ze środowiska, - administracyjnych kar pieniężnych, - kwot pieniężnych odpowiadających wysokości szkód, - opłat produktowych, - opłat pobieranych na podstawie przepisów Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 1994 r. Nr 27, poz. 96) oraz Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1263), - dobrowolnych wpłat, zapisów, darowizn, świadczeń rzeczowych i środków pochodzących z fundacji oraz wpływów z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej, - przychodów z tytułu emisji obligacji własnych, - innych przychodów związanych z działalnością Funduszu.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wspiera finansowo i merytorycznie samorządy bądż przedsiębiorstwa komunalne w przygotowaniu wniosków do Funduszu Spójności. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej określany mianem Instytucji Pośredniczącej II szczebla koordynuje działania wnioskodawców i beneficjentów na etapie przygotowania i realizacji przedsięwzięć.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją wdrażającą Program Operacyjny „Infrastruktura i Środowisko” (PO IiŚ). Jednym z dwóch głównych celów programu wdrażanych przy pomocy NFOŚiGW jest podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej i wzrost konkurencyjności Polski oraz jej regionów poprzez zapewnienie odpowiedniej jakości i poziomu usług oraz rozwój infrastruktury technicznej, przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. W gestii zainteresowań NFOŚiGW spośród preferencji PO leżą: I oś priorytetowa (Gospodarka wodno – ściekowa), II oś priorytetowa (Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi), oraz IV oś priorytetowa (Działania dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska).
