Neapol

	Neapol
Herb Neapolu	Flaga Neapolu
Państwo	Włochy
Region	Kampania
Powierzchnia	117 km²
Położenie	40°50′N; 14°15′E
Wysokość	17 m n.p.m.
Ludność (2009); • liczba ludności; • gęstość	; 963 661; 8236 os./km²
Nr kierunkowy	081
Kod pocztowy	80100
	Położenie na mapie Włoch ; Neapol
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Hasło Neapol w Wikisłowniku
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Na mapach: 40°50′N 14°15′E / 40.833, 14.25

Pałac Królewski - widok z Placu Plebiscytowego

Pałac Królewski

Castel Nuovo

Neapol - wnętrze neorenesansowej Galerii Umberto I

Galeria Umberto I - mozaika na posadzce

Teatr San Carlo

Neapol - Zatoka Neapolitańska

Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.

Neapol jest położony tarasowo nad Zatoką Neapolitańską (Morze Tyrreńskie) u podnóża Wezuwiusza.

W pobliżu Neapolu znajdują się:

wyspy Ischia i Capri leżące u wejścia do Zatoki Neapolitańskiej
półwysep Sorrento

Liczba mieszkańców: 993 386 (2004), a zespół miejski ponad 3 mln. Jest to trzecie pod względem zaludnienia miasto we Włoszech. Jest to też jedno z trzech miast włoskich posiadających metro, tzw. Metropolitana di Napoli (obecnie posiada 6 linii, ale w planach jest zwiększenie ich liczby do 10).

W Neapolu i okolicach mieszkańcy posługują się specyficznym dialektem neapolitańskim. Neapol stanowi główny ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy południowych Włoch. Jest to drugi co do wielkości przeładunków port we Włoszech. W Neapolu znajduje się uniwersytet założony w roku 1224 oraz liczne szkoły wyższe i placówki naukowo-badawcze. Mieści się tam ważny węzeł komunikacyjny, a także międzynarodowy port lotniczy Capodichino. Neapol jest licznie odwiedzany przez turystów z całego świata. Jest to miasto bardzo atrakcyjne pod względem turystycznym. We wrześniu i w grudniu rzesze turystów przyciąga Cud Świętego Januarego (patrona miasta).

Historyczne centrum Neapolu jest największe w Europie (1700 hektarów) i jest wymienione przez UNESCO na Liście Światowego Dziedzictwa. W swojej historii Neapol był stolicą księstw, królestw i jednego imperium. Był też jednym z głównych ośrodków kultury. W bezpośrednim sąsiedztwie Neapolu znajduje się wiele miejsc, które są silnie związane z Neapolem z przyczyn historycznych, artystycznych i architektonicznych.

Neapol jest czwartym co do wielkości gospodarki miastem we Włoszech, za Mediolanem, Rzymem i Turynem. Jest 91 najbogatszym miastem na świecie z PKB 43 mln, wyprzedzając gospodarki Budapesztu i Zurichu. Jest jednym z największych ośrodków przemysłowych kraju. Neapol jest członkiem Eurocities. Miasto zostało wybrane na europejską siedzibę organizacji AKP oraz na Miasto Literatury przez UNESCO. W dzielnicy Posillipo znajduje się Villa Rosebery, jedna z oficjalnych rezydencji Prezydenta Włoch.

