Niepodległe Państwo Chorwackie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nezavisna Država Hrvatska
Królestwo Jugosławii 1941–1945 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Flaga Niepodległego Państwa Chorwackiego
Herb Niepodległego Państwa Chorwackiego
Flaga Niepodległego Państwa Chorwackiego Herb Niepodległego Państwa Chorwackiego
Hymn: Lijepa naša domovino
(Piękna nasza ojczyzno)
Język urzędowy chorwacki1
Stolica Zagrzeb
Ustrój polityczny dyktatura monopartyjna
Typ państwa monarchia (1941-43)
republika (1943-45)
Ostatnia głowa państwa poglavnik Ante Pavelić (1941-1945)
król Tomisław II Sabaudzki (1941-43) prezydent Nikola Mandić (1943-45)
Zależne od Rzeszy Niemieckiej i faszystowskich Włoch
Ostatni szef rządu premier Nikola Mandić
(1943-45)
Powierzchnia
 • całkowita
b.d.. na świecie
92 500 km²
Liczba ludności (1941)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
b.d.. na świecie
6 300 000
osób/km²
Chorwaci, Serbowie, Bośniacy, Słoweńcy, Żydzi, Romowie
Jednostka monetarna kuna
Secesja od Jugosławii
10 kwietnia 1941
Przyłączenie do Jugosławii jako Socjalistyczna Republika Chorwacji oraz Socjalistyczna Republika Bośni i Hercegowiny
listopad 1945
Religia dominująca Katolicyzm
Strefa czasowa UTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Mapa Niepodległego Państwa Chorwackiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Niepodległe Państwo Chorwackie, inna nazwa Niezależne Państwo Chorwackie (chor. Nezavisna Država Hrvatska, w skrócie NDH)[1] – państwo utworzone przez ustaszów w 1941 roku, po zajęciu Królestwa Jugosławii przez siły państw Osi i ich sojuszników.

Powstanie[edytuj | edytuj kod]

Po klęsce Królestwa Jugosławii, w kwietniu 1941 roku, zwycięska III Rzesza i Zjednoczone Królestwo Włoch zezwoliły przywódcy ustaszów, Ante Paveliciowi, na proklamowanie Niepodległego Państwa Chorwackiego. 10 kwietnia została ogłoszona niepodległość, 15 kwietnia 1941 NPC przystąpiło do paktu trzech[2]. Już 18 maja 1941 Benito Mussolini pozbawił jednak złudzeń chorwackich polityków, gdy narzucił traktat rzymski. Włochy miały dominować w Chorwacji, którą dodatkowo pozbawiły jeszcze części Dalmacji.

Państwo w 1941 roku liczyło ok. 6,3 mln ludności i zajmowało łączny obszar 92,5 tys. km kw.

W skład nowego państwa, oprócz większości współczesnej Chorwacji, weszły Bośnia i Hercegowina oraz Srem. Niemcy i Włochy podzieliły NDH na strefy wpływów.

Terror i opór[edytuj | edytuj kod]

W NDH nasilił się terror skierowany głównie przeciwko prawosławnym Serbom oraz Żydom i Cyganom. W trakcie masowych eksterminacji na terenie NDH, m.in. w obozach koncentracyjnych, zginęło blisko 350 tys. ludzi, z czego prawie 300 tys. było Serbami.

Jednocześnie już w lipcu 1941 r. rozpoczął działania zbrojne partyzancki ruch oporu, w którego skład wchodzili przedstawiciele różnych narodowości[3]. Pod koniec 1941 na terenie Chorwacji większość partyzantów stanowili Serbowie (77%), zaś Chorwaci tylko 21,5%. Lecz udział Chorwatów w partyzantce stale się zwiększał i już od sierpnia 1942 do września 1943 r. wzrósł od 32% do 34%, zaś w 1944 r. Chorwaci stanowili już 60,4% partyzantki w Chorwacji, Serbowie – 28,6%, Muzułmanie – 2,8% i pozostali[4] 8,2%[5].

Upadek NDH[edytuj | edytuj kod]

Po kapitulacji Włoch w 1943 r. Niemcy zajęły także włoską – zachodnią – strefę wpływów, zaś NDH uzyskało terytoria na wybrzeżu adriatyckim które po podboju Jugosławii zagarnęły Włochy. Jednocześnie powiększał się obszar opanowany przez oddziały Armii Jugosłowiańskiej Josipa Broza Tity, które w maju 1945 r. położyły kres istnieniu Niepodległego Państwa Chorwackiego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. H.Kuberski: Powstanie Niepodległego Państwa Chorwackiego (kwiecień-sierpień 1941), “Dzieje Najnowsze”, Rocz. XLIV – 2012, 1, s. 71-72.
  2. Tablice Historyczne Lech Bielski, Mariusz Trąba, wyd. 1999 r., str. 252-253
  3. V.Strugar: Wojna i rewolucja narodów Jugosławii 1941-1945. Wyd MON, 1967, s. 64-65.
  4. Słoweńscy, Czarnogórcy, Włosi, Węgrzy, Czesi, Żydzi i b. Volksdeutche i.
  5. Goldstein. Serbs and Croats in the national liberation war in Croatia., p. 266-267.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]