Niełazek brunatny
| Niełazek brunatny | |
| Antechinus stuartii[1] | |
| Macleay, 1841 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | ssaki niższe |
| Nadrząd | torbacze |
| Rząd | niełazokształtne |
| Rodzina | niełazowate |
| Rodzaj | Antechinus |
| Gatunek | niełazek brunatny |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
Niełazek brunatny[3] (Antechinus stuartii) − gatunek małego torbacza z rodziny niełazowatych.
Spis treści |
Występowanie i biotop [edytuj]
Okolice Townsville w Queensland, wzdłuż wschodniego wybrzeża Australii do Wyspy Fraser na południu, od Nowej Południowej Walii do południowo-wschodniej Wiktorii. Zamieszkuje gęste, wilgotne lasy z dobrze rozwiniętym podszytem.
Charakterystyka ogólna [edytuj]
| Podstawowe dane (samce większe od samic) | |
|---|---|
| Długość ciała | 7,4–10 cm |
| Długość ogona | 7,3–10 cm |
| Masa ciała | samce 29-71 g samice 17-36 g |
| Dojrzałość płciowa | w 285 dniu życia |
| Ciąża | 30 dni |
| Liczba młodych w miocie |
6-12 |
| Długość życia | samice 3 lata samce 1 rok |
Wygląd [edytuj]
Mały torbacz wielkości myszy. Gęste, poskręcane futro na wierzchu ciała jednolicie szarobrązowe, na spodzie jaśniejsze. Ogon (równy długości ciała) jest cienki i owłosiony. Krótkie, szerokie stopy. Głowa wydłużona o ciemnobrązowych oczach, dużych uszach i różowym nosie.
Tryb życia [edytuj]
Gatunek ten jest aktywny głównie nocą, lecz w razie niedoboru pożywienia żeruje również w ciągu dnia. Swoje kryjówki na ziemi, w dziuplach lub w szczelinach skalnych opuszcza dopiero wieczorem. Samce żyją samotnie, natomiast samice budują gniazda, dzielone na wiele osobników. Samce żyją na wolności 1 rok, natomiast samice do 3 lat.
Pokarm składa się z bezkręgowców, zwłaszcza chrząszczy, pająków lub karaluchów. Nie stroni od owoców i dojrzałych jagód.
Rozród [edytuj]
Okres godowy przypada raz w roku, na przełomie sierpnia i września. Samce opuszczają wtedy swoje kryjówki i wyruszają na poszukiwanie samic. Są wtedy bardzo agresywne. Po odbyciu godów wszystkie samce giną, z powodu stresu związanego z poszukiwaniem samic i walką o nie. Wzrost wytwarznia hormonów płciowych powoduje osłabienie odporności, co ostatecznie doprowadza samce do wycieńczenia i śmierci. W niewoli wykastrowane samce mogą żyć dłużej niż jeden rok, chociaż w okresie godowym również u nich spada masa ciała i odporność[4]. Samica po 30 dniach rodzi 6-12 młodych. Jako że nie posiada ona torby, młode pierwsze 5 tyg. noszone są przytwierdzone do sutków. Po okresie zimowym rozpraszają się i żyją pojedynczo. Dojrzałość płciową uzyskują w 285 dniu życia.
Znaczenie [edytuj]
Na gatunek ten polują większe zwierzęta drapieżne: np. koty domowe. Może roznosić pyłki kwiatowe, przyczyniając się do zapylania kwiatów.
Zagrożenie i ochrona [edytuj]
W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii niskiego ryzyka LC[2].
Przypisy
- ↑ Antechinus stuartii w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Antechinus stuartii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 22. ISBN 83-7227-610-2.
- ↑ AnAge entry for Antechinus stuartii (ang.). Human Ageing Genomic Resources. [dostęp 29 czerwca 2008].
Bibliografia [edytuj]
- Ross Secord: Antechinus stuartii (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 29 czerwca 2008].
- Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Antechinus stuartii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 czerwca 2008]
- E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 22. ISBN 83-7227-610-2.
- Brown antechinus (ang.). BBC - Science & Natural: Animal. [dostęp 29 czerwca 2008].
