Neunkirchen (Saara)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Saarze. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Neunkirchen
Herb
Herb
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Saara
Powiat Powiat Neunkirchen
Powierzchnia 75,08 km²
Wysokość 252 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2010)
• liczba ludności
• gęstość

47 398
631 os./km²
Nr kierunkowy 06821
Kod pocztowy 66538-66540
Tablice rejestracyjne NK
Położenie na mapie Saary
Mapa lokalizacyjna Saary
Neunkirchen
Neunkirchen
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Neunkirchen
Neunkirchen
Ziemia 49°21′N 7°10′E/49,350000 7,166667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Neunkirchen – miasto powiatowe w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Saara, siedziba powiatu Neunkirchen, chociaż budynek administracyjny powiatu znajduje się w mieście Ottweiler.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży nad rzekami Blies i Oster, w Zagłębiu Saary.

Neunkirchen ma 75,08 km² powierzchni i zamieszkuje je 47 398 osób (2010), co daje drugi rezultat w kraju związkowym, leży ok. 20 km na północny wschód od Saarbrücken, ok. 80 km na południowy wschód od Luksemburga i ok. 106 km na południowy zachód od Moguncji.

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

W skład miasta wchodzi dziesięć dzielnic:

Dzielnica Ludność
Mężczyźni Kobiety Razem
Furpach 1969 2270 4239
Hangard 981 1023 2004
Heinitz 346 368 714
Innenstadt 10 580 11 060 21 640
Kohlhof 798 905 1703
Ludwigsthal 605 674 1279
Münchwies 637 690 1327
Sinnerthal 308 302 610
Wellesweiler 2747 2807 5554
Wiebelskirchen 4630 4830 9460
Razem 23 601 24 929 48 530

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Data Liczba ludności
17 maja 1939 39 348
29 października 1946 37 250
31 grudnia 1973
(przed reformą administracyjną)
41 961
1 stycznia 1974
(po reformie administracyjnej)
56 818
31 grudnia 2007 48 530

Struktura wiekowa[edytuj | edytuj kod]

Przedział wiekowy Liczba osób Udział w %
poniżej 19 8863 17,65
od 19 do 38 11 139 22,61
od 39 do 63 17 878 37,05
powyżej 63 11 029 22,69

Historia[edytuj | edytuj kod]

Za pierwszą datę osiedlenia się na okolicznych terenach przyjmuje się rok 700 p.n.e.. Bardzo wcześnie, bo już w epoce żelaza, rozpoczęto wydobycie gagatu, był on również wydobywany w czasach cesarstwa rzymskiego. Najstarszą dzielnicą miasta jest Wiebelskirchen, o którym pierwsze wzmianki jako Altmark pochodzą z 765. Wiebelskirchen jest w Saarze najstarszą nazwą miejscowości związaną z chrześcijaństwem. Jeden z Franków imieniem Wibilo utworzył tutaj na swojej posiadłości tzw. własny kościół. Pierwsze wzmianki o nazwie Neunkirchen datowane są na rok 1281. Miejscowość należała do księstwa Nassau-Saarbrücken. Książę wzniósł w okolicznych lasach dwa zamki. Pierwszy z zamków został zniszczony podczas wojny o Palatynat, drugi zaś podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej. W 1593 w dolinie Blies powstała pierwsza huta żelaza.

Już we wczesnych latach industrializacji zostały odnalezione złoża węgli kopalnych, co wraz z wydobyciem rud żelaza w pobliskiej Lotaryngii pozwoliło na rozwój przemysłu żelazowego. Johann Wolfgang von Goethe w swojej autobiografii Z mojego życia. Zmyślenie i prawda opisał malownicze położenie miasta, zamek i kwitnący przemysł.

Uprzemysłowienie miasta ściśle wiązało się z rodziną Stumm-Halberg, która była właścicielem huty.

Huty zostały przejęte w 1806 przez braci Stumm (tytuł szlachecki został nadany później). Rodzina przez wiele lat umiejętnie blokowała nadanie Neunkirchen praw miejskich. Łatwiej było kierować wsią, dlatego Neunkirchen było największą wsią w Niemczech do 1922, kiedy to nadane zostały prawa miejskie.

