Niepodległe Państwo Chorwackie
Niepodległe Państwo Chorwackie, inna nazwa Niezależne Państwo Chorwackie (chor. Nezavisna Država Hrvatska, w skrócie NDH)[1] – państwo utworzone przez ustaszów w 1941 roku, po zajęciu Królestwa Jugosławii przez siły państw Osi i ich sojuszników.
Spis treści |
Powstanie [edytuj]
Po klęsce Królestwa Jugosławii, w kwietniu 1941 roku, zwycięska III Rzesza i Zjednoczone Królestwo Włoch zezwoliły przywódcy ustaszów, Ante Paveliciowi, na proklamowanie Niepodległego Państwa Chorwackiego. Już 18 maja 1941 Benito Mussolini pozbawił jednak złudzeń chorwackich polityków, gdy narzucił traktat rzymski. Włochy miały dominować w Chorwacji, którą dodatkowo pozbawiły jeszcze części Dalmacji.
To państwo w 1941 roku liczyło ok. 6,3 mln ludności i zajmowało łączny obszar 92,5 tys. km kw.
W skład nowego państwa, oprócz większości współczesnej Chorwacji, weszły Bośnia i Hercegowina oraz Srem. Niemcy i Włochy podzieliły NDH na strefy wpływów.
Terror i opór [edytuj]
W NDH nasilił się terror skierowany głównie przeciwko prawosławnym Serbom oraz Żydom i Cyganom. W trakcie masowych eksterminacji na terenie NDH, m.in. w obozach koncentracyjnych, zginęło blisko 350 tys. ludzi, z czego prawie 300 tys. było Serbami.
Jednocześnie już w lipcu 1941 r. rozpoczął działania zbrojne partyzancki ruch oporu, w którego skład wchodzili przedstawiciele różnych narodowości[2]. Pod koniec 1941 na terenie Chorwacji większość partyzantów stanowili Serbowie (77%), zaś Chorwaci tylko 21,5%. Lecz udział Chorwatów w partyzantce stale się zwiększał i już od sierpnia 1942 do września 1943 r. wzrósł od 32% do 34%, zaś w 1944 r. Chorwaci stanowili już 60,4% partyzantki w Chorwacji, Serbowie – 28,6%, Muzułmanie -2,8% i pozostali[3] 8,2%[4].
Upadek NDH [edytuj]
Po kapitulacji Włoch w 1943 r. Niemcy zajęły także włoską – zachodnią – strefę wpływów, zaś NDH uzyskało terytoria na wybrzeżu adriatyckim które po podboju Jugosławii zagarnęły Włochy. Jednocześnie powiększał się obszar opanowany przez oddziały Narodowej Armii Wyzwolenia Jugosławii Josipa Broza Tity, które w maju 1945 r. położyły kres istnieniu Niepodległego Państwa Chorwackiego.
Galeria [edytuj]
-
Niepodległe Państwo Chorwackie: mapa fizyczna 1941-1943
-
Znaczek poczty NDH (5 kun), 1941
Zobacz też [edytuj]
- Hrvatsko domobranstvo
- Niemiecko-Chorwacka Policja
- Chorwacki Legion Lotniczy
- Lotnictwo NDH
- Marynarka Wojenna NDH
- Jasenovac (obóz koncentracyjny)
- Zbrodnia w Gudovacu
- Zbrodnie w Glinie
- Zbrodnia w Prkosie
- Srbosjek
Przypisy
- ↑ H.Kuberski: Powstanie Niepodległego Państwa Chorwackiego (kwiecień-sierpień 1941), “Dzieje Najnowsze”, Rocz. XLIV – 2012, 1, s. 71-72.
- ↑ V.Strugar: Wojna i rewolucja narodów Jugosławii 1941-1945. Wyd MON, 1967, s. 64-65.
- ↑ Słoweńscy, Czarnogórcy, Włosi, Węgrzy, Czesi, Żydzi i b. Volksdeutche i.
- ↑ Goldstein. Serbs and Croats in the national liberation war in Croatia., p. 266-267.
