National Basketball Association

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „NBA”. Zobacz też: NBA (ujednoznacznienie).
National Basketball Association
Uchwycony w tej pozycji Jerry West znajduje się w logo NBA od 1969
Uchwycony w tej pozycji Jerry West znajduje się w logo NBA od 1969
Sports current event.svg 2013/14
Państwo Stany Zjednoczone
Kanada
Oficjalny skrót NBA
Dyscyplina koszykówka
Data założenia 1946
Poprzednia nazwa Basketball Association of America
Przekształcona
na zawodową
1946
Prezes {{{prezes}}}
Partner TV ABC, ESPN, TNT, NBA TV, FOX SPORT, CBS
Rozgrywki
Liczba drużyn 30
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Philadelphia Warriors
Obecny zwycięzca Miami Heat (3. tytuł)[1]
Najwięcej zwycięstw Boston Celtics (17 tytułów)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Oficjalna strona internetowa

National Basketball Association (skrót ang. NBA) – amerykańsko-kanadyjska liga koszykarska, o charakterze profesjonalnym. Tworzą ją 30 zespołów, w tym: 29 ze Stanów Zjednoczonych i jeden z Kanady. Liga jest aktywnym członkiem USA Basketball, oddziału Fédération Internationale de Basketball na terytorium Stanów Zjednoczonych. Jej komisarzem od 1984 roku jest David Stern, który swój urząd zda w 2014 roku[2][3]. NBA jest jedną z czterech największych północnoamerykańskich zawodowych lig sportowych (oprócz niej NFL, NHL i MLB). Gracze NBA są najlepiej opłacanymi sportowcami świata (w średniej rocznych zarobków)[4].

Liga została założona w Nowym Jorku 6 czerwca 1946 jako Basketball Association of America[5], a nazwę National Basketball Association przybrała jesienią 1949, po połączeniu z rywalizującą National Basketball League. Siedziba władz ligi, skąd dokonuje się wszystkich ruchów związanych z działalnością NBA, znajduje się na Piątej Alei 645 w Nowym Jorku. NBA Entertainment i studia NBA TV mieszczą się w pobliskim Secaucus w stanie New Jersey.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie i fuzja[edytuj | edytuj kod]

Basketball Association of America została utworzona w 1946 roku, przez właścicieli największych aren hokejowych w północno-wschodnich i środkowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. 1 listopada 1946, w Toronto w Kanadzie, Toronto Huskies podejmowali New York Knickerbockers w Maple Leaf Gardens, w meczu, który uważany jest za pierwszy w historii NBA[6]. Chociaż istniały wtedy już American Basketball League i NBL, BAA było pierwszą profesjonalną ligą koszykarską, która zamierzała rozgrywać swoje mecze przede wszystkim w dużych miastach. Podczas pierwszych lat istnienia poziom gry w BAA nie odróżniał się od tego prezentowanego w konkurencyjnych ligach, czy niezależnych zespołach, jak Harlem Globetrotters. Na przykład, finalista ABL z 1948 roku Baltimore Bullets przenieśli się do BAA i w tym samym roku zdobyli mistrzostwo w tejże lidze, a mistrzowie NBL z 1948 roku - Minneapolis Lakers zdobyli mistrzostwo BAA w 1949 roku.

Siedziba National Basketball Association na Piątej Alei 645 w Nowym Jorku[7].

W dniu 3 sierpnia 1949 roku, władze BAA przystały na fuzję z NBL, tworząc nową ligę, o nazwie National Basketball Association[8]. Nowa liga posiadała 17 zespołów, zlokalizowanych w mieszance małych i dużych miast, i rozgrywających swoje mecze w dużych arenach, jak i miejskich gimnazjach[8]. W 1950, NBA zmniejszała się do liczby jedenastu zespołów, a proces ten trwał do sezonu 1953–54, gdy liga przybrała najmniejszy rozmiar w historii, wynoszący dziewięć drużyn. Wszystkie z nich mieściły się w dużych miastach (New York Knicks, Boston Celtics, Golden State Warriors, Los Angeles Lakers, Royals/Kings, Detroit Pistons, Atlanta Hawks, oraz Nationals/76ers). Proces zmniejszania ligi polegał na odbieraniu koncesji małym miastom i przenoszeniu ich do dużych. Hawks przeniesieni zostali do Atlanty z "Tri-Cities" (obszar znany Quad Cities), w 1951 roku do Milwaukee, a cztery lata później do St. Louis w stanie Missouri; Royals z Rochester, przez Nowy Jork do Cincinnati (w 1957); i Pistons z Fort Wayne, przez Indianę do Detroit (w 1957).

