Naziemna telewizja cyfrowa w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Naziemna telewizja cyfrowa w Polsce – system nadawania cyfrowego sygnału telewizyjnego na terenie Polski, zgodnego z międzynarodowym standardem DVB-T.

Pierwsze regularnie działające nadajniki uruchomiono 30 września 2010 roku. Zakończenie pierwszej fazy wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce, zakładające uruchomienie trzech multipleksów (MUX) planowane jest na 1 października 2012 roku, a wyłączenie transmisji analogowej na 31 lipca 2013. Po tym terminie mogą zostać uruchomione kolejne multipleksy.

Spis treści

Historia [edytuj]

Historia naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce sięga 1996 roku, kiedy eksperci Państwowej Agencji Radiokomunikacyjnej (PAR) i Instytutu Łączności podjęli prace przygotowawcze do opracowania pierwszych planów sieci DVB-T w Polsce i uczestniczyli w przygotowaniach i ustaleniu zasad koordynacji międzynarodowej sieci DVB-T podczas Konferencji CEPT Chester'97. W roku 1997 z inicjatywy Telewizji Polskiej, zostało podpisane ponadto w Gdańsku porozumienie w sprawie telewizji cyfrowej w Polsce, którego celem było stworzenie podstaw do harmonijnego, zorientowanego na rynek rozwoju usług, cyfrowego przekazu telewizji, dźwięków towarzyszących i danych dodatkowych zgodnie z międzynarodowym systemem DVB. Pierwsze ukończone plany sieci DVB-T w Polsce (MUX1 i MUX2) zostały przekazane przez Instytut Łączności do Państwowej Agencji Radiokomunikacyjnej w roku 1998.

Pierwsza emisja testowa DVB-T została uruchomiona przez operatora, spółkę EmiTel, w Warszawie 9 listopada 2001 roku. Później testy prowadzone były również we Wrocławiu, Rzeszowie, Wiśle, Rajczy, Poznaniu, Zielonej Górze, Gorzowie Wielkopolskim i Krakowie. Trwający kilka lat okres testów i przygotowań do wdrożenia naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce dobiegł końca. Rozpoczęła się budowa sieci nadawczych i przygotowania do uruchomień komercyjnych w kolejnych województwach[1].

W celu uporządkowania procesu cyfryzacji na kontynencie europejskim w 2006 roku w Genewie odbyła się konferencja planistyczna (znana jako GE06), na której zatwierdzono plan podziału kanałów częstotliwości dla całego kontynentu. W wyniku ustaleń tej konferencji dla Polski przydzielono 8 niezależnych pokryć (multipleksów) DVB-T. Sześć w zakresie częstotliwości 470-790 MHz (kanały 21-60), jedno w zakresie 790-862 MHz (kanały 61-69) oraz jedno w zakresie 174-230 MHz (kanały 5/6-12). Ponieważ część częstotliwości przeznaczonych do wdrażania DVB-T jest obecnie[kiedy?] wykorzystywanych na potrzeby emisji analogowych, do czasu ich wyłączenia możliwe jest uruchomienie dwóch ogólnopolskich multipleksów (MUX 1 i MUX 2) oraz jednego pokrywającego jedynie część kraju (MUX 3). Wdrożenie kolejnych sieci i rozszerzenie zasięgu istniejących będzie możliwe po wyłączeniu telewizji analogowych.

Wynikiem ustaleń międzynarodowych jest także decyzja, że telewizja analogowa na terenie Europy powinna zniknąć najpóźniej w 2015 roku, w którym nastąpi zaprzestanie ochrony prawnej emisji analogowych przed zakłóceniami. Każda administracja państwowa może niezależnie ustalić własny, wcześniejszy termin. W Polsce, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o wdrożeniu naziemnej telewizji cyfrowej, emisja telewizji w sposób analogowy zostanie zakończona do dnia 31 lipca 2013[2]. W Polsce plan przejścia na odbiór cyfrowy monitoruje Urząd Komunikacji Elektronicznej i Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

Specyfikacja techniczna [edytuj]

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wymagań technicznych i eksploatacyjnych dla urządzeń konsumenckich służących do odbioru cyfrowych naziemnych transmisji telewizyjnych[3] jako podstawowe wymagania przyjęto parametry odbiornika naziemnej telewizji cyfrowej (DVB-T) zgodnie ze specyfikacją:

ETSI TS 101 154 V.1.8.1:2007 jako 25 Hz H.264/AVC HDTV video, MPEG-2 Layer 2 and E-AC-3 audio, for a Baseline IRD able to decode up to 1920 × 1080 interlaced 25 Hz video pictures or 1280 × 720 progressive 50 Hz video pictures.

Do odbioru programów naziemnej telewizji cyfrowej wymagany jest odpowiedni telewizyjny sprzęt odbiorczy (odbiornik DVB-T tzw. set-top box podłączony do telewizora lub sam telewizor ze zintegrowanym tunerem DVB-T), który jest w stanie poprawnie odtwarzać obraz zakodowany zgodnie ze standardem MPEG-4 (H.264/AVC) oraz dźwięk wielokanałowy zakodowany zgodnie ze standardem Dolby Digital Plus (EAC-3). Nadawanie w kompresji MPEG-4 pozwala na odbiór lepszej jakości obrazu i dźwięku oraz telewizji wysokiej rozdzielczości HDTV.

Posiadacze telewizorów ze zintegrowanym dekoderem DVB-T/MPEG-2 wyposażonym w wejście do podłączenia modułów CI (Common Interface) oraz widzowie wykorzystujący odbiorniki DVB-T/MPEG-2 również posiadające gniazdo CI, w celu umożliwienia odbioru programów zakodowanych w MPEG-4 mogą używać modułu transkodującego z MPEG-4 na MPEG-2. Powyższe rozwiązanie daje możliwość jedynie odbioru programów w jakości SDTV, ale pozwoli na wykorzystanie urządzeń DVB-T/MPEG-2 do odbioru naziemnej telewizji cyfrowej (o ile mają gniazda CI i stosownie przygotowane oprogramowanie).

Odbiór telewizji cyfrowej nie wymaga wymiany anten odbiorczych, ponieważ sygnał jest nadawany w tym samym paśmie częstotliwości co dotychczasowa telewizja analogowa.

Schemat nadawania [edytuj]

Pogrubioną odmianą kroju zaznaczono polski schemat nadawania sygnału cyfrowego.

