Nat (bóstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nat Bo Bo Gyi wskazuje miejsce ukrycia relikwii w miejscu przyszłej pagody Szwedagon

Nat (birm. နတ် /naʔ/) – bóstwa i duchy czczone w Birmie. Kult natów stanowi tradycję niezależną i równoległą do dominującego w tym kraju buddyzmu therawada, ma jednak znaczenie podrzędne wobec niego.

Kult natów wywodzi się z rodzimego birmańskiego animizmu, pierwotnie związany był z duchami zamieszkującymi konkretne drzewo, górę, rzekę itd. Sam termin nat pochodzi od sanskryckiego nat ("Pan"), oznaczającego pana danego terytorium[1]. Istnieje kilka kategorii natów, które się na siebie nakładają: naty pochodzące z mitologii indyjskiej (wśród nich Thagyamin); duchy przyrody, zamieszkujące rzeki, burze czy drzewa (zwłaszcza figowce); duchy związane z ludzką działalnością, taką jak budowa domu czy uprawa ryżu; wreszcie duchy opiekuńcze, sprawujące pieczę nad określonymi miejscami bądź obszarami[2].

Król Anawrahta (panował w latach 1044-1077) sporządził listę 37 oficjalnie uznanych natów, z których część to postaci historyczne, a część - legendarne. Gwałtowna bądź tragiczna śmierć (często z rąk króla), uniemożliwiła tym postaciom reinkarnację, co spowodowało, że przyjęły postać natów i zaczęły szerzyć spustoszenie[2]. Za króla natów Anawrahta uznał Thagyamina. Z biegiem lat poszczególne postaci panteonu ulegały zmianie, jednak zawsze było ich 37. Wizerunki wszystkich 37 natów znajdują się w pagodzie Shwezigon w Paganie.

Ofiary złożone natom

Naty czczone jako bóstwa opiekuńcze danej wsi bądź miejsca, chronią je w zamian za drobne ofiary z kwiatów lub owoców. Charakterystyczną ofiarą jest zawieszony nieobłupiony orzech kokosowy, który reprezentuje Min Mahagiri - jednego z 37 natów[3]. Poświęcone natom kapliczki spotyka się przy wejściach do pagód oraz w prywatnych domach. Głównym centrum pielgrzymkowym kultu natów jest góra Puppa, a związane z nimi lokalne święta (nat-pwe) obchodzi się zwłaszcza w okolicach Paganu i Mandalaj.

Góra Puppa

Przypisy

  1. The Atlantic (ang.). [dostęp 2013-09-22].
  2. 2,0 2,1 Seekins, 2006: 327
  3. Seekins, 2006: 328

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Donald M. Seekins: Historical Dictionary of Burma (Myanmar). USA: Scarecrow Press Inc., 2006. ISBN 978-0810854765.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]