Amerykanin japońskiego pochodzenia, Wataru Misaka, podczas gry w New York Knicks w sezonie 1947/48, "złamał" barierę etniczną w NBA. Ten rok przyniósł także dołączenie pierwszych afroamerykańskich graczy przez kilka zespołów, Chucka Coopera przez Celtics, Nathaniela "Sweetwatera" Cliftona przez Knicks, i Earla Lloyda przez Washington Capitols. Podczas tego okresu, prowadzeni przez centra George'a Mikana Minneapolis Lakers, wygrali pięć mistrzostw NBA, zyskując pozycję pierwszej dynastii ligi[9]. Aby zachęcić zespoły do rzucania, i zniechęcić do długiego rozgrywania akcji, władze ligi wprowadziły w 1954 roku, zegar ograniczający budowanie akcji do 24 sekund[10]. Jeśli drużyna w tym czasie nie trafiła rzutu lub piłka nie dotknęła kosza, zegar zostawał restartowany, a piłka przekazywana drużynie przeciwnej.

NBA Conferences Divisions.PNG

Rozgrywki[edytuj | edytuj kod]

Drużyny podzielone są na dwie Konferencje: Wschodnią i Zachodnią. Konferencje podzielone są z kolei na trzy dywizje każda.

Rozgrywki składają się z sezonu zasadniczego i rozgrywek pucharowych (play-off).

W sezonie zasadniczym drużyny z tej samej dywizji rozgrywają ze sobą po 4 mecze (16 gier), po 3 lub 4 z drużynami innych dywizji tej samej konferencji (w sumie 52 mecze w obrębie konferencji), zaś pozostałe 30 meczów z drużynami drugiej konferencji. W ten sposób każda drużyna gra z każdą w zasadniczej części sezonu, "u siebie" i "na wyjeździe". Minusem jest to, że z oddalonymi drużynami z drugiej konferencji rozgrywa się co roku prawie dwa razy więcej meczów niż z ekipami z własnej dywizji, co wywołuje zmęczenie podróżami (30 wobec 16 meczów).

W fazie play-off najpierw wyłaniani są mistrzowie poszczególnych konferencji. W pojedynkach ośmiu najlepszych zespołów rozstawieni są zwycięzcy poszczególnych dywizji oraz drużyna z najlepszym bilansem zwycięstw spośród pozostałych. Zwycięzcy finałów konferencji spotykają się ze sobą w finale ligi. W pojedynkach fazy play-off gra się do czterech zwycięstw.

Drużyny[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie występujące w lidze[edytuj | edytuj kod]

Konferencja Wschodnia[edytuj | edytuj kod]

Dywizja Drużyna Miasto, stan USA lub prowincja Kanady Barwy Hala Data założenia
Atlantycka Boston Celtics Boston, Massachusetts zielone, białe TD Garden 1946
Brooklyn Nets Brooklyn, Nowy Jork, Nowy Jork czarno, białe Barclays Center 1967*
New York Knicks Manhattan, Nowy Jork, Nowy Jork pomarańczowe, niebieskie, białe Madison Square Garden 1946
Philadelphia 76ers Filadelfia, Pensylwania czerwone, białe, niebieskie Wells Fargo Center 1939*
Toronto Raptors Toronto, Ontario czerwone, czarne, srebrne Air Canada Centre 1995
Centralna Chicago Bulls Chicago, Illinois czerwone, czarne, białe United Center 1966
Cleveland Cavaliers Cleveland, Ohio czerwone, białe, złote Quicken Loans Arena 1970
Detroit Pistons Auburn Hills, Michigan czerwone, białe, niebieskie The Palace of Auburn Hills 1941*
Indiana Pacers Indianapolis, Indiana jasnoniebieskie, żółte, szare Bankers Life Fieldhouse 1967
Milwaukee Bucks Milwaukee, Wisconsin zielone, czerwone, srebrne BMO Harris Bradley Center 1968
Południowo-wschodnia Atlanta Hawks Atlanta, Georgia czerwone, czarne, żółte Philips Arena 1946*
Charlotte Bobcats Charlotte, Karolina Północna pomarańczowe, niebieskie, czarne, srebrne Time Warner Cable Arena 2004
Miami Heat Miami, Floryda czarne, czerwone, białe AmericanAirlines Arena 1988
Orlando Magic Orlando, Floryda niebieskie, czarne, srebrne Amway Center 1989
Washington Wizards Waszyngton, Dystrykt Kolumbii niebieskie, czewone, srebrne Verizon Center 1961*