Dostępna przepływność binarna (Mbit/s) w systemie DVB-T dla kanałów w pasmie 8 MHz
Modulacja Kodowanie korekcyjne Okres ochronny
1/4 1/8 1/16 1/32
QPSK 1/2 4.976 5.529 5.855 6.032
2/3 6.635 7.373 7.806 8.043
3/4 7.465 8.294 8.782 9.048
5/6 8.294 9.216 9.758 10.053
7/8 8.709 9.676 10.246 10.556
16-QAM 1/2 9.953 11.059 11.709 12.064
2/3 13.271 14.745 15.612 16.086
3/4 14.929 16.588 17.564 18.096
5/6 16.588 18.431 19.516 20.107
7/8 17.418 19.353 20.491 21.112
64-QAM 1/2 14.929 16.588 17.564 18.096
2/3 19.906 22.118 23.419 24.128
3/4 22.394 24.882 26.346 27.144
5/6 24.882 27.647 29.273 30.160
7/8 26.126 29.029 30.737 31.668

Harmonogram cyfryzacji kraju [edytuj]

Transmisja cyfrowa pozwala na większą efektywność wykorzystania częstotliwości radiowych, dzięki czemu możliwe jest m.in. zwiększenie oferty programowej i obniżenie kosztów nadawania pojedynczego programu. Dzięki telewizji cyfrowej rozwiną się też usługi dodatkowe, np. pay-per-view (płacenie za konkretny program) czy e-commerce (sprzedaż online). Możliwe będzie także m.in. wprowadzanie "kodów rodzicielskich" blokujących dzieciom dostęp do programów dla dorosłych.

W styczniu 2009 opublikowano „harmonogram cyfryzacji kraju”, w którym przyjęto wprowadzanie w Polsce DVB-T w 3 etapach i wyłączanie emisji analogowej w sześciu. Planowane było uruchomienie 3 multipleksów (MUX) dla celów telewizji – nadających programy FTA (darmowe), każdy z nich miał posiadać pojemność 7 programów SDTV (z możliwością emisji HDTV). Kolejne multipleksy miały być przeznaczone dla telewizji mobilnej (czwarty) oraz dostarczania internetu.

Planowane było następujące wykorzystanie multipleksów:

  • MUX 1 – dla obecnych 7 nadawców naziemnych: (TVP1, TVP2, TVP Info, Polsat, TVN, TV 4, TV Puls),
  • MUX 2 – wybór nadawców w drodze konkursu, który pierwotnie ogłoszony w lutym 2009, do 24 lipca 2009 zakończono konsultację warunków konkursu; ale ostatecznie na skutek protestu KRRiT z 25 sierpnia 2009 konkursu nie ogłoszono,
  • MUX 3 – dla telewizji publicznej – nie została określona data programów uwalnianych z 1. multipleksu.

W styczniu 2009 były planowane następujące etapy:

  • rozpoczęcia regularnej emisji DVB-T:
  1. wrzesień 2009 – Warszawa, Poznań, Rzeszów, Wisła, Zielona Góra, Żagań (i Kraków – jeśli zgodziliby się na to nadawcy)[4],
  2. marzec 2010 – Kalisz, Częstochowa, Opole, Szczecin, Bydgoszcz, Wrocław, Lublin, Olsztyn, Konin, Piła, Białogard, Świnoujście, Koszalin, Lębork, Płock, Opoczno, Jelenia Góra, Kłodzko, Zakopane, Rabka, Dęblin, Zamość, Elbląg, Giżycko, Iława,
  3. lipiec 2011 – Biała Podlaska, Leżajsk-Przemyśl, Gniezno, Katowice, Łódź, Gdańsk, Ostrołęka, Siedlce, Kraków (gdyby emisja nie rozpoczęła się we wrześniu 2009 roku), Tarnów, Szczawnica/Gorlice, Bieszczady, Kielce, Białystok, Suwałki
  • oraz wyłączenie emisji analogowej:
  1. październik 2010 – Zielona Góra i Żagań,
  2. czerwiec 2011 – Piła, Białogard, Świnoujście, Koszalin, Lębork,
  3. październik 2011 – Szczecin, Konin, Płock, Jelenia Góra, Kłodzko, Zakopane, Rabka,
  4. październik 2012 – Warszawa, Poznań, Kalisz, Częstochowa, Opole, Bydgoszcz, Wrocław, Lublin, Olsztyn, Opoczno, Dęblin, Zamość, Elbląg, Giżycko, Iława,
  5. czerwiec 2013 – Katowice, Łódź, Kraków, Kielce, Białystok,
  6. lipiec 2013 – Rzeszów, Leżajsk-Przemyśl, Wisła, Gniezno, Gdańsk, Ostrołęka, Siedlce, Tarnów, Szczawnica/Gorlice, Bieszczady, Suwałki.

30 września 2009 nadawcy, których programy miały być emitowane w ramach MUX 1 otrzymali decyzje UKE uprawniające ich do korzystania z częstotliwości użytkowanych przez MUX 1. Zezwolenia zostały wydane na określony czas – od 30 września 2009 do:

  • w przypadku TVP – do 31 lipca 2013 (czyli do daty planowanego uruchomienia MUX 3, do którego zostałyby przeniesione programy TVP)
  • w przypadku: Telewizji Polsat SA, TVN SA, Polskie Media SA i Telewizji Puls Sp. z o.o. do 29 września 2024 r.

Wręczenie decyzji miało charakter jedynie symboliczny, gdyż zakładany w styczniowym harmonogramie termin rozpoczęcia emisji (czyli wrzesień 2009) nie został dotrzymany. Najważniejszą przyczyną opóźnienia było stwierdzenie, iż umowa o emisji cyfrowej zawarta przez TVP z TP EmiTel została zawarta z naruszeniem Prawa zamówień publicznych[5]. 18 listopada 2009 r. Prezes UKE, Anna Streżyńska poinformowała, że opóźnienie przy uruchamianiu pierwszego MUX sięgnie prawdopodobnie około roku[6].

