Newag Nevelo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Newag Nevelo
Nevelo w zajezdni Podgórze
Nevelo w zajezdni Podgórze
Dane ogólne
Producent Polska Newag
Premiera 11 kwietnia 2012
Okres produkcji 2011-2012
Miejsce produkcji Nowy Sącz
Dane techniczne
Liczba członów 3
Długość 31 620 mm
Szerokość 2400 mm
Wysokość 3690 mm
Rozstaw osi w wózkach napędowych: 1800 mm
tocznych: 1600 mm
Wysokość podłogi w strefie wejścia: 350 mm
nad wózkami: 480 mm
Niskopodłogowość 100%
Masa 42 500 kg
Liczba i moc silników 4 × 105 kW
Prędkość maksymalna 75 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 60 + 4
Liczba miejsc stojących 175 (5 os/m²)
Źródła: [1][2][3][4]
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy

Newag Nevelo (typ 126N) – prototyp tramwaju niskopodłogowego wyprodukowany w 2012 w zakładach Newag w Nowym Sączu. Jego premiera miała miejsce 11 kwietnia 2012 w Poznaniu, a 25 czerwca 2013 pojazd rozpoczął testy w Krakowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie 2009 i 2010 zarząd spółki Newag postanowił stworzyć nowy produkt[5]. Zdecydowano się na budowę tramwaju, ponieważ w tamtym okresie w Polsce do wymiany było nawet kilka tysięcy pojazdów tego typu, istniejące przedsiębiorstwa rozbudowywały swoje sieci oraz była możliwość pojawienia się nowych systemów tramwajowych w kolejnych miastach[5].

Po ogłoszeniu wyniku konkursu IniTech w czerwcu 2010 Narodowe Centrum Badań i Rozwoju podpisało z producentem umowę[5]. Na jej mocy projekt nowego pojazdu zatytułowany „Opracowanie tramwaju nowej generacji na potrzeby transportu miejskiego” został dofinansowany przez Unię Europejską kwotą 4 924 000 zł w ramach programu Innowacyjna Gospodarka[6][7]. Kwota ta stanowiła 48% kosztów budowy tramwaju[5].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Projekt mechaniczny konstrukcji prototypu opracowała firma EC Engineering z Krakowa, natomiast projekt podzespołów energoelektronicznych wraz z systemem sterowania oraz współpracy systemowej wszystkich podzespołów i systemów elektrycznych wykonała firma Medcom z Warszawy[4]. Produkcja pojazdu w zakładach Newag w Nowym Sączu trwała od połowy lipca 2011 do połowy marca 2012[5].

Po zakończeniu produkcji rozpoczęto homologację tramwaju[5]. Jako że producent na terenie zakładu nie dysponował w tamtym okresie siecią trakcyjną o napięciu 600 V DC nie miał możliwości przeprowadzenia pewnych testów i okres homologacji wydłużył się[5].

Testy i wprowadzenie do eksploatacji[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec marca 2012 pojazd został przetransportowany do Poznania na testy[8]. Badania składające się z dwóch faz przeprowadził Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa[8]. Pierwszym etapem były testy statyczno-ruchowe prowadzone w zakładach Modertrans, natomiast drugi etap to nocne testy dynamiczne na torach MPK Poznań[9][8]. Na początku lipca 2012 pojazd miał rozpocząć jazdy testowe z pasażerami[10], ostatecznie jednak do nich nie doszło[11].

11 kwietnia 2012 pojazd został po raz pierwszy zaprezentowany w ramach Komisji Taboru Tramwajowego Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej w zajezdni tramwajowej przy ulicy Fortecznej w Poznaniu[3]. Tego samego dnia ogłoszono konkurs na jego nazwę[12], w wyniku której 10 maja 2012 tramwaj nazwano Nevelo[6]. Pojazd miał zostać również zaprezentowany we wrześniu 2012 na targach InnoTrans w Berlinie[13], do prezentacji jednak nie doszło[14].

23 stycznia 2013 tramwaj został przetransportowany z zajezdni na Franowie do zajezdni przy ulicy Fortecznej, skąd 24 stycznia 2013 miał zostać odebrany przez producenta[11].

Na początku maja 2013 Nevelo przetransportowano do zajezdni Podgórze w Krakowie[15]. Pojazd został nieodpłatnie udostępniony MPK Kraków celem wykonania testów z pasażerami[16].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Nevelo to tramwaj jednokierunkowy, trójczłonowy, przegubowy, oparty na czterech wózkach skrętnych i w całości niskopodłogowy[5]. Pojazd nie jest przystosowany do pracy w trakcji ukrotnionej[4].