Konferencja Zachodnia[edytuj | edytuj kod]

Dywizja Drużyna Miasto, stan USA Barwy Hala Data założenia
Południowo-zachodnia Dallas Mavericks Dallas, Teksas niebieskie, srebrne, zielone American Airlines Center 1980
Houston Rockets Houston, Teksas czerwone, białe, srebrne Toyota Center 1967*
Memphis Grizzlies Memphis, Tennessee niebieskie, złote FedEx Forum 1995*
New Orleans Pelicans Nowy Orlean, Luizjana czerwone, złote, granatowe Smoothie King Center 1988*
San Antonio Spurs San Antonio, Teksas czarne, srebrne AT&T Center 1967*
Północno-zachodnia Denver Nuggets Denver, Kolorado niebieskie, białe, złote Pepsi Center 1967
Minnesota Timberwolves Minneapolis, Minnesota niebieskie, czarne, srebrne, zielone Target Center 1989
Portland Trail Blazers Portland, Oregon czarne, czerwone, srebrne Moda Center 1970
Oklahoma City Thunder Oklahoma City, Oklahoma niebieskie, czerwone, pomarańczowe Chesapeake Energy Arena 2008
Utah Jazz Salt Lake City, Utah niebieskie, srebrne EnergySolutions Arena 1974*
Pacyfiku Golden State Warriors Oakland, Kalifornia jasnoniebieskie, pomarańczowe, złote Oracle Arena 1946*
Los Angeles Clippers Los Angeles, Kalifornia czerwone, niebieskie Staples Center 1970*
Los Angeles Lakers Los Angeles, Kalifornia fioletowe, żółte ,granatowe, białe Staples Center 1946*
Phoenix Suns Phoenix, Arizona fioletowe, pomarańczowe, szare US Airways Center 1968
Sacramento Kings Sacramento, Kalifornia fioletowe, czarne, srebrne Sleep Train Arena 1945*

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące obecnie zespoły[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci i komisarze NBA[edytuj | edytuj kod]

Drużyny mistrzowskie[edytuj | edytuj kod]

Drużyna Mistrzostwa Rok
Boston Celtics 17 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1968, 1969, 1974, 1976, 1981, 1984, 1986, 2008
Los Angeles Lakers 16 19491, 19501, 19521, 19531, 19541, 1972, 1980, 1982, 1985, 1987, 1988, 2000, 2001, 2002, 2009, 2010
Chicago Bulls 6 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998
San Antonio Spurs 4 1999, 2003, 2005, 2007
Detroit Pistons 3 1989, 1990, 2004
Golden State Warriors 3 1947², 1956², 1975
Philadelphia 76ers 3 1955³, 1967, 1983
Miami Heat 3 2006, 2012, 2013
Houston Rockets 2 1994, 1995
New York Knicks 2 1970, 1973
Washington Wizards 1 19786
Baltimore Bullets 1 19487
Atlanta Hawks 1 19584
Dallas Mavericks 1 2011
Milwaukee Bucks 1 1971
Portland Trail Blazers 1 1977
Sacramento Kings 1 19515
Seattle Supersonics 1 19798

1 jako Minneapolis Lakers
2 jako Philadelphia Warriors
3 jako Syracuse Nationals
4 jako St. Louis Hawks
5 jako Rochester Royals
6 jako Washington Bullets
7 drużyna obecnie nieistniejąca (występowała w NBA w latach 1947 – 1955, nie mają powiązania z późniejszymi Baltimore Bullets – obecnie Washington Wizards)
8 obecnie Oklahoma City Thunder

Polacy[edytuj | edytuj kod]

