Niełazek brunatny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Niełazek brunatny
Antechinus stuartii[1]
Macleay, 1841
Niełazek brunatny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada ssaki niższe
Nadrząd torbacze
Rząd niełazokształtne
Rodzina niełazowate
Rodzaj Antechinus
Gatunek niełazek brunatny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Niełazek brunatny[3] (Antechinus stuartii) − gatunek małego torbacza z rodziny niełazowatych.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Okolice Townsville w Queensland, wzdłuż wschodniego wybrzeża Australii do Wyspy Fraser na południu, od Nowej Południowej Walii do południowo-wschodniej Wiktorii. Zamieszkuje gęste, wilgotne lasy z dobrze rozwiniętym podszytem.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane (samce większe od samic)
Długość ciała 7,4–10 cm
Długość ogona 7,3–10 cm
Masa ciała samce 29-71 g
samice 17-36 g
Dojrzałość płciowa w 285 dniu życia
Ciąża 30 dni
Liczba młodych
w miocie
6-12
Długość życia samice 3 lata
samce 1 rok

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Mały torbacz wielkości myszy. Gęste, poskręcane futro na wierzchu ciała jednolicie szarobrązowe, na spodzie jaśniejsze. Ogon (równy długości ciała) jest cienki i owłosiony. Krótkie, szerokie stopy. Głowa wydłużona o ciemnobrązowych oczach, dużych uszach i różowym nosie.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten jest aktywny głównie nocą, lecz w razie niedoboru pożywienia żeruje również w ciągu dnia. Swoje kryjówki na ziemi, w dziuplach lub w szczelinach skalnych opuszcza dopiero wieczorem. Samce żyją samotnie, natomiast samice budują gniazda, dzielone na wiele osobników. Samce żyją na wolności 1 rok, natomiast samice do 3 lat.

Pokarm składa się z bezkręgowców, zwłaszcza chrząszczy, pająków lub karaluchów. Nie stroni od owoców i dojrzałych jagód.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy przypada raz w roku, na przełomie sierpnia i września. Samce opuszczają wtedy swoje kryjówki i wyruszają na poszukiwanie samic. Są wtedy bardzo agresywne. Po odbyciu godów wszystkie samce giną, z powodu stresu związanego z poszukiwaniem samic i walką o nie. Wzrost wytwarznia hormonów płciowych powoduje osłabienie odporności, co ostatecznie doprowadza samce do wycieńczenia i śmierci. W niewoli wykastrowane samce mogą żyć dłużej niż jeden rok, chociaż w okresie godowym również u nich spada masa ciała i odporność[4]. Samica po 30 dniach rodzi 6-12 młodych. Jako że nie posiada ona torby, młode pierwsze 5 tyg. noszone są przytwierdzone do sutków. Po okresie zimowym rozpraszają się i żyją pojedynczo. Dojrzałość płciową uzyskują w 285 dniu życia.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Na gatunek ten polują większe zwierzęta drapieżne: np. koty domowe. Może roznosić pyłki kwiatowe, przyczyniając się do zapylania kwiatów.

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii niskiego ryzyka LC[2].

Przypisy

  1. Antechinus stuartii w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Antechinus stuartii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 22. ISBN 83-7227-610-2.
  4. AnAge entry for Antechinus stuartii (ang.). Human Ageing Genomic Resources. [dostęp 29 czerwca 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ross Secord: Antechinus stuartii (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 29 czerwca 2008].
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Antechinus stuartii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 czerwca 2008]
  3. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 22. ISBN 83-7227-610-2.
  4. Brown antechinus (ang.). BBC - Science & Natural: Animal. [dostęp 29 czerwca 2008].