5 stycznia 2010 r. została zaprezentowana nowa koncepcja wprowadzania DVB-T w Polsce. Aby ominąć problem braku przetargu na wybór operatora MUX 1 KRRiT zaproponowała, aby:

  • MUX 1 został oddany wyłącznie TVP (nadawane z niego byłyby programy: TVP1, TVP2, TVP Info)
  • MUX 2 został przeznaczony dla telewizji komercyjnych – FTA (bezpłatnych): Polsat, TVN i Puls oraz nowych czterech płatnych programów tych nadawców. W wypowiedzi nie poinformowano o planach odnośnie MUX 3.[7]

Pod koniec kwietnia 2010 TP SA poinformowała o podpisaniu umowy, w ramach której spółka Emitel ma przez 10 lat świadczyć TVP usługi nadawcze multipleksu DVB-T.

24 maja 2010 r. KRRiT przyjęła uchwałę o migracji i zagospodarowaniu drugiego multipleksu. Potwierdzono w niej przedstawioną w styczniu koncepcję, iż drugi multipleks będzie uruchamiany przez nadawców komercyjnych – Polsat, TVN, TV Puls, TV4 a każdy z nich będzie mógł nadawać po dwa programy.

7 czerwca 2010 r. w wystąpieniu przewodniczącego KRRiT Witolda Kołodziejskiego podano bardziej szczegółowe plany odnośnie zagospodarowania miejsca na trzech multipleksach:

  • MUX 1 – TVP1, TVP2, TVP Info oraz 4 programy, które wygrają planowany konkurs,
  • MUX 2 – zgodnie z planami z maja 2010, tj. Polsat, TVN, TV Puls, TV 4, każdy z nich będzie mógł nadawać po dwa programy,
  • MUX 3 – przeznaczony w całości dla TVP (planowane: TVP HD, TVP Sport, TVP Historia i TVP Kultura[8]).

8 lipca 2010 r. Anna Streżyńska potwierdziła, że naziemna telewizja cyfrowa rozpocznie nadawanie we wrześniu 2010 roku, zaś do uruchomienia procesu niezbędna jest publikacja ogłoszeń koncesyjnych przez Rządowe Centrum Legislacji. Dopiero po publikacji ogłoszeń przez RCL, KRRiT będzie mogła przydzielić miejsca na multipleksach, a UKE przyznać następnie częstotliwości radiowe. W wypowiedzi potwierdzono plany zagospodarowania miejsca na multipleksach przedstawione w czerwcu 2010 przez KRRiT, dodatkowo stwierdzono, iż w momencie startu trzeciego multipleksu zostaną na niego przeniesione: TVP1, TVP2 i TVP Info, a zwolnione po nich miejsca na pierwszym multipleksie zostaną przeznaczona na 3 programy tematyczne TVP. Łącznie telewizja publiczna będzie miała możliwość nadawania 11 programów w SD lub 5 w HD, o czym sama zdecyduje[9].

16 lipca 2010 Gazeta Wyborcza przedstawiła hipotezę, iż opóźnianie przez Rządowe Centrum Legislacji opublikowania nadesłanych 11 czerwca 2010 przez KRRiT ogłoszeń w sprawie uruchomienia Naziemnej Telewizji Cyfrowej, oficjalnie tłumaczone błędami formalnymi może wynikać z oporem rządu przed przyznaniem zbyt dużej ilości programów dla TVP.[10]. Równocześnie TV Puls przesłała skargę do premiera w sprawie opóźniania publikacji ogłoszeń KRRiT[11], a same ogłoszenia zostały ponownie przesłane do publikacji po uzupełnieniu o podpis prezesa UKE 26 lipca 2010[12] 16 lipca 2010 Emitel poinformował o podpisaniu umowy z firmą Ericsson na projektowanie, budowę i wdrażanie nadajników dla potrzeb MUX 3.

15 września 2010 z inicjatywy Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji (KIGEiT) odbyło się w Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji spotkanie stacji nadawczych. Na spotkaniu poinformowano m.in., że najbliżej uruchomienia jest drugi i trzeci multipleks, które będą obsługiwane przez TP Emitel i pierwsze nadajniki mogą ruszyć w październiku 2010. Problemem jest natomiast uruchomienie 1 multipleksu – na którym mają być nadawane główne programy TVP. TVP nie chce ponosić samo kosztów obsługi całego multipleksu dla nadawania tylko 3 programów, a konkursy na obsadzenie następnych 4 nie zostaną rozstrzygnięte w roku 2010. Oczywiste obawy pozostałych nadawców budzi fakt, czy w sytuacji braku dostępu do flagowych programów TVP abonenci będą zainteresowani zakupem dekoderów DVB-T[13].

29 września 2010 UKE wydał spółce Emitel, ważne na 10 lat pozwolenie na nadawanie drugiego multipleksu. 30 września 2010 nastąpiło uruchomienie pierwszych stacji. Z kolei 27 października 2010 uruchomiono pierwsze nadajniki MUX 3.

Multipleksy telewizji cyfrowej w Polsce [edytuj]

Information icon.svg Osobny artykuł: multipleks telewizyjny.

I multipleks telewizyjny [edytuj]

Pierwszy multipleks (MUX 1) naziemnej telewizji cyfrowej będzie składał się z siedmiu programów:

  • trzy programy TVP (programy te są umieszczone tymczasowo, do 27 kwietnia 2014, kiedy to po osiągnięciu pełnego zasięgu MUX 3 Telewizja Polska zwolni zajmowane w tym multipleksie kanały na rzecz innych nadawców wyłonionych w drugim konkursie o miejsce w MUX 1, który zostanie rozstrzygnięty w 2013 r.):

Pierwszy konkurs na miejsce w I multipleksie [edytuj]

15 marca 2011 KRRiT poinformowała, że o 4 miejsca na MUX 1 pozostające po przydzieleniu 3 programów dla TVP (do 31 lipca 2013) ubiega się 17 producentów. Warunkiem składania wniosków było m.in. posiadanie polskiej koncesji satelitarnej. Stosowne wnioski w tym celu złożyli[14]:

Wniosek złożyła też spółka World IXI UK Limited z Londynu, nadawca programu IXI TV. Nie został on jednak zakwalifikowany, gdyż nadawca nie posiada polskiej koncesji satelitarnej.

26 kwietnia 2011 KRRiT podjęła decyzję o rozszerzeniu koncesji na nadawanie satelitarne o nadawanie naziemne w ramach MUX 1 DVB-T czterem nadawcom:

wejdą one w skład razem z TVP1, TVP2 i TVP INFO. Wraz ze startem programu TVP w MUX 1, zwolnią one miejsce w MUX 3, gdzie TVP będzie mogła umieścić stacje tematyczne[15].