Panorama Neapolu z Wezuwiuszem w tle

[edytuj] Historia

założony w V wieku p.n.e. jako kolonia grecka Kume
w roku 327 p.n.e. zdobyty przez Samnitów, a w roku 290 p.n.e. przez Rzymian - Neapolis
Neapol stał się jednym z głównych ośrodków antycznego Rzymu
od VI wieku formalnie we władzy Bizancjum, faktycznie niezależne miasto
w roku 1139 podbity przez Normanów z Sycylii i przyłączony przez Rogera II do Królestwa Sycylii
od roku 1226 Neapol stolicą Królestwa Sycylii - panowanie Andegawenów
w XIV-XV wieku jeden z głównych ośrodków włoskiego renesansu, wywierający także wpływ na Hiszpanię
w roku 1442 Neapol zdobył król Aragonii Alfons V - panowanie Aragonii
w roku 1504 Neapol, Sycylia i Sardynia zostały pochłonięte przez Hiszpanię,
w latach 1714 - 1735 Neapool z Sardynią dostały się pod panowanie Austrii,
w 1720 roku nastąpiła zamiana Sardynii na Sycylię z Sardynią
od roku 1735 Neapol znajduje się pod panowaniem hiszpańskich Burbonów
w roku 1799 Napoleon I zdobył Neapol i utworzył Republikę Partenopejską, która upadła w lipcu tego samego roku
w roku 1806 powstało zależne od Francji Królestwo Neapolu pod rządami Bonapartych
1815 - Powstanie Królestwa Obojga Sycylii pod rządami Burbonów hiszpańskich
w XIX wieku ośrodek ruchów rewolucyjnych - powstania w latach 1820-21, 1848-49
w roku 1860 Neapol poddał się Giuseppe Garibaldiemu i wszedł w skład zjednoczonych Włoch
Neapol doznał poważnych zniszczeń w czasie II wojny światowej
okupowany przez wojska niemieckie, które zostały wyparte w wyniku powstania antyfaszystowskiego nazywanego "Cztery dni Neapolu" (wrzesień 1943).

[edytuj] Zabytki

liczne muzea
- Museo Archeologico Nazionale, w którym znajdują się najcenniejsze znaleziska z Pompejów i Herkulanum
- Museo di Capodimonte
- Galleria Nazionale
zamki średniowieczne
- Castel dell'Ovo - Zamek Jajeczny (XII i XVI wiek)
- Castel Nuovo - Nowy Zamek, rozbudowany przez aragońskich władców Neapolu (XIII, XV, XVII wiek) z renesansowym bogato rzeźbionym łukiem triumfalnym Alfonsa V Aragońskiego oraz Kaplicą Palatyńską (Cappella Palatina)
liczne zabytkowe kościoły ciekawe architektonicznie
- S. Maria del Carmine (XIII, XVIII wiek)
- S. Domenico Maggiore (XIII, XVII wiek)
- S. Maria la Nova (XIII-XVI wiek)
- S. Giovanni a Carbonara (XIII-XVI wiek)
- S. Lorenzo (XIII, XVIII wiek)
- S. Agostino alla Zecca (XIV, XVII, XVIII wiek)
- S. Chiara (XIV i XVIII wiek, po wojnie odbudowany)
- S. Anna dei Lombardi zwany Monteoliveto (XV, XVI wiek)
- S.S. Severino e Sossio (XV, XVI wiek)
- S. Maria Donnaregina (Kościół barokowy - XVII wiek)
- Gerolomini (Kościół barokowy - XVI, XVII wiek)
- S. Filippo Neri (XVI-XVIII wiek)
- S. Annunziata (XVIII wiek)
- S. Francesco di Paolo (1817-46)
- S. Giacomo degli Spanoli (Kościół renesansowy - XVI wiek)
- Gesù Nuovo (Kościół renesansowy - XVI, XVII wiek)
gotycka katedra (XIII-XV wiek) z kaplicą św. Januarego
pałace
- Palazzo di Capodimonte (pałac barokowy - XVIII wiek) z Nazionale Galleria di Capodimonte kolekcje malarstwa malarstwa (Mantegna, Tycjan i inni)
- Palazzo Como (pałac renesansowy - XV wiek)
- Palazzo Gravina (pałac renesansowy XV wiek)
- Palazzo Salerno (pałac barokowy - XVIII wiek)
- Palazzo Reale (królewski pałac barokowy - XVII-XIX wiek)
kartuzja (Certosa di S. Martino)
katakumby rzymskie (di San Gennaro, di San Gaudioso)
Pompeje - odkrycia archeologiczne
Campi Flegrei, Solfatara