Chutliwiec brunatny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Niełazek brunatny)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chutliwiec brunatny
Antechinus stuartii[1]
Macleay, 1841
Chutliwiec brunatny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd torbacze
Rząd niełazokształtne
Rodzina niełazowate
Rodzaj chutliwiec
Gatunek chutliwiec brunatny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Chutliwiec brunatny[3], niełazek brunatny[4] (Antechinus stuartii) − gatunek małego torbacza z rodziny niełazowatych.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Okolice Townsville w Queensland, wzdłuż wschodniego wybrzeża Australii do Wyspy Fraser na południu, od Nowej Południowej Walii do południowo-wschodniej Wiktorii. Zamieszkuje gęste, wilgotne lasy z dobrze rozwiniętym podszytem.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane (samce większe od samic)
Długość ciała 7,4–10 cm
Długość ogona 7,3–10 cm
Masa ciała samce 29-71 g
samice 17-36 g
Dojrzałość płciowa w 285 dniu życia
Ciąża 30 dni
Liczba młodych
w miocie
6-12
Długość życia samice 3 lata
samce 1 rok

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Mały torbacz wielkości myszy. Gęste, poskręcane futro na wierzchu ciała jednolicie szarobrązowe, na spodzie jaśniejsze. Ogon (równy długości ciała) jest cienki i owłosiony. Krótkie, szerokie stopy. Głowa wydłużona o ciemnobrązowych oczach, dużych uszach i różowym nosie.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten jest aktywny głównie nocą, lecz w razie niedoboru pożywienia żeruje również w ciągu dnia. Swoje kryjówki na ziemi, w dziuplach lub w szczelinach skalnych opuszcza dopiero wieczorem. Samce żyją samotnie, natomiast samice budują gniazda, dzielone na wiele osobników. Samce żyją na wolności 1 rok, natomiast samice do 3 lat.

Pokarm składa się z bezkręgowców, zwłaszcza chrząszczy, pająków lub karaluchów. Nie stroni od owoców i dojrzałych jagód.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy przypada raz w roku, na przełomie sierpnia i września. Samce opuszczają wtedy swoje kryjówki i wyruszają na poszukiwanie samic. Są wtedy bardzo agresywne. Po odbyciu godów wszystkie samce giną, z powodu stresu związanego z poszukiwaniem samic i walką o nie. Wzrost wytwarzania hormonów płciowych powoduje osłabienie odporności, co ostatecznie doprowadza samce do wycieńczenia i śmierci. W niewoli wykastrowane samce mogą żyć dłużej niż jeden rok, chociaż w okresie godowym również u nich spada masa ciała i odporność[5]. Samica po 30 dniach rodzi 6-12 młodych. Jako że nie posiada ona torby, młode pierwsze 5 tyg. noszone są przytwierdzone do sutków. Po okresie zimowym rozpraszają się i żyją pojedynczo. Dojrzałość płciową uzyskują w 285 dniu życia.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Na gatunek ten polują większe zwierzęta drapieżne: np. koty domowe. Może roznosić pyłki kwiatowe, przyczyniając się do zapylania kwiatów.

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii niskiego ryzyka LC[2].

Przypisy

  1. Antechinus stuartii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 2,0 2,1 Burnett, S. & Dickman, C. 2008. Antechinus stuartii. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-07-21]
  3. Systematyka i nazwy polskie za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 8. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 22. ISBN 83-7227-610-2.
  5. AnAge entry for Antechinus stuartii (ang.). Human Ageing Genomic Resources. [dostęp 29 czerwca 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ross Secord: Antechinus stuartii (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 29 czerwca 2008].
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Antechinus stuartii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 czerwca 2008]
  3. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 22. ISBN 83-7227-610-2.
  4. Brown antechinus (ang.). BBC - Science & Natural: Animal. [dostęp 29 czerwca 2008]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-19)].