6 lipca 2011 w wyniku rezygnacji przez spółkę Kino Polska TV z koncesji na nadawanie w MUX 1 programu Kino Polska Nostalgia, KRRiT dokonała ponownego wyboru uzupełniając ofertę o Polo TV spółki Lemon Records.

Skład uzupełniający MUX 1 DVB-T po zmianie:

Drugi konkurs na miejsce w I multipleksie [edytuj]

14 marca 2013 KRRiT poinformowała, że o 4 miejsca na MUX 1 pozostające po 3 programach TVP ubiega się 16 producentów.[16]

Program telewizyjny o charakterze wyspecjalizowanym filmowym (4 wnioskodawców).

Program telewizyjny o charakterze wyspecjalizowanym dla dzieci w wieku 4 – 12 lat oraz ich rodziców i wychowawców (2 wnioskodawców).

Program telewizyjny o charakterze wyspecjalizowanym społeczno-religijnym (2 wnioskodawców).

Program telewizyjny o charakterze wyspecjalizowanym edukacyjno-poznawczym (8 wnioskodawców).

  • Apella SA
  • TVS Sp. z o.o.
  • 4fun Media SA
  • TV Spektrum Sp. z o.o.
  • Media Works SA
  • EDUSAT Sp. z o.o.
  • TVR Sp. z o.o.
  • Discovery Communications Europe Ltd

Uruchomienie multipleksu MUX 1 odbywało się w trzech etapach[17]:

Etapy wdrażania multipleksu Harmonogram Realizacja
Etap 1 do 14 grudnia 2011 uruchomienie emisji z 5 obiektów (objecie zasięgiem 15% mieszkańców Polski) uruchomiony 7 grudnia 2011 r. w Warszawie, Rzeszowie, Wiśle, Żaganiu i Zielonej Górze
Etap 2 do 31 maja 2012 uruchomienie emisji z 45 obiektów (objęcie zasięgiem 92% populacji kraju) uruchomiony 30 kwietnia 2012 r. we Wrocławiu, Olsztynie, Lublinie, Krakowie, Opolu i Gdańsku

uruchomiony 2 maja 2012 r. w Przemyślu, Świnoujściu, Białymstoku, Suwałkach, Kielcach, Częstochowie i Iławie

uruchomiony 4 maja 2012 r. w Białej Podlaskiej, Kłodzku, Siedlcach, Zamościu, Lęborku, Kaliszu i Szczawnicy

uruchomiony 8 maja 2012 r. w Białogardzie, Elblągu, Dęblinie, Gnieźnie, Zakopanem i Rabce

uruchomiony 10 maja 2012 r. w Bydgoszczy

uruchomiony 11 maja 2012 r. w Przysusze, Poznaniu, Jeleniej Górze, Giżycku i Koninie

uruchomiony 18 maja 2012 r. w Tarnowie, Chruszczewce, Katowicach, Jaworze (Bieszczadach) i Ciechanowie

uruchomiony 23 maja 2012 r. w Gorlicach i Płocku

uruchomiony 24 maja 2012 r. w Warszawie (drugi nadajnik – PKiN)

uruchomiony 25 maja 2012 r. w Szczecinie, Łomży i Tarnobrzegu

uruchomiony 26 maja 2012 r. w Koszalinie i Pile

uruchomiony 30 maja 2012 r. w Łodzi[18]

Etap 3 do 30 września 2012 uruchomienie emisji z 2 obiektów (objęcie zasięgiem 95% populacji kraju) uruchomiony 30 września 2012 r. w Leżajsku i Ostrołęce[19][20]

II multipleks telewizyjny [edytuj]

W dniu 29 września 2010 roku podpisano umowę, w której nadawcy prywatni, nadający dotychczas w systemie analogowej telewizji naziemnej (Polsat, TVN, TV 4, TV Puls) przekazali prawo nadawania sygnału drugiego multipleksu Emitelowi (największemu operatorowi naziemnej infrastruktury radiowo-telewizyjnej). Formalnie są to cztery umowy dwustronne między poszczególnymi nadawcami i Emitelem. W ramach współpracy Emitel zapewni multipleksjację sygnałów, dosył, emisję i utrzymanie.

Drugi multipleks (MUX 2) naziemnej telewizji cyfrowej będzie składał się z ośmiu programów[21]. Każdy z czterech nadawców prywatnych nadaje po dwa programy. Obecnie[kiedy?] nadawane są programy:

  1. Polsat
  2. Polsat Sport News
  3. TVN
  4. TVN 7
  5. TV 4
  6. TV 6[22]
  7. TV Puls
  8. TV Puls 2

Zasięg ogólnopolski MUX 2 zyskał w lipcu 2011 roku. Uruchomienie multipleksu MUX 2 odbywało się w sześciu etapach[23]:

Etapy wdrażania multipleksu Harmonogram Realizacja
Etap 1 do 30 września 2010 uruchomienie emisji z 5 obiektów (objęcie zasięgiem 17% mieszkańców Polski) uruchomiony 30 września 2010 r. w Warszawie, Poznaniu, Zielonej Górze oraz Żaganiu[24]
Etap 2 do 31 grudnia 2010 uruchomienie emisji z 7 obiektów (objęcie zasięgiem 35% mieszkańców) uruchomiony 23 grudnia 2010 r. w Białej Podlaskiej, Gdańsku, Płocku, Siedlcach, Szczecinie, Pile, Rzeszowie i Wiśle[25]
Etap 3 do 30 kwietnia 2011 uruchomienie emisji z 6 obiektów (objęcie zasięgiem 46% mieszkańców) uruchomiony 19 kwietnia 2011 r. w Białogardzie, Częstochowie, Iławie, Kaliszu, Olsztynie i Świnoujściu[26]
Etap 4 do 31 lipca 2011 uruchomienie emisji z 22 obiektów (objęcie zasięgiem 87% mieszkańców) uruchomiony 31 lipca 2011 r. w Białymstoku, Dęblinie, Elblągu, Katowicach, Kielcach, Kłodzku, Koninie, Koszalinie, Krakowie, Lęborku, Lublinie, Opolu, Przemyślu, Przysusze, Rabce, Suwałkach, Sochaczewie, Szczawnicy, Tarnowie, Wrocławiu, Zakopanem i Zamościu

Uruchomienie nadajnika w Bydgoszczy zostało przerwane w wyniku tragicznego wypadku który wydarzył się podczas prac montażowych[27]. Emisja z nadajnika Bydgoszcz/Trzeciewiec miała zostać uruchomiona do 19 sierpnia 2011 roku[28]. Ku niezadowoleniu odbiorców termin został po raz kolejny przesunięty ze względu na niekorzystne warunki atmosferyczne[29].