Miasto 1864, najstarsza fotografia przedstawiająca przemysł w Saarze
Pomnik Hutników

10 lutego 1933 w hucie eksplodował gazometr. 68 osób zginęło a 190 zostało rannych. Wiele domów stało się niezdatnych do zamieszkania, zniszczona całkowicie została nowa szkoła. Wkrótce zostały wydane specjalne znaczki pocztowe Czerwonego Krzyża, których dochód ze sprzedaży pomagał w wybudowaniu nowego osiedla dla poszkodowanych.

15 marca 1945 nalot bombowy zniszczył trzy dzielnice.

W latach siedemdziesiątych XX wieku nastąpił upadek przemysłu ciężkiego, a ostatnia kopalnia węgla została zamknięta w 1968. W 1982 została zamknięta huta (w użyciu został jedynie ciąg walcowniczy), miasto stało się chwilowo niechlubnym liderem na liście bezrobocia. Po unieruchomieniu stacji rozrządowej straciła na znaczeniu stacja kolejowa Neunkirchen.

Pod koniec lat 80. w centrum została głęboko przebudowane. W 1989 wzniesiony został Saarparkcenter, popularne centrum handlowe. Z 25 tysiącami odwiedzających w dni powszednie i około 50 tysięcy w okresie świąt Bożego Narodzenia jest to najczęściej odwiedzane centrum handlowe w Saarze. Części po hucie żelaza zostały pomnikiem przemysłu.

Zabytki i atrakcje[edytuj | edytuj kod]

Hangard

  • katolicki kościół parafialny pw. św. Rodziny (Hl. Familie) z 1899-1900

Kohlhof

  • kościół pw. św. Jerzego (St. Georg)

Münchwies

  • katolicki kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Jezusowego (Herz Jesu) z 1906, projektu Wilhelma Hectora
Wielki piec
Kaplica Stummów
Stummplatz i Pomnik barona Stumm
Bunkier

