Nasionnica jabłkówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nasionnica jabłkówka
Rhagoletis pomonella
(Walsh, 1867)
Nasionnica jabłkówka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd muchówki
Podrząd krótkoczułkie
Rodzina nasionnicowate
Rodzaj Rhagoletis
Gatunek nasionnica jabłkówka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Nasionnica jabłkówka (Rhagoletis pomonella Walsh.) - owad z rodziny nasionnicowatych (Trypetidae).

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe owady długości ok. 5 mm, tak jak wszyscy przedstawiciele rodziny, mają za tułowiem, półkolistą tarczkę zachodzącą na odwłok oraz skrzydła z przydymionym charakterystycznym zygzakowaniem. U tego gatunku wspomniana tarczka jest biała, tułów w biało czarne pasy wzdłuż a na odwłoku białe paski w poprzek. Zygzakowanie na skrzydłach jest czarne. Ubarwienie jest formą mimikry batezjańskiej. Owad naśladuje przednią część ciała pająków z rodziny skakunów (żeby zobaczyć podobieństwo należy patrzeć od strony głowy w kierunku odwłoka).

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Postacie dorosłe występują od czerwca do września ze szczytem pojawu w sierpniu. Niechętnie latają i właściwie pozostają na swoim miejscu urodzenia. Do ich rozprzestrzenienia przyczyniają się gwałtowne wiatry oraz człowiek zapewniając im przymusowy transport wraz z owocami lub zmuszając je do długich lotów zmianą ich dotychczasowego środowiska (np. wycinając drzewa żywicielskie). Dorosłe owady żywią się pyłkiem i nektarem różnych kwiatów natomiast wylęgnięte z jaj larwy są groźnymi szkodnikami, żywią się miąższem owoców jabłoni, grusz, śliw, wiśni, derenia, śnieguliczki i innych. Samice składają jaja tuż pod skórką niedojrzałego owocu a wylęgnięte muchowate larwy, wyjadają wnętrze owocu, zanieczyszczając go i przyśpieszając jego dojrzewanie. Zwykle taki owoc spada nieco wcześniej niż owoce nieopanowane przez larwy. W przypadku jabłek często zdarza się że wnętrze owocu opanowuje larwa owocówki jabłkóweczki natomiast miąższ larwa nasionnicy jabłkówki. Dojrzałe larwy wydostają się z owocu i w ziemi przekształca w poczwarki typu bobówka z których w następnym roku wydostają się postacie dorosłe. Larwę nasionnicy trudno dostrzec w owocu, ma kremowy kolor i niewielki rozmiar.

Zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Szkodnik jest trudny do zwalczania gdyż ma długi okres pojawu a larwy, żyjąc we wnętrzu jabłka są praktycznie odporne na środki ochrony roślin, jedynym wyjściem jest niszczenie całych zarażonych jabłek. Można liczyć na biologiczne zwalczanie szkodników gdyż larwy nasionnicy są często spasożytowane przez błonkówki z rodziny męczelkowatych (Braconidae): Utetes canaliculatus, Diachasmimorpha mellea oraz Diachasma alloeum.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przed rozprzestrzenieniem się jabłek w USA, co nastąpiło mniej więcej między 1800 a 1850 rokiem, nasionnica zadowalała się głównie owocami głogu. Obecnie odżywia się głównie jabłkami (bo jest ich więcej). Swego rodzaju ciekawostką jest to, że owady dorosłe z reguły składają jaja w owocach tych roślin, w których bytowały jako larwy (niechęć do latania nie musi być jedyną tego przyczyną). Ewolucjoniści widzą w tym początek tworzenia się oddzielnych gatunków na drodze specjacji sympatrycznej. Ta stałość upodobań żywieniowych może dotyczyć także innych gatunków roślin żywicieli (zrozumiałe jest że cała uwaga skupiona jest na jabłkożercach). Można więc mówić o występowaniu mikro barier utrudniających swobodne krzyżowanie się osobników, a co za tym idzie, nasionnica jabłkówka może być (będzie lub już jest) gatunkiem zbiorowym (ustalenie tego wymagałoby szczegółowych, porównawczych badań genetycznych.

W Polsce nasionnica jabłkówka normalnie nie występuje, jedynie od czasu do czasu, pojawiała się przywieziona z transportem owoców. Obecnie takie transporty objęte są kontrolą fitosanitarną i kwarantanną [1]. Naszym rodzimym odpowiednikiem jabłkówki jest nasionnica trześniówka.

Przypisy

  1. http://www.najnowszeakty.kwantum.gda.pl/akty/73073.html - Lista gatunków objętych zakazem swobodnego wwozu

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Węgorek W. Nauka o szkodnikach roślin, PWRiL, Warszawa 1972
  • Szarski Henryk, Mechanizmy ewolucji, Ossolineum, 1976