Uruchomienie emisji z nadajnika RTCN Trzeciewiec nastąpiło 26 sierpnia 2011 roku o godzinie 6:00.[30]

Etap 5 do 31 grudnia 2011 uruchomienie emisji z 6 obiektów (objęcie zasięgiem 94% mieszkańców) uruchomiony 30 grudnia 2011 r. w Gnieźnie, Gorlicach, Leżajsku, Łodzi, Ostrołęce i Solinie
Etap 6 do 31 grudnia 2013 osiągnięcie stanu docelowego MUX 2 wraz z uruchomieniem emisji z ostatnich 2 obiektów (objęcie zasięgiem ponad 97% mieszkańców – w sumie będzie nadawało 48 nadajników) uruchomiony 8 listopada 2012 r. (przed planowanym terminem), obejmuje nadajniki w Giżycku[a] i Jeleniej Górze[31]

III multipleks telewizyjny [edytuj]

Trzeci multipleks (MUX 3) naziemnej telewizji cyfrowej będzie składał się z programów nadawcy publicznego, Telewizji Polskiej. Obecnie[kiedy?] nadawane są programy:

  1. TVP1
  2. TVP2 HD
  3. TVP Info[b]
  4. TVP Polonia
  5. TVP Kultura
  6. TVP Historia
  7. TVP Rozrywka[32]

Planowane programy:

Uruchomienie multipleksu trzeciego odbywało się w czterech etapach[33]:

Etapy wdrażania multipleksu Harmonogram Realizacja
Etap 1 do 27 października 2010 uruchomienie emisji z 9 obiektów (zasięg dla 58% populacji zamieszkującej obszar objęty etapem) uruchomiony 27 października 2010 r. w Białej Podlaskiej, Gdańsku, Iławie, Pile, Płocku, Poznaniu, Siedlcach, Szczecinie oraz dwa nadajniki w Warszawie[24]
Etap 2 do 27 kwietnia 2011 uruchomienie emisji z 4 obiektów (zasięg dla 20% populacji zamieszkującej obszar objęty etapem) uruchomiony 19 kwietnia 2011 r. nadajniki w Białymstoku, Gorzowie Wielkopolskim, Łodzi i Rzeszowie[26]
Etap 3 do 27 października 2011 uruchomienie emisji z 9 obiektów (zasięg dla 45% populacji zamieszkującej obszar objęty etapem) uruchomiony 25 października 2011 r. w Bydgoszczy, Częstochowie, Elblągu, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Legnicy, Olsztynie, Opolu i Wrocławiu[34]
Etap 4 do 28 listopada 2012 uruchomienie emisji z 7 obiektów uruchomiony 28 listopada 2012 r. Bolewice, Gdynia, Wejherowo, Szymbark, Choczewo, Głogów i Wągrowiec
proces uruchamiania nastąpi 19-20 marca 2013 uruchomiony 19 marca 2013 r. w: Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i Wiśle

(dodatkowo Bieszczady/Jawor, Poznań/Śrem) 19-20 marca 2013 r. uruchamiano emisje na 45 stacjach doświetlających w województwie śląskim i podkarpackim

proces uruchamiania nastąpi 22-23 kwietnia 2013 uruchomiony 22-23 kwietnia 2013 r., nadajniki: Częstochowa, Gorlice, Kłodzko Krynica-Zdrój, Kudowa-Zdrój, Międzybrodzie Bialskie, Olesno, Opole, Rabka, Szczawnica (2 stacje), Tarnów, Wałbrzych, Wrocław (2 stacje) oraz Zakopane – ogółem 16 stacji głównych oraz 40 stacji doświetlających małej mocy (tzw. gapfillery)
proces uruchamiania nastąpi 20 maja 2013 uruchomiony 20 maja 2013 r., nadajniki: Białogard/Sławoborze, Bydgoszcz/Trzeciewiec/ul.Chodkiewicza, Człuchów/ul.Szkolna, Damasławek, Gniezno/Chojna, Kalisz/Chełmce/Mikstat, Kamieńsk/Zwałowisko, Katowice/Kosztowy, Konin/Żółwieniec, Koszalin/Gołogóra/Góra Chełmska, Kraków/Chorągwica/Krzemionki, Kruszynki, Lębork/Skórowo Nowe, Łódź/komin EC-4, Słupsk/ul.Banacha, Tarnów/g.Św.Marcina, Toruń/komin EC, Zielona Góra/Jemiołów, Żagań/Wichów oraz 22 stacje doświetlające
czerwiec 2013 wdrażany, obejmie Białą Podlaską, Białystok, Bieszczady, Dęblin, Kielce, Lublin, Olsztyn, Opoczno, Płock, Przemyśl, Siedlce, Suwałki i Zamość
lipiec 2013 wdrażany, obejmie Giżycko, Jelenią Górę, Leżajsk i Ostrołękę

Multipleks Cyfrowego Polsatu (TV Mobilna) [edytuj]

Kolejny multipleks został uruchomiony przez Cyfrowy Polsat na częstotliwościach początkowo przeznaczonych dla telewizji mobilnej w standardzie DVB-H. W dokumentach bywa określany jako IV multipleks telewizyjny[35]. Składa się z ośmiu kodowanych programów telewizyjnych i dwunastu programów radiowych. Dodatkowo w niskiej rozdzielczości (dla urządzeń mobilnych) powielono 6 kanałów z pozostałych multipleksów.

W 2009 roku Urząd Komunikacji Elektronicznej przeprowadził konkurs na rezerwację częstotliwości, na których planowano nadawanie telewizji w standardzie DVB-H. W konkursie zwyciężyła firma Info-TV-FM, wygrywając z powołaną przez polskich operatorów telefonii komórkowej spółką o nazwie Mobile TV[36]. W 2011 roku, decyzją UKE, na prośbę spółki zmieniono decyzję rezerwacyjną, zezwalając na nadawanie technologii mobilnej w technologiach innych niż DVB-H[37]. Spotkało się to ze sprzeciwem Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji, jednak przez UKE został on uznany za bezpodstawny[38].

