Niedziela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dnia tygodnia. Zobacz też: Niedziela (ujednoznacznienie).
Niedziela
Typ święta chrześcijańskie
Zwyczaje uczestnictwo w nabożeństwie kościelnym
Upamiętnia zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa

Niedziela (niedziela i, skrót ndz. lub niedz[1]., symbol w kalendarzu Nd) – dzień tygodnia występujący pomiędzy sobotą a poniedziałkiem.

Według normy ISO 8601 rozumiany jako siódmy[2].

W tradycji biblijnejchrześcijańskiej, żydowskiej jest dniem pierwszym[3]. Taka rachuba obowiązuje w niektórych krajach, szczególnie anglosaskich. W niektórych językach jej pozostałością są nazwy większości lub niektórych dni tygodnia (w językach słowiańskichśrody).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W wielu językach nazwa ukształtowała się wraz z kulturą chrześcijańską, którą przyjmowały i z którą się rozwijały:

  • w językach romańskich od łac. feria Dominica, dies Dominicus (dzień Pański, tj. Jezusa Chrystusa) pochodzą np. hiszp. domingo, franc. dimanche;
  • takie samo znaczenia ma gr. κυριακή < Κύριος ‛Pan’;
  • ros. вoскресенье (waskriesien´je) oznacza ‛zmartwychwstanie’;
  • w pozostałych językach słowiańskich nazwa nawiązuje do obowiązku powstrzymania się od pracy (który uważany jest za ważny wyznacznik niedzieli) i pochodzi od psł. ne dělatĭ ‛nie działać = nie pracować’[4]: np. niedziela, czes. neděle, chorw. nedjelja.

Niedziela wraz z sobotą tworzy współcześnie tak zwany weekend (z ang. week – tydzień, end – koniec), czyli koniec tygodnia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Europejska tradycja pozachrześcijańska, również rzymska, łączyła ten dzień z kultem Słońca lub Mitry, czego liczne pozostałości znajdują się po dziś dzień w wielu językach. ‛Dzień Słońca’: np. łac. dies Solis, ang. Sunday, niem. Sonntag. Podobne pozostałości dotyczą również innych dni tygodnia np. sobota była nazywana dniem Saturna, poniedziałek dniem księżyca.

Niedziela została ustanowiona świętem państwowym w 321 roku n.e. przez cesarza Konstantyna[5]. Dla części chrześcijan[a] niedziela jest dniem świątecznym upamiętniającym zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, który to również w ten właśnie dzień, po swoim zmartwychwstaniu dwukrotnie ukazał się uczniom (Ewangelia Jana 20:19 i 26) oraz łamał z nimi chleb, dzięki czemu został przez nich rozpoznany (Ewangelia Łukasza 24:30 i 35). W tym też dniu gromadziły się pierwsze gminy chrześcijańskie na nabożeństwa oraz łamanie chleba (Dzieje Apostolskie 20:7).

Praktyki religijne[edytuj | edytuj kod]

Katolicy tego dnia uczestniczą w mszy[6][7]. Protestanci (oprócz sabatystów, np. Adwentystów Dnia Siódmego) w tym dniu organizują nabożeństwa, których częścią zazwyczaj, na wzór pierwszych chrześcijan jest wieczerza Pańska, czyli łamanie chleba.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Niektórzy chrześcijanie nie obchodzą żadnych dni świątecznych, uważając że pod Nowym Przymierzem wszystkie dni są równie święte i nie istnieje potrzeba wyróżniania żadnego z nich (m.in. wiele kościołów ewangelikalnych). Inna cześć chrześcijan, tzw. sabatarianie, świętują sobotę (szabat), jako ich zdaniem jedyne uniwersalne święto upamiętniające Boga jako stworzyciela świata, odrzucając święcenie niedzieli jako późniejszy, niebiblijny dodatek do pierwotnego apostolskiego chrześcijaństwa (np. adwentyści dnia siódmego).

Przypisy

  1. Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski: Skracanie nazw dni tygodnia. Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2007-04-04. [dostęp 2013-08-28].
  2. Norma ISO-8601. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna. [dostęp 2010-09-18].
  3. Andrzej Przybylski: Ukradzione niedziele. niedziela.pl, 2009. [dostęp 2013-03-09].
  4. Radosław Kotarski: Polimaty #39 Skąd się wzięły dni tygodnia?.
  5. Carsten Peter Thiede; Matthew D’ancona, W poszukiwaniu świętego Krzyża, Warszawa 2006, s. 39.
  6. Kodeks Prawa Kanonicznego kan. 1247, Katechizm Kościoła Katolickiego nr 2180.
  7. Trzecie przykazanie Dekalogu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]