Neunkirchen

  • zespół huty
    • maszynownia z 1903 (Einzeldenkmal)
    • wielki piec nr 6 z nagrzewnią z 1910
  • domy robotnicze przy Georgstraße 10-20 i 21-41 z początku XX w.
  • willa przy Bachstraße 12/14 z 1905, projekt Karla Bruggera
  • wille przy Goethestraße 22-45 z lat 1902-1904, projekt Karla Bruggera
  • dom rodziny Mehr przy Bliesstraße 1-4 z 1926-1927, projekt Vanoniego
  • domy rodziny Mehr przy Parallelstraße 65-77 z 1926-1927, projekt Vanoniego
  • dom rodziny Mehr przy Willi-Graf-Straße 88 z 1926-1927, projekt Vanoniego
  • willa przy Knappschaftsstraße 4 z 1925, projekt: Ernst Brück
  • domy przy Knappschaftsstraße 6/8 i 12 z 1920-1930
  • domy przy Mendelssohnstraße 26/28 i 47 z 1920-1930
  • domy robotnicze przy Königstraße 8-30 z 1892
  • domy przy Kuchenbergstraße 264, 266, 268 z 1906, projekt: Franz Emmrich
  • domy przy Ziehwaldstraße 2, 2a i 4 z 1907, projekt: Franz Emmrich
  • domy przy Steinwaldstraße 87/89 i 93, odpowiednio z 1900 i 1904
  • kościół ewangelicki przy Unterer Markt z 1867-1868, projekt: Heinrich Wiethase, odbudowany w 1949
  • pomnik Poległych przy Unterer Markt z 1874
  • biurowiec przy Unterer Markt z 1923, projektu Fritza Voggenbergera, dobudowa piętra w 1938
  • dom Karla Ferdinanda przy Unterer Markt 2 z 1903-1904, projekt Karla Bruggera, obecnie dom dziecka
  • domy przy Willi-Graf-Straße 20-31 z 1905-1912
  • dom przy Adolf-Kolping-Straße 6 z 1892
  • szkoła i koszary przy Bachplatz z 1905
  • domy przy Bachstraße 4 i 6, odpowiednio z 1920 i 1905
  • willa przy Brunnenstraße 86 z 1924, projekt: Fritz Voggenberger, rozbudowana w 1933 przez Richarda Müllera
  • dawny browar zamkowy z wyposażeniem, z 1928
  • dwór przy Eisenbahnstraße 18-22 z XVI w., przebudowany w 1745
  • pomnik Matka i dziecko z 1955, Bogler
  • stajnia przy Goethestraße 12 z 1906, projekt: Fritz Mundorf
  • willa przy Goethestraße 27 z 1906, projekt: Ernst Brück
  • kirkut przy Hermannstraße z 1831,
  • dom przy Heizengasse 7 z 1779
  • kościół pw. św. Wincentego (St. Vinzenz) i dom dziecka z 1909-1910, projekt: Peter Marx i Raimund Ostermaier
  • kościół ewangelicki przy Homburger Straße z 1756, projekt Carla Abrahama Dodela
  • fontanna Eisengießer przy Hüttenbergstraße z 1938
  • budynki mieszkalne i handlowe przy Hüttenbergstraße 6-13, z lat 1899-1904
  • pozostałości po południowo-zachodniej wieży renesansowego zamku przy Irrgartenstraße z 1570/1585
  • kaplica Stummów przy Lindenallee z 1852-1853, projekt Mathiasa Josepha Mußweilera
  • bunkier z 1939-1940
  • willa przy Lindenallee 2b z 1921, projekt August Rahfeld
  • katolicki kościół parafialny pw. św. Marii (St. Marien) z 1885, projekt Schorbacha
  • budynek sądu rejonowego (Amtsgericht) przy Marienstraße 2 z 1883, przebudowywany w latach 1896 i 1931/1933
  • dom dziecka przy Norduferstraße 8 z 1928
  • piwnice byłego renesansowego pałacu przy Oberer Markt 4 z 1570/1585, projekt Christmanna Stromeyera
  • piwnice byłego renesansowego pałacu przy Rödelgasse 3a z 1570/1585, projekt Christmanna Stromeyera
  • willa z parkiem przy Ringstraße 25 z 1924, projekt: Wilhelm Werner
  • lochy przy Rombachstraße z 1816
  • dom przy Rombachstraße 3 z XVIII w.
  • dawna stadnina rodziny Stumm przy Saarbrücker Straße, obecnie odrestaurowana, odbywają się tam przedstawienia
  • willa przy Saarbrücker Straße z 1921
  • wieża ciśnień huty z 1936
  • szkoła hutnicza przy Saarbrücker Straße 39 z 1850-1851
  • zamek Jägersberg z 1752-1765, projekty Friedricha Joachima Stengela
  • pomnik barona Stumm z 1902 przy Stummstraße
  • domy przy Stummstraße 2 i 17, odpowiednio z 1896, 1928
  • kaplica cmentarna przy Unterer Friedhofsweg z 1894-1895
  • budynek szkolny przy Unterer Friedhofsweg 2 z 1881-1882
  • dawny budynek urzędu gminy przy Vogelstraße 6 z 1911-1913, projekt Otto Kuhlmanna, później przebudowany na dom i sklep

Wiebelskirchen

  • gospodarstwa rolne przy Im Stauch 2, 6/8 i 10 z XVIII i XIX w.
  • ewangelicki kościół parafialny z 1860-1863, projekt Neufanga
  • plebania z 1820
  • szkoła przy Martin-Luther-Straße 16 z 1732
  • domy przy Martin-Luther-Straße 17, 19, 23 i 25/27, odpowiednio z 1782, 1820, 1813 i 1820
  • szkoła przy Römerstraße 14 z 1852
  • katolicki kościół parafialny pw. Trójcy Świętej (Hl. Dreifaltigkeit)z 1914-1916, według projektów Petera Marxa
  • leśniczówka z 1890

Atrakcje[edytuj | edytuj kod]

  • pochód w Rosenmontag (ostatni poniedziałek karnawału), największy pochód w Saarze, corocznie zbiera się tutaj około 100 tysięcy odwiedzających
  • Marzec
    • Bieg dobroczynny w Furpach
    • Wiosna rowerowa Neunkirchen
  • Maj
    • Bieg miejski Nuenkirchen (Neunkircher Citylauf) z mistrzostwami Saary
    • Jarmark w Furpach
  • Czerwiec
    • Święto miasta
    • Średniowieczny spektakl
    • Jarmark w Heinitz
  • Lipiec
    • Noc Neunkirchen (wiele różnych imprez kulturalnych w ciągu całego miesiąca)
  • Sierpień
    • Festiwal Neunkircher Musical Projekt
    • Jarmark w Neunkirchen
  • Wrzesień
    • Jarmark w Münchwies
    • Jarmark w Wiebelskirchen
  • Październik
    • Oktoberfest z wolną niedzielą handlową
    • Jarmark w Hangard
    • Jarmark w Wellesweiler
  • Grudzień
    • Jarmark bożonarodzeniowy
    • Bieg św. Mikołaja w Furpach