W 2012 roku całość udziałów w spółce Info-TV-FM przejął Cyfrowy Polsat[39]. 4 czerwca 2012 uruchomiono kodowany multipleks DVB-T, który znalazł się w ofercie Cyfrowego Polsatu pod marką TV Mobilna[40]. Usługa ta reklamowana jest jako pozwalająca "oglądać te same kanały w domu i poza domem" w ramach jednego abonamentu[41].

Programy telewizyjne [edytuj]

  1. Polsat Sport
  2. Polsat News
  3. Polsat Sport Extra
  4. Polsat Film
  5. Nickelodeon Polska
  6. TVP Seriale
  7. Kino Polska
  8. Comedy Central

Programy radiowe [edytuj]

  1. RMF FM
  2. RMF Maxxx
  3. Radio PiN
  4. Radio ZET
  5. Antyradio
  6. Radio Plus
  7. Tok FM
  8. Roxy FM
  9. Radio Złote Przeboje
  10. Eska
  11. Radio Bajka
  12. Moje PolskieRadio

Harmonogram wyłączania telewizji analogowej w Polsce [edytuj]

Etapy wyłączania Harmonogram[42][43][44] Realizacja
Etap 1 do 7 listopada 2012 zaprzestanie emisji przez 2 nadajniki

7 listopada 2012 r. wyłączono nadajniki w Zielonej Górze i Żaganiu

Etap 2 do 28 listopada 2012 zaprzestanie emisji przez 3 nadajniki

28 listopada 2012 r. wyłączono nadajniki w Gdańsku, Iławie i Poznaniu

Etap 3 do 19 marca 2013 zaprzestanie emisji przez 5 nadajników

19 marca 2013 r. wyłączono nadajniki w Elblągu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i Wiśle

Etap 4 do 22 kwietnia 2013 zaprzestanie emisji przez 9 nadajników 22 kwietnia 2013 r. wyłączono nadajniki w Częstochowie, Gorlicach, Kłodzku, Opolu, Rabce, Szczawnicy, Tarnowie, Wrocławiu i Zakopanem
Etap 5 do 20 maja 2013 zaprzestanie emisji przez 12 nadajników 20 maja 2013 r. wyłączono nadajniki w Białogardzie, Bydgoszczy, Gnieźnie, Kaliszu, Katowicach, Koninie, Koszalinie, Krakowie, Lęborku, Łodzi, Pile i Świnoujściu[45]
Etap 6 do 17 czerwca 2013 zaprzestanie emisji przez 12 nadajników 17 czerwca 2013 r. zostaną wyłączone nadajniki w Białej Podlaskiej, Białymstoku, Bieszczadach, Dęblinie, Kielcach, Lublinie, Olsztynie, Opocznie, Płocku, Przemyślu, Siedlcach, Suwałkach i Zamościu
Etap 7 do 23 lipca 2013 zaprzestanie emisji przez 4 nadajniki wdrażany, obejmie Giżycko, Jelenią Górę, Leżajsk i Ostrołękę

TV Puls swoje ostatnie analogowe nadajniki wyłączyła 20 maja 2013. Tym samym jest ona pierwszym ogólnopolskim nadawcą, który zakończył nadawanie naziemne w formie analogowej. TVN i TV4 swoje ostatnie nadajniki analogowe wyłączą 17 czerwca 2013. Ostatnimi nadawcami, którzy 23 lipca 2013 wyłączą swoje ostatnie nadajniki analogowe będą TVP i Polsat.

Lista nadajników naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce [edytuj]

Lista programów[46] [edytuj]

W nocy z 5 na 6 grudnia 2011 roku, w sygnale multipleksów telewizyjnych pojawiły się numery LCN (Logical Channel Number)[47]. Oznacza to, że odbiorniki podczas automatycznego strojenia powinny automatycznie umieścić dostępne programy na odpowiednich pozycjach.

Obecna lista programów to:[48]

Nr LCN Nazwa programu Logo Multipleks Nadawca
1 TVP1 HD TVP1 HD logo.svg MUX 1 Telewizja Polska
1 TVP1 TVP1 logo.svg MUX 3 Telewizja Polska
2 TVP2 HD TVP2 HD logo.svg MUX 3 Telewizja Polska
2 TVP2 TVP2 logo.svg MUX 1 Telewizja Polska
3 TVP Info (podstawowa wersja regionalna) TVP Info logo.svg MUX 1 lub MUX 3 Telewizja Polska
4 Polsat Logo Polsat.svg MUX 2 Telewizja Polsat
5 TVN TVN logo.svg MUX 2 Grupa TVN
6 TV4 TV4Polska.png MUX 2 Polskie Media
7 TV Puls MUX 2 Telewizja Puls
8 TVN 7 MUX 2 Grupa TVN
9 Puls 2 MUX 2 Telewizja Puls
10 TV6 TV6.jpg MUX 2 Polskie Media
11 Polsat Sport News MUX 2 Telewizja Polsat
12 Eska TV Logo Eska TV.jpg MUX 1 Grupa Radiowa Time
13 TTV MUX 1 Grupa TVN[49]
14 Polo TV MUX 1 Lemon Records
15 ATM Rozrywka MUX 1 ATM Grupa
16 TVP Kultura TVP Kultura logo.svg MUX 3 Telewizja Polska
17 TVP Historia TVP Historia logo.svg MUX 3 Telewizja Polska
18 TVP Polonia TVP Polonia logo.svg MUX 3 Telewizja Polska
19 TVP Info (dodatkowa wersja regionalna) TVP Info logo.svg MUX 3 lub MUX 1 Telewizja Polska
20 TVP Rozrywka Loga TVP Rozrywka.svg MUX 3 Telewizja Polska
21 TVP Dokument MUX 3 Telewizja Polska

Krytyka i kontrowersje [edytuj]

Główne kontrowersją związane były z faktem, że na dzień 26 kwietnia 2011 trzy z czterech wybranych stacji nie nadawały żadną dostępną drogą rozsiewczą. W późniejszym okresie SPI zrezygnowało z miejsca w MUX1 i zostało ono przyznane kanałowi PoloTV, należącemu do ZPR S.A. Stacja U-TV w momencie rozpoczęcia emisji zmieniła nazwę na TTV.

