Niebylec (województwo podkarpackie)

Niebylec
Herb Niebylca
Kościół pw. Znalezienia Krzyża
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	strzyżowski
Gmina	Niebylec
Liczba ludności (2001)	594
Strefa numeracyjna	(+48) 17
Kod pocztowy	38-114
Tablice rejestracyjne	RSR
Położenie na mapie województwa podkarpackiego Niebylec
Położenie na mapie Polski Niebylec
49°51′22″N 21°54′12″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Niebylec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Niebylec. Wieś położona jest przy drodze krajowej 9 z Rzeszowa do Miejsca Piastowego.

Miejscowość liczy ok. 600 mieszkańców i jest siedzibą gminy Niebylec oraz siedzibą parafii Znalezienia Krzyża Świętego, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.

W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Historia

W 1460 roku właścicielami terenów Niebylca byli bracia: Marcin, Mikołaj, Jan i Stanisław Machowscy herbu Awdaniec. Niebylec był miastem w latach 1509-1919. Jego założycielem był Mikołaj Machowski z Machowa,dworzanin i krojczy królowej Elżbiety, któremu król Zygmunt Stary zezwolił na założenie miasta na terenie jego dziedzicznej wsi Jawornik (założonej w XV wieku). Początkowo miasto nosiło nazwę Jawornik, a później zmieniło nazwę na Niebylec. Obecnie wsie Jawornik Niebylecki i Niebylec to dwie niezależne jednostki administracyjne. Janusz Romer, właściciel Niebylca, w 1646 roku wybudował nowy kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Na mocy dekretu biskupa sufragana krakowskiego wydanego 14 lipca 1650 roku przyłączono do parafii w Niebylcu kościół w Konieczkowej, który stał się świątynią filialną.

Kolejnymi właścicielami Niebylca byli Pieniążkiowie i Ankiewicze. W czasie konfederacji barskiej do obrony Polski przed wojskami rosyjskimi włączyli się mieszkańcy Niebylca, którymi dowodził Kajetan Junosza Łempicki a potem wyruszył w 1794 roku na pomoc powstaniu kościuszkowskiemu. Ludność miasteczka trudniła się rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Niebylec miał przywilej urządzania cotygodniowego targu i dwóch jarmarków rocznie (od 1801 roku – czterech jarmarków). Miasteczko znane było ze sprzedaży wołów, koni, krów i skór.

Na początku XVII wieku do Niebylca przeniesiona parafię z sąsiedniej wsi Konieczkowej. W XVIII wieku w miasteczku pojawiła się ludność żydowska, która na początku XX wieku stanowiła już większość mieszkańców Niebylca. W tym okresie właścicielem ziemskim w Niebylcu był Aszer Wałłach. W 1918 doszło tutaj do rabunku sklepów żydowskich przez mieszkańców okolicznych wsi. W czasie II wojny światowej żydowscy mieszkańcy Niebylca zostali wywiezieni, najpierw do getta w Rzeszowie, a później do obozu Belzec. W okolicach miasteczka działała w czasie okupacji AK, która nazwała te tereny mianem Rzeczpospolita Hyżneńsko-Niebylecka. Podobwód AK Rzeszów-Południe, teren Hyżne-Niebylec zarządzany był przez kpt. Józefa Maciołka „Żuraw", „Roch", zaś komendantami Placówek AK, byli: Jan Rabczak „Dąb", Stanisław Jakubczyk „Chrobry", Mieczysław Chedyński „Józef" oraz Jan Baran „Blizbor"

Zabytki

• Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego i Wniebowzięcia NMP z 1936-1943 (powstał na miejscu starszej budowli z 1646).
• Synagoga murowana z II poł. XIX wieku z dobrze zachowaną polichromią (obecnie budynek biblioteki).
• Pozostałości cmentarza żydowskiego (zachowane są jedynie 2 macewy).
• Dwór drewniano-murowany z początku XV wieku, rozbudowany w XVII i XIX wieku.
• Kapliczka z przełomu XVIII i XIX wieku.
• Drewniane domy przy rynku.

Linki zewnętrzne

• Gmina Niebylec
• Sztetl Niebylec – historia Żydów niebyleckich (ang.)

• Niebylec na stronie gminy