Nawozy azotowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Nawozy azotowenawozy, które zawierają główny składnik pokarmowy roślin – azot – niezbędny do syntezy m.in. białek, często w formie bezpośrednio przyswajalnej przez rośliny, rzadziej w formie przyswajalnej po przemianach zachodzących w glebie. Nawozy azotowe są produktami dedykowanymi sektorowi rolnemu, służącymi głównie zwiększeniu efektywności upraw rolnych.

Znaczenie nawozów azotowych[edytuj | edytuj kod]

Spośród wszelkich nawozów mineralnych, nawozy azotowe mają największe znaczenie gospodarcze, wpływając w największym stopniu na plonowanie większości roślin oraz wzrost masy zielonej. Ponadto często do składu tych produktów dodaje się pierwiastki, które występują w glebie w niewielkich ilościach (siarka, magnez, bor), a od których obecności zależy prawidłowy rozwój roślin i wielkość plonów (wg prawa minimum von Liebiga)[1]. Przy niedoborze azotu rośliny słabo się krzewią, mają pokrój strzelisty oraz słabe i szybko opadające liście. Brak azotu obniża jakość plonu - powoduje skrócenie i osłabienie łodyg, obniżenie poziomu chlorofilu w roślinie oraz skrócenie okresu wegetacji. Nawożenie azotem jest niezbędne w każdym roku, w którym dana uprawa została obsiana. Ponadto azot jest składnikiem, wymywanym z gleby oraz uwalnianym do atmosfery.

Podział nawozów azotowych[edytuj | edytuj kod]

Różnice w przyswajaniu nawozów azotowych ze względu na formę[edytuj | edytuj kod]

W zależności od postaci, azot zawarty w poszczególnych nawozach jest różnie przyswajany. Forma saletrzana (azotanowa) jest szybko absorbowana przez rośliny, natomiast nawozy amonowe i amidowe potrzebują więcej czasu na rozpad azotu do formy azotanowej, która może zostać wchłonięta.

Ponadto w rolnictwie wykorzystuje się m.in. nawozy bazujące na azocie oraz innych składnikach, np. siarce, potasie, czy fosforze (czyli nawozy NPK, NPK+S). Są one stosowane do wspomagania upraw wymagających szczególnej obecności tych pierwiastków oraz gleb o ich niskiej zawartości[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Nawozy azotowe to jedne z najpopularniejszych na świecie środków wspomagających plonowanie[3]. W 2011 r. wykorzystano na świecie łącznie ponad 112 mln t nawozów azotowych[4]. Największa konsumpcja miała miejsce w Azji – ponad 71 mln t[4], z czego 38 mln t zostało wykorzystanych w samych tylko Chinach. Kraje Unii Europejskiej zużyły w 2011 r. ponad 10 mln t nawozów azotowych (najwięcej we Francji – prawie 2 mln t oraz w Niemczech – ponad 1,6 mln t). Polska znajduje się w czołówce krajów europejskich wykorzystujących środki na bazie azotu – ich użycie w 2011 r. wyniosło ponad 1,4 mln t[4].

Na przełomie 2010/2011 r. światowa produkcja nawozów fosforowych wyniosła ok. 35 mln t, zaś preparatów potasowych – ok. 22 mln t[5].

Przemysł nawozowo-chemiczny w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Historia polskiego przemysłu nawozowego zaczęła się w podtarnowskich Mościcach w 1930 r. wraz z otwarciem Państwowej Fabryki Nawozów Azotowych. Kolejnym krokiem było połączenie jej z poniemieckimi zakładami na terenie Chorzowa, w wyniku którego powstały Zjednoczone Fabryki Związków Azotowych w Mościcach i Chorzowie, którymi kierował Eugeniusz Kwiatkowski. Boom rozwoju polskiego przemysłu nawozów azotowych miał miejsce po wojnie. W jego wyniku ponownie ruszyły fabryki w Mościcach (od 1951 r. przyłączono je do Tarnowa) oraz w Chorzowie. Ponadto powstały przedsiębiorstwa we Włocławku (Zakłady Azotowe "Włocławek", dziś Anwil S.A.), w Policach (Zakłady Chemiczne "Police" S.A., obecnie: Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" S.A.), w Kędzierzynie (Zakłady Przemysłu Azotowego "Kędzierzyn", obecnie: Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Kędzierzyn" S.A.) oraz w Puławach (Zakłady Azotowe "Puławy", obecnie: Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A.). Po okresie transformacji większość z nich została przekształcona w spółki Skarbu Państwa. W ostatnich latach doszło do konsolidacji przedsiębiorstw Wielkiej Syntezy Chemicznej. W 2013 r. do Grupy Kapitałowej Azoty (łączącej firmy z Tarnowa, Kędzierzyna i Polic) dołączyła Grupa Kapitałowa Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. W ten sposób utworzona została Grupa Azoty, będąca największym producentem nawozów azotowych w Polsce.

Zdolności produkcyjne przemysłu nawozowo-chemicznego w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wśród krajowych producentów nawozów azotowych wyróżnić należy takie przedsiębiorstwa jak:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. grupaazoty.com: Nawozy. [dostęp 2013-12-12].
  2. ampol-merol.pl: Nawozy wieloskładnikowe npk i pk. [dostęp 2013-12-12].
  3. data.worldbank.org: Fertilizer consumption (kilograms per hectare of arable land) (ang.). [dostęp 2013-11-05].
  4. 4,0 4,1 4,2 FAOSTAT (ang.). [dostęp 2013-11-05].
  5. rsi.org.pl: Nawozy o spowolnionym/kontrolowanym uwalnianiu składników mineralnych. [dostęp 2013-12-12].
  6. pl.wikipedia.org: Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy". [dostęp 2013-12-13].
  7. polifoska.pl: Produkcja wieloskładnikowych nawozów mineralnych. [dostęp 2013-12-13].
  8. anwil.pl: Raport Roczny: 2012. [dostęp 2013-12-13].
  9. wnp.pl: Azoty Tarnów produkują nawozy na 100 proc. zdolności produkcyjnych. [dostęp 2013-12-13].
  10. old.zak.eu: Informator ZAK. [dostęp 2013-12-13].
  11. alwernia.com.pl: Nawozy. [dostęp 2014-01-24].