Przy udzielaniu koncesji KRRiTV miała kierować się różnorodnością programową oraz konkurencyjnością. Tymczasem większość nowych programów dopuszczonych do cyfrowego nadawania naziemnego ma podobny i wybitnie powtórkowy charakter (ATM jest producentem seriali i programów rozrywkowych dla Polsatu, które obecnie[kiedy?] można obejrzeć na kanale ATM Rozrywka, TVN7 i TTV korzystają z biblioteki programowej głównego kanału TVN, również na kanałach TV6 i Puls 2 można obejrzeć wiele programów emitowanych wcześniej odpowiednio na TV4 i TV Puls, natomiast jedyny kanał sportowy dostępny w naziemnej telewizji cyfrowej Polsat Sport News najczęściej emituje powtórki z pozostałych anten sportowych Polsatu, czyli Polsatu Sport i Polsatu Sport Extra, a programy telewizji publicznej TVP Kultura, TVP Historia, TVP Polonia i TVP Rozrywka często emitują programy z archiwum TVP). Jeśli chodzi o konkurencyjność, to do czterech istniejących graczy na rynku:

  • TVP – (9 programów): TVP1, TVP1 HD, TVP2, TVP2 HD, TVP Info, TVP Kultura, TVP Historia, TVP Rozrywka i TVP Polonia,
  • Polsat – (5 programów, w tym 3 powiązane kapitałowo): Polsat, Polsat Sport News i powiązane kapitałowo TV4, TV6 i ATM Rozrywka,
  • ITI – (3 programy, w tym 1 powiązany kapitałowo): TVN, TVN7 i powiązane kapitałowo TTV,
  • PULS – (2 programy): TV Puls i TV Puls 2,

dopuszczono jeszcze jednego:

  • ZPR – (2 programy, w tym 1 powiązany kapitałowo): Eska TV i powiązane kapitałowo Polo TV,

które ze względu na muzyczny charakter nie będą stanowić konkurencji dla dotychczasowych nadawców

 http://blogi.satkurier.pl/71733-tv-trwam-mysz-ktora-ryknela.html
"W porównaniu z naziemną telewizją analogową w naziemnej cyfrowej przybył jeden gracz – Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe, który do DVB-T wprowadził dwie muzyczne stacje, a więc takie, które nie są konkurencją dla ogólnych kanałów już nadających naziemnie, ale analogowo".

Brak przejrzystości podczas przyznawania koncesji spowodował nieprzyznanie jej niektórym nadawcom z powodów finansowych, tymczasem dopuszcza się sytuację, w której po wystartowaniu multipleksu dotychczasowi nadawcy nie wykorzystują przyznanych częstotliwości, w miejscu których nadawane są plansze kontrolne. Wszystko to spowodowało, że nawet Helsińska Fundacja Praw Człowieka zgłosiła wiele zastrzeżeń i pytań do KRRiTV, a znawcy rynku[kto?] zastanawiają się, czy nie zainteresować sprawą NIK oraz CBA[50][51][52].

W 2011-2012 wybuchły protesty przeciwko decyzji KRRiT o nieprzyznaniu koncesji na nadawanie na MUX-1 TV Trwam, prowadzonej przez fundację Lux Veritatis[53][54][55]. 25 maja wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie oddalił skargę Fundacji, wypowiadając się po stronie Rady[56][57]. Wyrok jest nieprawomocny, Założyciel Fundacji, o. Tadeusz Rydzyk zapowiedział wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego[58].

Fakt pojawienia się w Multipleksach podstawowych kanałów telewizyjnych, wywołał obawy u operatorów płatnej telewizji, gdyż jakoby miałoby to negatywnie się odbić na ich rentowności[59].

Koszty kampanii informacyjnych i brak dofinansowania [edytuj]

Łącznie na trzy lata samej kampanii wydano nieco ponad 5 mln zł, mimo partnerów i np. darmowego czas antenowego z telewizji. Nie zdecydowano na dofinansowanie zakupu dekoderu/tv. [60]

Zmniejszenie oglądalności [edytuj]

Przyczyny:

  • brak środków finansowych na odpowiednie przygotowania do nowego standardu telewizji.[61]
  • brak jest możliwości odbioru, także w miejscowościach, w których do tej pory sygnał analogowej telewizji naziemnej nie mógł być odbierany lub jego odbiór był w znacznym stopniu utrudniony. [62]

Sens technologii w dobie Internetu [edytuj]

W trakcie publicznej debaty „Telewizja cyfrowa – atuty i pułapki konwersji" w ramach obchodów Światowego Dnia Społeczeństwa Informacyjnego 2012 prowadzący debatę wiceprezes PTI Marek Hołyński zauważył, że dobrym tematem do dyskusji jest sam sens i potrzeba technologii DVB-T, "skoro Internet wszedł już pod strzechy"[63]

Uwagi

  1. Emisje dodatkowe – emisje przewidziane w Etapie 6, które udało się uruchomić wcześniej (tymczasowo z parametrami innymi niż przewidziane w Etapie 6).
  2. Dodatkowa wersja regionalna