Targ[edytuj | edytuj kod]

  • Krammarkt: pierwszy poniedziałek miesiąca
  • Flohmarkt: drugi poniedziałek miesiąca
  • Wochenmarkt: każda środa i piątek
  • Bauernmarkt: każdy piątek

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Galeria Miejska (Städtische Galerie)

Zoo[edytuj | edytuj kod]

Neunkirchen posiada ogród zoologiczny, znajduje się on między centrum a dzielnicą Wellesweiler na zalesionych terenach. Ogród ma 12 ha powierzchni i posiada około tysiąca zwierząt ze 160 gatunków. Rocznie zoo odwiedza około 200 tys. osób.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Rada miasta[edytuj | edytuj kod]

SPD CDU FDP/DPS Zieloni Razem
2004 27 18 3 3 51 miejsc
-4 -2 +3 +3
53,4% 34,7% 6,1% 5,8%
+3,1% -0,6% +2,2% +1,5%

Burmistrz[edytuj | edytuj kod]

  • 1946–1956 Friedrich Brokmeier, SPD
  • 1956 Hermann Poppenhäger
  • 1956–1966 Josef Frank
  • 1966–1971 Friedrich Regitz, SPD
  • 1971–1975 Paul Kolb, SPD
  • 1975–1990 Peter Neuber, SPD
  • od 1990 Friedrich Decker, SPD
  • od 2010 Jürgen Fried

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Neunkirchen posiada trzy miasta partnerskie:

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Neunkirchen jest otoczone przez autostradę A6 (SaarbrückenWaidhaus), A8 (PerlBad Reichenhall) i drogę krajową B41 (SaarbrückenBad Kreuznach).

Miasto zlokalizowane jest przy skrzyżowaniu linii kolejowych: Primstal (Neunkirchen–Lebach), Nahetal (Bingen am RheinSaarbrücken) i Pfälzische Ludwig (SaarbrückenLudwigshafen am Rhein).

Stacje i przystanki kolejowe:

Tramwaj z Neunkirchen w Hanowerskim Muzeum Tramwajów

13 września 1907 w mieście uruchomiono ruch tramwajów, które jeździły również do Elversberga, Spiesen (dzisiaj Spiesen-Elversberg) i Wiebelskirchen. Odcinek torów na Hüttenberg (wówczas Haupteinkaufsstraße) z nachyleniem 11% był najbardziej stromym odcinkiem tramwajowym w Niemczech. Od 1 sierpnia 1953 do 31 marca 1964 transport publiczny został uzupełniony przez trolejbusy. W tych latach zostały zredukowane połączenia tramwajowe na linii Steinwald–Hauptbahnhof z odgałęzieniem do Schlachthof. Od 1961 zaczął jeździć czteroosiowy, stuttgarcki tramwaj GT 4.

10 lipca 1978 działalność tramwajów została zakończona, ostatnie wagony zostały przetransportowane latem 2003 do Hanowerskiego Muzeum Tramwajów. Od tego czasu w komunikacji miejskiej wykorzystywane są jedynie autobusy.

Zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działa:

  • sześć szpitali z 762 łóżkami
    • Städtisches Klinikum Neunkirchen gGmbH
    • Saarland Klinik Kreuznacher Diakonie Fliedner
    • Krankenhaus St. Josef
    • Kinderklinik Kohlhof
    • Sozial-Prädiatrisches Zentrum
    • Psychosomatische Klinik
  • siedem domów starości z 409 łóżkami
  • 19 przychodni medycyny ogólnej
  • 79 przychodni specjalistycznych
  • 25 gabinetów stomatologicznych
  • pięć gabinetów weterynaryjnych
  • 16 aptek

Przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

Poniższe firmy w Neunkirchen posiadają swoje fabryki:

Osoby[edytuj | edytuj kod]

urodzone w Neunkirchen[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]