Od sezonu 2007-2008 w NBA występuje Marcin Gortat, który podpisał dwuletni kontrakt z Orlando Magic na sumę 1,1 mln USD. Gortat wybrany został w drafcie 2005 z 57 numerem przez Phoenix Suns i natychmiast przekazany do Orlando. W składzie Magic pojawił się dopiero w 2007 roku, a pierwszy mecz rozegrał 1 marca 2008. Wiosną rozegrał osiem meczów w fazie play-off. W grudniu 2008 roku, jako pierwszy z Polaków, wyszedł na boisko w pierwszej piątce swego zespołu. Marcin Gortat nie był podstawowym zawodnikiem swojej drużyny, najczęściej wchodził na boisko jako zmiennik Dwighta Howarda. Przeciętnie zaliczał ok. 12 minut meczu, zdobywając ok. 3 punktów, 4 zbiórek i 1 blok. Jest pierwszym Polakiem, który grał w finałach NBA, w 2009 roku. 18 grudnia 2010 Marcin Gortat uczestniczył w wymianie między Orlando Magic a Phoenix Suns. Do klubu ze stolicy stanu Arizona razem z Marcinem Gortatem przeszli Vince Carter i Mickaël Piétrus, natomiast w odwrotną stronę powędrowali Jason Richardson, Hidayet Türkoğlu oraz Earl Clark. Po zmianie drużyny Marcin Gortat coraz więcej czasu spędzał na parkiecie, czasami wychodząc w pierwszej piątce. 30 stycznia w meczu z New Orleans Hornets pobił swój rekord występów w NBA zdobywając 25 punktów będąc zarazem rezerwowym w tym meczu. Do tej pory (stan na 2 czerwca 2012) zdobył 1000 punktów, 1933 zbiórki i 314 bloków w czasie 296 meczów sezonu zasadniczego (83 razy w pierwszej piątce) oraz 56 punktów (ze skutecznością 66,7%), 146 zbiórek i 23 bloków w czasie 46 meczów fazy play-off (1 raz w pierwszej piątce). W 2013 roku Marcin Gortat zmienił klub z Phoenix Suns na Washington Wizards.

Przed Marcinem Gortatem w NBA grało dwóch Polaków:

We wrześniu 2007 roku wstępny kontrakt z Indiana Pacers podpisał też Łukasz Obrzut, za sezon miał otrzymać stawkę minimalną 450 tys. dolarów. W październiku zwolniono go jednak[11]. Jako 35. w drafcie NBA w 2003 roku Milwaukee Bucks wybrało Szymona Szewczyka, jednak dotychczas nie zagrał w najlepszej lidze świata. Ponadto w NBA grał Rubén Wolkowyski posiadający także polskie obywatelstwo, jednak grający dla reprezentacji Argentyny. Jeff Nordgaard grał w NBA, ale polskie obywatelstwo otrzymał później.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło NBA w Wikisłowniku

Przypisy

  1. LeBron James, Heat dominate Thunder to win NBA championship (ang.). ESPN, 2012-06-22. [dostęp 2012-06-22].
  2. Jeff Zillgitt: David Stern stepping down in 2014 as NBA commissioner (ang.). USA Today, 2012-10-25. [dostęp 2013-01-08].
  3. NBA commish Stern to step down (ang.). Fox Sports Interactive Media, LLC., 2012-10-25. [dostęp 2013-01-08].
  4. REVEALED: The world’s best paid teams, Man City close in on Barca and Real Madrid (ang.). [dostęp 2013-01-08].
  5. The First Game (ang.). W: NBA [on-line]. [dostęp 5 sierpnia, 2010].
  6. History of Basketball in Canada (ang.). NBA Media Ventures, LLC. [dostęp 2007-04-13].
  7. National Basketball Association, Inc. (ang.). Copyright © 2012, Hoover's Inc., All Rights Reserved. [dostęp 2012-04-29].
  8. 8,0 8,1 NBA is born (ang.). [dostęp 29 lipca, 2010].
  9. 1949–51: Lakers Win First NBA Finals (ang.). [dostęp 30 lipca, 2010].
  10. NBA Rules History (ang.). 8 maja, 2008. [dostęp 30 lipca, 2010].
  11. Pacers | The Indianapolis Star | indystar.com

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]