Przypisy

  1. Emitel – Co to jest naziemna telewizja cyfrowa
  2. Ustawa z dnia 30 czerwca 2011 o wdrożeniu naziemnej telewizji cyfrowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 153, poz. 903). 2011-07-26. [dostęp 2011-07-27].
  3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań technicznych i eksploatacyjnych dla urządzeń konsumenckich służących do odbioru cyfrowych naziemnych transmisji telewizyjnych (PDF)
  4. http://www.emitel.pl/strona-glowna/tp-emitel-wznowil-testowa-emisje-dvbt-w-krakowie, TP EmiTel wznowił testową emisję DVB-T w Krakowie
  5. http://www.uke.gov.pl/uke/index.jsp?news_cat_id=19&news_id=4673&layout=3&page=text&place=Lead01, decyzja Prezesa UKE nr DZC-WTV-5157-4/09 (180) z 30.09.2009
  6. http://media2.pl/media/58708-strezynska:-cyfrowa-telewizja-za-rok.html, Wypowiedź Anny Streżyńskiej z 18.11.2009
  7. Wypowiedź Witolda Kołodziejskiego z 5.01.2010
  8. Wypowiedź Witolda Kołodziejskiego z 7.06.2010
  9. Wypowiedź Anny Streżyńskiej z 8.07.2010
  10. Gazeta Wyborcza z 2010-07-16
  11. Gazeta Wyborcza 2010.07.22
  12. Pressserwis.pl 26.07.2010
  13. Gazeta Wyborcza z 2010-09-15
  14. Anita Dąbek: 17 programów ubiega się o 4 miejsca w MUX 1 (pol.). 2011-03-15. [dostęp 2011-04-27].
  15. Anita Dąbek: KRRiT podejmuje decyzję w sprawie MUX 1 (pol.). 2011-04-26. [dostęp 2011-04-27].
  16. KRRiT: TV Trwam ma konkurenta - wieczorna.pl. biznes.interia.pl. [dostęp 14 marca 2013].
  17. Harmonogram wdrażania MUX 1
  18. testy mux1 z 45 nadajników.
  19. harmonogram wdrażania mux1.
  20. Marcin Czyżewski: Wchodzi telewizja cyfrowa. Gazeta Wyborcza. [dostęp 2012-10-13].
  21. Łukasz Szewczyk: Rusza naziemna TV cyfrowa (pol.). media2.pl, 2010-09-30. [dostęp 2010-09-30].
  22. Łukasz Szewczyk: Ruszył TV6: Na satelicie, DVB-T i małych kablówkach (pol.). media2.pl, 2011-05-30. [dostęp 2011-05-30].
  23. Harmonogram wdrażania MUX 2
  24. 24,0 24,1 Rusza kampania promująca DVB-T w Polsce
  25. 40 proc. Polaków w zasięgu DVB-T – EmiTel, DVB-T, telewizja cyfrowa, naziemna telewizja cyfrowa – Media2.pl
  26. 26,0 26,1 Większy zasięg jeszcze przed Wielkanocą
  27. MUX 2 – RTCN Bydgoszcz/Trzeciewiec. 2011-08-01. [dostęp 2011-08-11].
  28. RTCN Bydgoszcz/Trzeciewiec (MUX 2) – data uruchomienia emisji. 2011-08-17. [dostęp 2011-08-18].
  29. RTCN Bydgoszcz/Trzeciewiec (MUX 2) – korekta terminu uruchomienia emisji. 2011-08-19. [dostęp 2011-08-21].
  30. RTCN Bydgoszcz/Trzeciewiec (MUX 2) – uruchomienie emisji. 2011-08-26. [dostęp 2011-09-04].
  31. Anita Dąbek: MUX 2 z RTCN Jelenia Góra / Śnieżne Kotły. SATKurier.pl, 2012-11-08. [dostęp 2012-11-08].
  32. Janusz Sulisz: TVP Rozrywka zmieści się w MUX 3 (pol.). 2013-04-12. [dostęp 2013-04-22].
  33. Harmonogram wdrażania MUX 3
  34. Jacek Grzeszczak: Trzeci etap uruchamiania mux-3 (pol.). satkurier.pl, 2011-10-22. [dostęp 2011-10-26].
  35. http://www.transport.gov.pl/files/0/1791824/PlanDTTxx11zalacznik2planykanalowerevpk20091106.pdf
  36. UKE – Wiadomości
  37. Info-TV-FM z neutralnością technologiczną – TELEPOLIS.PL
  38. Info-TV-FM ma rezerwację, ale nie wie, co z nią zrobi | rp.pl
  39. SATKurier.pl / Biznes / Cyfrowy Polsat oficjalnie właścicielem INFO-TV-FM
  40. TV MOBILNA w ofercie Cyfrowego Polsatu – TELEPOLIS.PL
  41. Cyfrowy Polsat
  42. Decyzja Prezesa UKE Nr DZC-WTV-5157-10/10 (55) z dnia 30 września 2011 r. (załączniki)
  43. Decyzja Prezesa UKE Nr DZC-WTV-5157-15/11 (6) z dnia 30 września 2011 r. (załączniki)
  44. Decyzja Prezesa UKE Nr DZC-WTV-5157-16/11 (3) z dnia 30 września 2011 r. (załączniki)
  45. Telewizja analogowa znika z Krakowa, Łodzi i Katowic. wirtualnemedia.pl, 2013-05-20. [dostęp 20 maj 2013].
  46. Jakie programy telewizyjne będzie można odbierać? na Telewizja-Cyfrowa.com [dostęp [2012-06-18]
  47. Emitel – DVB-T – zmiana parametrów SID i LCN
  48. SATKurier.pl – Zmiany w DVB-T – zamieszanie u widzów
  49. Media2.pl – Forum dyskusyjne / TTV
  50. – Pytania o przejrzystość udzielania koncesji DVB-T
  51. – Ponad milion podpisów za TV Trwam w DVB-T
  52. – Konkurencyjność w DVB-T
  53. Biskupi apelują o przyznanie Telewizji Trwam miejsca na multipleksie cyfrowym za Oficjalną stroną Radia Maryja [dostęp 2012-06-17]
  54. Afera o multipleks dla TV Trwam Salon24.pl [dostęp 2012-06-17]
  55. PiS: odsunięcie TV Trwam od multipleksu przyjmujemy z oburzeniem Onet.pl [dostęp 2012-06-17]
  56. Jest wyrok ws. multipleksu dla TV Trwam Wirtualna Polska [Dostęp 2012-06-17]
  57. WSA oddalił skargę Fundacji Lux Veritatis ws. multipleksu dla TV Trwam Gazeta Wyborcza [Dostęp 2012-06-17]
  58. Apel o. dr. Tadeusza Rydzyka – Dyrektora Radia Maryja Oficjalna Strona Radia Maryja [dostęp 2012-06-17]
  59. Operatorzy płatnej TV boją się DVB-T? Media2.pl [dostęp 2012-6-17]
  60. http://www.rp.pl/artykul/910775.html?print=tak&p=0
  61. http://www.komputerswiat.pl/blogi/blog-redakcyjny/2012/04/coraz-blizej-konca-telewizji-analogowej-w-polsce.aspx
  62. http://www.uke.gov.pl/uke/index.jsp?place=Lead04&news_cat_id=19&news_id=8262&layout=1&page=text
  63. http://multi-blog.pl/2012/05/09/naziemna-telewizja-cyfrowa-ciekawe-wnioski-z-publicznej-debaty/

Linki zewnętrzne [edytuj]