Nazewnictwo pierwiastków chemicznych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

W chemii stosuje się odgórnie ustalone przez IUPAC nazewnictwo pierwiastków. Jest ono o tyle wygodne, że można za jego pomocą nazwać nieodkryte dotąd pierwiastki o dużej liczbie atomowej.

LP Przedrostek Symbol
0 nil n
1 un u
2 b(i) b
3 tr(i) t
4 quad q
5 pent p
6 hex h
7 sept s
8 oct o
9 en(n) e

Zasady[edytuj | edytuj kod]

W momencie odkrycia pierwiastka, jego odkrywca ma prawo do zaproponowania jego własnej nazwy. Nazwy te są uznawane przez Komisję Nazewniczą IUPAC dopiero wtedy, kiedy to odkrycie spełni szereg restrykcyjnych warunków i zostanie zweryfikowane przez innych badaczy. Często wokół niedawno odkrytych pierwiastków istnieją liczne kontrowersje, dotyczące zarówno samego odkrycia jak i ustalenia kogo uznać za pierwszego odkrywcę. Obecnie 114 pierwiastków zostało oficjalnie uznane przez IUPAC.

Nieodkryte oraz odkryte, lecz jeszcze oficjalnie nie zatwierdzone przez IUPAC pierwiastki mają tymczasową nazwę systematyczną utworzoną w oparciu o ich liczby atomowe. Nazwy te są tworzone z łacińskich lub greckich liczebników, według reguł zawartych w tabeli obok (ideą przyświecającą przyporządkowaniu nazw liczebnikom jest zapewnienie jednoznaczności oznaczenia liczebnika jedną tylko literą) i dodania do liczebnika końcówki -ium. Są jednak małe odstępstwa od tej zasady:

  • jeśli 2 lub 3 jest ostatnią cyfrą liczby atomowej w pierwiastku, zamiast bi lub tri wstawia się b lub tr (dzięki temu unika się końcówek biium i triium);
  • jeśli 9 poprzedza 0 (np. w liczbie 190), zamiast enn wstawia się en, aby uniknąć zestawień typu ennnil[1].

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Pierwiastek 119:  un + un + enn + ium =  ununennium (Uue)
Pierwiastek 122:  un + bi + b + ium =  unbibium (Ubb)
Pierwiastek 190:  un + en + nil + ium =  unennilium (Uen)
Pierwiastek 208:  bi + nil + oct + ium =  biniloctium (Bno)

Przypisy