Nadwozie[edytuj | edytuj kod]

Pudło[edytuj | edytuj kod]

Drzwi z rampą dla niepełnosprawnych

Nadwozie tramwaju należy do konstrukcyjnej kategorii P-V[5] oraz spełnia Polską Normę PN-K-92008, obowiązujące w kraju wymagania prawne i warunki skrajni kinematycznej[4].

Szkielet pudła jest spawaną konstrukcją stalową zbudowaną z profili otwartych[4]. Przed montażem została ona zabezpieczona antykorozyjnie ekologicznymi powłokami lakierniczymi[4]. Poszycia zewnętrzne ścian pojazdu wykonano z blach stalowych spawanych do ścian oraz blach aluminiowych klejonych do ścian[4]. Poszycie dachu stanowi kompozyt aluminiowy, natomiast ściany czołowe oraz osłony dachowe, sprzęgów, wózków zostały wykonane z laminatu[4].

Człony pojazdu są połączone ze sobą przegubami zapewniającymi odpowiednie przemieszczenia pudeł względem siebie oraz przenoszącymi siły trakcyjne i obciążenia[4].

W pojeździe zastosowano uchylne okna klejone z szybami hartowanymi, które tworzą jednolity pas wzdłuż całej długości tramwaju[4]. Szyby ścian czołowych są szybami klejonymi i są one wklejone w kompozytowe kształtki ścian[4].

Ścianę czołową wyposażono w klatkę bezpieczeństwa[4]. W tramwaju zabudowano również zderzaki pochłaniające energię zderzenia oraz eliminujące skutki tzw. "dojeżdżania", czyli drobne uszkodzenia powierzchni takie jak otarcia, pęknięcia i małe odkształcenia elementów, na których zawieszony jest zderzak, ewentualnie uszkodzenia osprzętu mocowanego na ścianie czołowej powstałe na skutek zderzeń przy minimalnych prędkościach przy parkowaniu pojazdów "zderzak w zderzak" na zajezdni lub torach odstawczych[5].

Pojazd jest wyposażony w dwa składane sprzęgi awaryjne z głowicą Alberta oraz jeden pantograf jednoramienny[4].

Górna część pudła tramwaju jest w kolorze brązowym, pośrodku znajduje się pomalowany na czarno pas okien, a poniżej niego pojazd jest biały[17]. Na bokach nadwozia znajdują się ponadto niebieskie akcenty kwiatowe, a także loga Nevelo oraz loga i motto producenta w kolorze białym[17].

Drzwi[edytuj | edytuj kod]

Pojazd jest wyposażony w drzwi odskokowo-przesuwne firmy Ultimate[5]. Posiadają one dwa niezależne układy chroniące pasażerów przed popchnięciem lub przyciśnięciem[5].

Po prawej stronie tramwaju zabudowano siedem kompletów drzwi[4]. Pierwsze i ostatnie z nich to drzwi jednoskrzydłowe o świetle 650 mm, natomiast pozostałych pięć to drzwi podwójne o świetle 1300 mm[18][5]. Są one rozmieszczone równomiernie na całej długości składu, co ułatwia szybką wymianę pasażerów[5].

Pierwsze drzwi dwupłatowe posiadają umieszczoną w podłodze automatycznie wysuwaną rampę ułatwiającą dostęp do tramwaju osobom poruszającym się na wózkach inwalidzkich i osobom z wózkami dziecięcymi[4][18].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Przestrzeń pasażerska[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze pojazdu

Pojazd może pomieścić 60 pasażerów na siedzeniach z tapicerowanymi wandaloodpornymi siedziskami i oparciami[4]. W tramwaju znajdują się również dwa miejsca z pasami bezpieczeństwa dla osób niepełnosprawnych[18], a także miejsca dla osób z wózkami dziecięcymi i większym bagażem[4].

Ściany boczne części pasażerskiej wyłożono panelami poliestrowo-szklanymi, a sufity aluminiowymi[4]. Panel sufitowy zawiera dwie równoległe linie oświetlenia wykonanego w technologii LED[4]. System poręczy wykonanych ze stali nierdzewnej[18] zapewnia pasażerom możliwość ich uchwycenia w dowolnym miejscu[5]. Przy uchylnych oknach bezpieczeństwa zamocowano specjalny młoteczek[4].

