Nieuport 23

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nieuport 23
Nieuport 23 w Królewskim Muzeum Wojska w Brukseli
Nieuport 23 w Królewskim Muzeum Wojska w Brukseli
Dane podstawowe
Państwo  Francja
Producent Societe Anonyme des Establissements Nieuport
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja dwupłat
Załoga 1 osoba
Historia
Data oblotu 1917
Dane techniczne
Napęd Le Rhône 9Jb
Moc 88 kW (120 KM)
Wymiary
Rozpiętość 8,2 m płat górny
7,75 m płat dolny
Długość 6,4 m
Wysokość 2,4 m
Powierzchnia nośna 14,75 m2
Masa
Własna 355 kg
Startowa 547 kg
Osiągi
Prędkość maks. 168 km/h
Prędkość wznoszenia 5 min 42 s na 2000 m
Pułap 6500 m
Długotrwałość lotu 1 h 7'
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 karabin maszynowy Vickers (7,7 mm)
Użytkownicy
 Francja  Stany Zjednoczone  Belgia  Włochy  Imperium Rosyjskie  Wielka Brytania  Polska

Nieuport 23francuski jednomiejscowy samolot myśliwski z okresu I wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nieuport 23

Nieuport 23 stanowił wersję rozwojową doskonałego francuskiego myśliwca – Nieuporta 17. Nieuport 23C1, oblatany w 1917 roku, był konstrukcją wytwórni Societe Anonyme des Establissements Nieuport pod kierownictwem inż. Gustawa Delage. Zbudowany w koncepcji półtorapłata (płat dolny ma dużo mniejsze rozmiary niż górny) samolot był niemal identyczny z poprzednikiem - kadłub przedłużono o 0,6 m, zastosowano mocniejszy napęd - silnik rotacyjny Le Rhône 9Jb o mocy 88 kW (120 KM) oraz staranniej oprofilowano przejście osłony silnika w kadłub. W płatowcu zmieniono też synchronizator karabinu maszynowego na urządzenie systemu Constantinesco, co spowodowało konieczność przemieszczenia uzbrojenia na prawo od osi kadłuba. Wizualnie od Nieuporta 17 różnił się kształtem i odmiennym łączeniem połówek osłony silnika oraz wspomnianym przesunięciem o kilka cm na prawą stronę karabinu maszynowego Vickers[1][2][3][4].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Silnik rotacyjny Le Rhône 9J

Był to jednomiejscowy dwupłat konstrukcji mieszanej. Przednią część kadłuba stanowiła kratownica z rur stalowych, zaś tylną kratownica drewniana wzmocniona drutem. Samolot był kryty w większości płótnem (jedynie osłonę silnika wykonano z aluminium). Boki samolotu płaskie, przekrój kadłuba trapezowy. Płaty konstrukcji drewnianej, o płóciennym pokryciu. Drewniane słupki łączące płaty, wzmocnione drutami stalowymi, piramidka podtrzymująca płat górny nad kadłubem z rurek stalowych. Lotki na płacie górnym, usterzenie płaskie o szkielecie z rurek stalowych, pokryte płótnem, poruszane za pomocą linek. Brak tablicy przyrządów: w różnych częściach kabiny umieszczono busolę, zegar, obrotomierz i wysokościomierz. Podwozie dwukołowe, amortyzowane sznurem gumowym, z tylną płozą ogonową. Śmigło dwułopatowe, drewniane. Napęd stanowił 9-cylindrowy silnik rotacyjny Le Rhône 9Jb o mocy 88 kW (120 KM). Uzbrojenie stanowił zsynchronizowany karabin maszynowy Vickers 7,7 mm.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Nieuport 23 nr N5024 w Królewskim Muzeum Wojska w Brukseli

Myśliwce Nieuport 23 stanowiły najliczniej produkowaną wersję półtorapłatów Nieuporta. Używało ich lotnictwo francuskie - Aéronautique Militaire pod wojskowym oznaczeniem Nieuport 23C1 począwszy od 1917 roku, jak również lotnictwo włoskie, belgijskie, brytyjskie i amerykańskie. Samoloty te dostarczono również Rosji, gdzie podjęto produkcję licencyjną w zakładach Duks w Moskwie[5]). Samolotem tego typu latał trzeci na liście asów lotnictwa belgijskiego (Aviation Militaire Belge) - pilot Edmond Thieffry[6].

Służba w lotnictwie polskim[edytuj | edytuj kod]

W polskich formacjach lotniczych w Rosji używano siedmiu egzemplarzy samolotu Nieuport 23C1, które zostały włączone do wyposażenia 1 i 2 Polskiego Oddziału Awiacyjnego, podporządkowanego później II Korpusowi Polskiemu w Rosji pod dowództwem gen. Józefa Hallera. 2 samoloty Nieuport 23 tego oddziału wsławiły się udziałem w grupowym przelocie pięciu polskich samolotów z Kamieńca Podolskiego do Kaniowa nad Dnieprem (długość trasy 410 km). Samoloty miały następnie dokonać jeszcze dłuższego lotu do Bobrujska, dlatego wyposażono je w dodatkowe zbiorniki paliwa na górnym płacie. Lot został jednak udaremniony wskutek przejęcia maszyn przez wojska niemieckie 11 V 1918 roku[7]. Po odzyskaniu niepodległości zdobyto na froncie wschodnim kolejne 7 egzemplarzy tego modelu, z których większość przeleżała w magazynach. Używano tylko jednej maszyny o numerze 3191 (nr CWL 11.04) w 1 Eskadrze Wywiadowczej, a po wojnie służył w Szkole Pilotów w Bydgoszczy. Po wycofaniu z eksploatacji w lotnictwie wojskowym wykorzystywano go jako eksponat na wystawach lotniczych LOPP[8].

Przypisy

  1. T. J. Kowalski: Nieuport 1-27. Lublin: 2003, s. 18.
  2. A. Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924. Warszawa: 1997, s. 148-149.
  3. T. Goworek: Samoloty myśliwskie pierwszej wojny światowej. Warszawa: 1988, s. 42.
  4. W. Bączkowski: Samoloty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 23.
  5. T. J. Kowalski, dz. cyt., s. 18.
  6. P. Cooksley: Nieuport Fighters in Action - Aircraft No. 167. Carroltown: 1997, s. 38-39.
  7. A. Morgała, dz. cyt., ss. 149-150; 305.
  8. Tamże, s. 150.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Bączkowski: Samoloty I wojny światowej. Warszawa: Lampart, 2000. ISBN 83-86776-54-4.
  • Peter Cooksley: Nieuport Fighters in Action - Aircraft No. 167. Carroltown: Squadron/Signal Publications Inc., 1997. ISBN 0-89747-377-9.
  • Tomasz Goworek: Samoloty myśliwskie pierwszej wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1988. ISBN 83-206-0689-6.
  • Zbigniew Jankiewicz, Julian Malejko: Samoloty i śmigłowce wojskowe - litery Ł-O [Tom=12]. Warszawa: Bellona, 1996. ISBN 83-11-08397-5.
  • Tomasz J. Kowalski: Nieuport 1-27. Lublin: Kagero, 2003. ISBN 83-89088-09-6.
  • Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924. Warszawa: Lampart, 1997. ISBN 83-86776-34-X.
  • Szymon Pilecki Jerzy Domański: Samoloty bojowe 1910-67. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1969.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]