Niebezpieczne związki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Niebezpieczne związki
{{{nazwa}}}
Ilustracja do listu XCVI
Autor Pierre Choderlos de Laclos
Miejsce wydania Francja
Język francuski
Data I wyd. 1782
Typ utworu Powieść epistolarna
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Tekst w Wikiźródłach Tekst w Wikiźródłach
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Niebezpieczne związki (fr. Les Liaisons dangereuses) – wydana w 1782 powieść epistolarna francuskiego pisarza Choderlosa de Laclosa. Od początku towarzyszyła jej aura skandalu obyczajowego i opinia książki niemoralnej[1]. Współcześnie wielokrotnie ekranizowana, także w uwspółcześnionej wersji.

Treść[edytuj | edytuj kod]

U źródeł intrygi leży urażona ambicja pięknej markizy de Merteuil. Aby zemścić się na mężczyźnie, który przedłożył nad jej wdzięki świeżość i niewinność wychowanego w klasztorze dziewczęcia, namawia swojego dawnego kochanka, wicehrabiego de Valmont, aby uwiódł Cecylię de Volanges - właśnie ową cnotliwą i naiwną pannę. Pragnie, aby młody małżonek znalazł w swoim łożu zamiast zawstydzonej dziewicy wyrafinowaną libertynkę. Valmont początkowo odmawia, gdyż nudzi go perspektywa łatwej zdobyczy, zwłaszcza że zafascynowany jest niedostępną pięknością - prezydentową de Tourvel. W przeciwieństwie do markizy, która jedynie udaje cnotliwą i pobożną damę, pani de Tourvel rzeczywiście zasługuje na swoją znakomitą reputację - dlatego też cyniczny Valmont traktuje ten podbój jako wielkie wyzwanie. Markiza musi więc działać innymi sposobami: jako przyjaciółka matki Cecylii często widuje młodą dziewczynę. Stopniowo zdobywa zaufanie dziewczyny, staje się powiernicą i doradczynią. Widząc odwzajemnione zainteresowanie młodej panny kawalerem Danceny, podsyca je i steruje wydarzeniami, by wzniecić ogień uczucia Cecylii.

Jednocześnie czyniący dużo wolniejsze, niż się spodziewał, postępy w zdobywaniu pani de Touvel Valmont odkrywa, że matka Cecylii poinformowała panią de Tourvel o jego reputacji pozbawionego serca i skrupułów uwodziciela. Rozwścieczony postanawia się zemścić, uwodząc jej córkę Cecylię, co osiąga bez przeszkód. Oczywiście stoi za tym markiza, która w ten sposób zamierza osiągnąć swój cel, a na razie rozkoszuje się nowym kochankiem - tym właśnie Dancenym, w którym do szaleństwa kocha się Cecylia. Jednak, gdy zdaje jej się, że wszystko w końcu idzie po jej myśli, przychodzi cios z najmniej spodziewanej strony: odkrywa, że cyniczny dotąd i równie wyrachowany, jak ona sama, Valmont rozkochując w sobie panią de Tourvel sam wpadł w sidła miłości. Zazdrosna markiza de Merteuil nie może znieść myśli o tym, by ktoś odebrał jej władzę nad dawnym kochankiem. Wierząc w swój wielki wpływ na Valmonta i znając jego ambicję, podstępnie namawia go, aby porzucił nową kochankę, przekonując go, że tylko tak może zaznać w pełni triumfu wielkiego podboju...

Bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

  • Markiza de Merteuil - piękna wdowa, wyrafinowana uwodzicielka, ciesząca się reputacją cnotliwej i pobożnej damy; motorem jej działań jest ambicja i żądza władzy. Jak nikt zna ludzkie serca i wie, jak manipulować innymi, aby osiągnąć własne cele.
  • Wicehrabia de Valmont - dawny kochanek markizy i jej pojętny uczeń, wciąż pozostający pod wielkim wpływem pani de Merteuil.
  • Cecylia de Volanges - młoda dziewczyna, wychowana w klasztorze, z którego zostaje zabrana, gdy już pewne jest jej przyszłe małżeństwo z mężczyzną, którego nigdy nie widziała. Przerażona, garnie się do okazującej jej zrozumienie markizy. Zakochuje się w młodym i przystojnym kawalerze Dancenym.
  • Prezydentowa de Tourvel - cnotliwa, pobożna dama, odznaczająca się wyjątkową urodą. Jej nieskazitelna i w pełni zasłużona reputacja jest wielkim wyzwaniem dla Valmonta.
  • Kawaler Danceny - młodzieniec zakochany w Cecylii, którego markiza bierze sobie za kochanka. Na przeszkodzie jego małżeństwa z Cecylią stoi jej matka, która zaaranżowała już dla córki korzystny związek.
  • Pani de Volanges - matka Cecylii, surowa dewotka - jej chłód wobec córki sprawia, że dziewczyna tak szybko lgnie do okazującej jej serdeczność markizy.

Wybrane ekranizacje kinowe[edytuj | edytuj kod]

Wybrane ekranizacje telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

  • Les Liaisons dangereuses 1980, film produkcji francuskiej, reżyseria: Claude Barma, w rolach głównych: Claude Degliame, Jean-Pierre Bouvier i Maïa Simon.
  • Les Liaisons dangereuses 2003, a miniserial produkcji francuskiej, reżyseria: Josée Dayan, w rolach głównych: Catherine Deneuve, Rupert Everett i Nastassja Kinski.

Adaptacje operowe[edytuj | edytuj kod]

  • Les liaisons dangereuses belgijskiego kompozytora Pieta Swertsa
  • The Dangerous Liaisons amerykańskiego kompozytora Conrada Susy. Opera została wystawiona w San Francisco Opera.

Przypisy

  1. T. Boy-Żeleński, Od tłumacza [w:] Ch. de Laclos, Niebezpieczne związki, Warszawa 1960, Państwowy Instytut Wydawniczy, s.5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]