Podłogę pojazdu wykonano z płyt sklejki liściastej, a dodatkowo w strefie wózków sklejka ta posiada specjalną warstwę tłumiącą[4]. Na płytach naklejono wykładzinę antypoślizgową[4]. Konstrukcja podłogi zapewnia izolację akustyczną i tłumienie drgań przenoszonych z podwozia[4]. Udział niskiej podłogi wynosi 100%[5]. Wysokość podłogi w strefie wejścia wynosi 350 mm, natomiast nad wózkami 480 mm[5]. Przejście międzyczłonowe ma szerokość 1400 mm[5].

W pojeździe zastosowano połączony układ ogrzewania i klimatyzacji[4] firmy Thermoking[5]. Wykorzystuje on dwa agregaty klimatyzacyjne zabudowane na dachach członów skrajnych oraz zainstalowane w dolnej strefie pojazdu grzejniki wyposażone w wentylatory wymuszające obieg powietrza i zapobiegające zaleganiu warstwy powietrza zimnego przy podłodze[4]. Układ uzupełniony jest przez zabudowane wewnątrz i na zewnątrz pojazdu czujniki temperatury[4].

Nevelo posiada system wizualnej i akustycznej informacji pasażerskiej[4]. Zastosowany w pojeździe system monitoringu obejmuje swoim zasięgiem całe wnętrze tramwaju[4].

Kabina motorniczego i pomost tylny[edytuj | edytuj kod]

Pulpit motorniczego

Nevelo jest pierwszym w Polsce tramwajem[19], w którego kabinie motorniczego zastosowano panoramiczną szybę poprawiającą widoczność do przodu i na boki[18]. Konstrukcja i przeszklenie kabiny zapewnia motorniczemu możliwość obserwacji każdej strony pojazdu w zakresie co najmniej 180°[4].

Pulpit motorniczego posiada podstawową grupę urządzeń służących do prowadzenia pojazdu[4]. Sterowanie odbywa się za pomocą klasycznej dźwigni nastawnika jazdy, zestawu przycisków i dwóch dotykowych wyświetlaczy ciekłokrystalicznych[18].

Po lewej stronie stanowiska motorniczego zabudowano okno elektrycznie otwierane w dół[4]. Od przedziału pasażerskiego kabinę oddzielają drzwi z pleksiglasu[18].

Kabina jest wyposażona również w fotel, regulowane oświetlenie centralne i indywidualne, indywidualną klimatyzację, lusterka zewnętrzne oraz szafki, schowki, i lodówkę[4].

Na pomoście tylnym pojazdu zamontowano pulpit manewrowy[4]. Pozwala on głównie na realizację jazdy do tyłu z ograniczoną prędkością, hamowanie, obsługę czuwaka, dzwonka i kierunkowskazów oraz sterowanie ostatnimi drzwiami[4].

Wózki[edytuj | edytuj kod]

Każdy z członów skrajnych jest oparty na jednym wózku napędnym, natomiast człon środkowy oparty jest na dwóch wózkach tocznych[5]. Rozstaw osi wózków napędnych typu WN126N wynosi 1800 mm, a wózków tocznych typu WT26T 1600 mm[4][2]. Wózki dostosowane są do rozstawu szyn 1435 mm[2].

Wózki posiadają ramy wewnętrzne, belkę bujakową opartą na ramie za pomocą zespołów sprężyn metalowo-gumowych, zespół napędowy umieszczony na zewnątrz kół i zawieszony elastycznie na ramie oraz elementy systemu hamulcowego[4]. Na wózkach zamontowano również piasecznice i system smarowania obrzeży kół[4].

Zastosowano koła z gumowymi elastycznymi przekładkami i obręczami, co ogranicza poziom hałasu[5]. Średnica koła nowego wynosi 600 mm, natomiast koła zużytego 520 mm[4].

Nacisk każdej z osi w pierwszym wózku napędnym wynosi 77,4 kN, w pierwszym wózku tocznym 68,5 kN, w drugim wózku tocznym 65,9 kN, a w drugim wózku napędnym 70,9 kN[5].

Konstrukcja wózków umożliwia ich pełną zamienność oraz obrót pod pudłem w celu zapewnienia równomiernego zużycia kół[4].

Układy i systemy[edytuj | edytuj kod]

Napęd[edytuj | edytuj kod]

Nevelo jest napędzany czterema elektronicznie sterowanymi silnikami prądu przemiennego VEM o mocy 105 kW każdy[5]. Zasilane są one za pomocą energoelektronicznego zespołu falowników[4].

