Niecierpek gruczołowaty
| Niecierpek gruczołowaty | |
|---|---|
.jpg&filetimestamp=20070820074531) |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | wrzosowce |
| Rodzina | niecierpkowate |
| Rodzaj | niecierpek |
| Gatunek | niecierpek gruczołowaty |
| Nazwa systematyczna | |
| Impatiens glandulifera Royle Ill. bot. Himal. Mts. 1(5):151. 1835; 2(2): t. 28, fig. 2. 1834 |
|
| Synonimy | |
|
Impatiens roylei Walpers[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Niecierpek gruczołowaty, n. himalajski, n. Roylego (Impatiens glandulifera) – gatunek roślin należący do rodziny niecierpkowatych.
Spis treści |
[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne
Występuje w stanie dzikim w Azji środkowej, w rejonie Himalajów i w zachodnich Indiach i Pakistanie[2]. Jako roślina ozdobna zawleczony do wielu krajów, gdzie zdziczał i stał się gatunkiem inwazyjnym w Europie, Ameryce Północnej, Azji oraz w Nowej Zelandii. Sprowadzony do Europy po raz pierwszy w 1839 do Anglii (Kew Gardens). Europę kontynentalną opanował w 1900 roku. W Polsce rozproszony jako uciekinier z miejsc uprawy, w niektórych regionach występuje często (zwłaszcza w południowej części kraju) i zajmuje rozległe przestrzenie (np. w rejonie ujścia Odry). Pierwszą naturalną populację zaobserwowano wzdłuż polskich rzek w 1960 roku. W wielu krajach zwalczany. Zwalczanie trudne i kosztowne ze względu na dużą zdolność do regeneracji i łatwe rozprzestrzenianie. Rozwój ogranicza wypas zwierząt[3].
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Osiąga 1-2 m wysokości, gałęzista w górnej części, dołem jest bezlistna, w węzłach zgrubiała, naga, jasnozielona i czerwono punktowana.
- Liście
- Naprzeciwległe lub po 3 w okółkach, lancetowate, piłkowane, do 25 cm długości.
- Kwiaty
- Różowe, ale bardzo różnie wysycone barwą (od białych do ciemnobordowych), w skąpokwiatowych gronach. Kwiaty mają 3-4 cm wysokości i 2 cm szerokości. Korona ma charakterystyczny, chełmiasto wysklepiony kształt, opatrzona jest małą, zakrzywioną ostrogą.
- Owoce
- Lancetowate, pękające torebki o długości 2-3 cm i szerokości 0,8 cm. Pękając wyrzucają nasiona na odległość do 7 m. Nasiona są bardzo żywotne. Jedna roślina mateczna może wyprodukować 4000 nasion.
[edytuj] Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Kwitnie od czerwca do października. Kwiaty wydzielają duże ilości nektaru. Wykazuje szeroką tolerancje środowiskową, rośnie na glebach wilgotnych, bogatych w substancje pokarmowe. Występuje najobficiej nad rzekami, na skrajach lasów łęgowych, w ziołoroślach nadrzecznych. Liczba chromosomów 2n = 18, 20.
[edytuj] Zastosowanie
Uprawiany jako roślina ozdobna w ogrodach. Wysiew nasion w marcu – kwietniu w ciepłym inspekcie. Na miejsce stałe wysadzać w końcu maja. Wymaga gleby żyznej, próchniczej, dostatecznie wilgotnej. W ogródku zwykle sam rozsiewa się[4].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
- ↑ 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-15].
- ↑ Harry Helmisaari: Impatiens glandulifera (ang.). Nobanis, 2007. [dostęp 2009-03-29].
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
[edytuj] Bibliografia
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
