Nieświszczuki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nieświszczuki
Cynomys[1]
Rafinesque, 1817
nieświszczuk (Cynomys ludovicianus)
nieświszczuk (Cynomys ludovicianus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Podrodzina Xerinae
Plemię susły i świszcze
Rodzaj nieświszczuki
Synonimy
  • Arctomys Ord, 1815[2]
  • Cynomomus Osborn, 1894[2]
  • Mamcynomiscus Herrera, 1899[2]
  • Monax Warden, 1819[2]
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zaniepokojony nieświszczuk wygląda z nory
Pieski preriowe
Udomowiony piesek preriowy zbiera materiały do budowy legowiska

Nieświszczuki, zwane też pieskami preriowymirodzaj ssaka z rodziny wiewiórkowatych. Nieświszczuki zostały po raz pierwszy naukowo opisane w 1805 podczas ekspedycji Lewisa i Clarka.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występują w Ameryce Północnej i Środkowej. W Stanach Zjednoczonych nieświszczuki głównie występują na zachód od rzeki Missisipi, choć można je spotkać w kilku rejonach na wschodzie. Zostały wytępione w pewnych rejonach Wielkich Równin, ponieważ farmerzy uważali je za szkodniki.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Są to nieduże, o zwartej budowie, kopiące obszerne nory gryzonie z krótką szczęką. Nazywane są „pieskami”, ponieważ w chwili zagrożenia lub zainteresowania wydają odgłosy podobne do szczekania. Osiągają długość ciała 30 cm oraz długość ogona 10 cm. Waga ok. 1 kg. Są roślinożerne. Na wolności mieszkają w koloniach, nazywanych „miastami”, które stanowią sieć płytkich tuneli i komór w których potrafi mieszkać nawet kilkanaście tysięcy dojrzałych i młodych osobników.

Zagrożenia i udomawianie[edytuj | edytuj kod]

W wielu rejonach rolniczych powodują poważne straty finansowe - przeciętne „miasto” - kolonia skupiająca 25000 nieświszczuków zjada tyle pożywienia, co 100 krów lub 800 owiec, przez co od wielu lat są ofiarą zarówno masowego trucia i zatapiania całych kolonii jak i niekontrolowanego odstrzału zwierząt. Szacuje się, że w porównaniu z rokiem 1800 pod koniec lat 90. XX wieku w USA przetrwało tylko 5% populacji zwierząt. Zbyt duże odstrzały oraz masowe trucie nieświszczuków prowadzą do bliskiego wymarcia tchórza czarnonogiego, który poluje na te zwierzęta.

Z uwagi na ukształtowane podczas życia w koloniach duże umiejętności społeczne oraz czytelną mowę ciała, od początku lat 90. XX wieku coraz częściej są udomawiane - najpierw w USA, a potem również w Europie. Udomawianie tych gryzoni przyczynia się do coraz większego nacisku opinii publicznej na wprowadzenie prawnej ochrony nieświszczuków. W USA stwierdzono też, iż coraz częściej nieświszczuki potrafią się adaptować do życia w wielkich miastach, budując mniejsze kolonie na niezabudowanych obszarach miast. Również w USA farmerzy coraz częściej zachowują „miasta” nieświszczuków, traktując je jako atrakcję turystyczną, pokazywaną odpłatnie przyjezdnym.

W Polsce nieświszczuki można zobaczyć w Nowym Zoo w Poznaniu.

Nieświszczuki w kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

  • Nieświszczuki są pokazywane w pierwszych scenach filmu Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki
  • „Dramatic Prairie Dog” i „Dramatic Chipmunk” to tytuły przeróbek filmu pokazującego zaskoczonego pieska preriowego, umieszczane przez ich autorów na YouTube

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Pat Stroer (1996) Prairie Dog Pets. A Guide to Their Proper Care and Enjoyment. Wydane nakładem autorki ISBN 1-888144-04-1
  • Dorothy Hinshaw Patent (2006) Prairie Dogs. New York, Clarion Books ISBN 0-395-52601-9
  • Sharon L. Vanderlip. (2002) Prairie Dogs. New York, Barron's ISBN 0-7641-2103-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Cynomys w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Cynomys. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 7 października 2011]