Pojazd ma możliwość zwrotu energii do sieci trakcyjnej i jest przystosowany do wdrożenia układu gromadzenia energii opartego na superkondensatorach[5].

Zasilanie[edytuj | edytuj kod]

Zasilanie wszystkich systemów i urządzeń zapewnia system energoelektronicznych przetwornic statycznych[4]. Podczas zasilania obwodów sterowania i pomocniczych pojazdu urządzenia te ładują także bezobsługowe akumulatory według zaprogramowanej charakterystyki[4]. W przypadku awarii jednej z przetwornic druga zapewnia zasilanie wystarczające do dokonania awaryjnego zjazdu tramwaju[4]. Przy braku zasilania baterie są w stanie przez godzinę zasilać obwody niezbędne w trakcie holowania pojazdu do zajezdni[4].

Baterie umożliwiają również przejechanie co najmniej 200 m przy rozruchu pojazdu od 0 do 20 km/h bez zasilania zewnętrznego[4].

Hamulce[edytuj | edytuj kod]

Zasadniczym hamulcem tramwaju jest hamulec elektrodynamiczny polegający na pracy silników trakcyjnych jako prądnice[4]. Energia elektryczna odzyskana w ten sposób może być przekazana do sieci trakcyjnej lub zmagazynowana w superkondensatorach zabudowanych na dachu pojazdu[4].

Wspomaganiem hamulca elektrodynamicznego jest hamulec tarczowy zabudowany na wózkach tocznych[4].

Funkcję hamulca postojowego pełnią hamulce tarczowe zamontowane na wózkach napędowych[4].

W trybie hamowania nagłego, awaryjnego i bezpieczeństwa pracują wszystkie hamulce tarczowe oraz elektromagnetyczne hamulce szynowe zainstalowane na wszystkich wózkach[4].

Inne[edytuj | edytuj kod]

Elektroniczny rejestrator zdarzeń współpracuje z prędkościomierzem i jest wyposażony w elektroniczny licznik przebiegu z wyświetlaczem LCD[4].

System diagnostyczny umożliwia sprawne wykrywanie i sygnalizację usterek[4]. W trybie diagnostycznym na monitorze układu napędowego lub monitorze komputera przenośnego wyświetlane są informacje potrzebne personelowi technicznemu do lokalizacji usterki w pojeździe[4]. Dane z systemów pojazdu zapisane w pamięci rejestratora umożliwiają określenie momentu powstania usterki[4].

System dostępu do pojazdu jest zbudowany w oparciu o kartę bezstykową i zapewnia dostęp do poszczególnych podzespołów pojazdu tylko osobom upoważnionym[4].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Kraj Miasto Numer boczny Okres eksploatacji Rodzaj eksploatacji Źródła
Polska
Polska
Kraków 2205 od 25 czerwca 2013 testowa z pasażerami [5]

Kraków[edytuj | edytuj kod]

Nevelo na Borku Fałęckim podczas jazdy próbnej

Przed rozpoczęciem testów w Krakowie wyposażenie wnętrza pojazdu dostosowano do standardów MPK[18]. Zainstalowano kasowniki zgodne z systemem Krakowskiej Karty Miejskiej oraz automat biletowy[18]. Ponadto tramwaj otrzymał numer boczny 2205[17].

24 czerwca 2013 o godz. 11:00 na terenie zajezdni Podgórze odbyła się prezentacja tramwaju Nevelo[20] połączona z inauguracyjnym przejazdem do Borku Fałęckiego[4]. 25 czerwca 2013 pojazd rozpoczął jazdy testowe z pasażerami na linii numer 8 kursującej z Cichego Kącika na Borek Fałęcki[21].

Początkowo testy planowano zakończyć 22 września 2013[19], ale ostatecznie zapadła decyzja o ich przedłużeniu do końca 2013[22].

W nocy z 20 na 21 września 2013 miał miejsce specjalny przejazd tramwaju z pętli w Łagiewnikach do zajezdni Podgórze[23]. Podczas imprezy Nevelo został uszkodzony, w związku z czym musiał zostać wycofany z ruchu na czas naprawy[24].

19 marca 2014 pojazd powrócił na krakowskie tory, obsługuje linię nr 13[25].

Po zakończeniu testów tramwaj ma zostać przetestowany również w innych miastach[18].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Newag: Tramwaj Nevelo (pol.). [dostęp 2014-09-17].
  2. 2,0 2,1 2,2 Tramwaj niskopodłogowy. „EC News”. 36 (kwiecień 2012). s. 5 (pol.). [dostęp 2013-09-18]. 
  3. 3,0 3,1 KaT: MPK: zaprezentowano nowoczesne tramwaje (pol.). epoznan.pl, 2012-04-11. [dostęp 2013-09-15].
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 4,21 4,22 4,23 4,24 4,25 4,26 4,27 4,28 4,29 4,30 4,31 4,32 4,33 4,34 4,35 4,36 4,37 4,38 4,39 4,40 4,41 4,42 4,43 4,44 4,45 4,46 4,47 4,48 4,49 4,50 4,51 4,52 4,53 4,54 4,55 Roman Chochorowski. Nevelo 126N z Nowego Sącza. „Technika Transportu Szynowego”. 7-8/2013, s. 46-49. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1232-3829 (pol.). 
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 5,24 Jakub Madrjas. Tramwaj na innowacjach. „Rynek Kolejowy”. 8-9/2013, s. 60-61. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych "TOR" Spółka z o.o.. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  6. 6,0 6,1 Konkurs na nazwę tramwaju Newagu rozstrzygnięty (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-05-10. [dostęp 2012-06-21].
  7. Newag: „Nevelo” – pierwszy tramwaj z Newagu (pol.). News 2013-06-25. [dostęp 2014-02-24].
  8. 8,0 8,1 8,2 Pierwszy tramwaj Newagu na testach w Poznaniu. „Rynek Kolejowy”. 5/2012, s. 7. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych "TOR" Spółka z o.o.. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  9. Tramwaj Newagu na testach w Poznaniu (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-03-27. [dostęp 2013-04-10].
  10. Nevelo będzie wozić mieszkańców Poznania (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-06-21. [dostęp 2012-06-21].
  11. 11,0 11,1 epoznan.pl: Poznań: Tramwaj Newagu wraca do Nowego Sącza (pol.). infotram.pl, 2013-01-24. [dostęp 2013-09-15].
  12. Konkurs! Nazwij tramwaj Newagu i wygraj netbooka (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-04-11. [dostęp 2012-06-21].
  13. Locomotives and rolling stock at InnoTrans 2012 (ang.). railwaygazette.com. [dostęp 2013-09-15].
  14. Dariusz Kalinowski, Ryszard Rusak. Targi InnoTrans 2012. „Świat Kolei”. 10/2012, s. 12-15. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  15. InfoTram: Tramwaj Newagu jest już w Krakowie (pol.). infotram.pl, 2013-05-07. [dostęp 2013-09-15].
  16. Sławomir Wrona/jp: Sądecki tramwaj będzie woził pasażerów w Krakowie (pol.). radiokrakow.pl, 2013-04-24. [dostęp 2013-09-15].
  17. 17,0 17,1 17,2 Rynek Kolejowy: Testy Nevelo w Krakowie - zdjęcia (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-07-15. [dostęp 2013-09-15].
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5 18,6 18,7 18,8 18,9 Piotr Kołaczek: Wszystko o Nevelo (pol.). infotram.pl, 2013-06-26. [dostęp 2013-09-15].
  19. 19,0 19,1 Urszula Makosz. „NEVELO” – PIERWSZY TRAMWAJ Z NEWAGU. „Przewoźnik Krakowski”. 2 (48)/2013. s. 33-34 (pol.). [dostęp 2013-09-18]. 
  20. Filip Szatanik: Prezentacja tramwaju firmy Newag SA (pol.). krakow.pl, 2013-06-24. [dostęp 2013-09-19].
  21. ggł: Oszczędny tramwaj Nevelo na testach w Krakowie [ZDJĘCIA] (pol.). krakow.gazeta.pl, 2013-08-24. [dostęp 2013-09-15].
  22. Nowy tramwaj Newagu NEVELO. „LindePartner”. 3/2013. s. 17 (pol.). [dostęp 2013-10-19]. 
  23. Komunikacja Miejska w Krakowie: Prototypem od zmierzchu do świtu (20/21.09.2013) (pol.). kmk.krakow.pl, 2013-10-05. [dostęp 2014-05-03].
  24. Julian Pilszczek. Pismo dot. zlecenia nr PR-4302-01-627-(1.3220)/13. , 2013-09-27. Kraków (pol.). [dostęp 2014-05-03]. 
  25. InfoTram: Kraków: Nevelo znowu kursuje (pol.). infotram.pl, 2014-03-19. [dostęp 2014-05-03].