Niezapominajka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Niezapominajka
Niezapominajka leśna
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rodzina ogórecznikowate
Rodzaj niezapominajka
Nazwa systematyczna
Myosotis L.
Sp. Pl. 131. 1753
Typ nomenklatoryczny
Myosotis scorpioides L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Myosotis pulvinaris

Niezapominajka (Myosotis L. – dosłownie "mysie uszko" z greckiego mysmysz (w dopełniaczu myos) i usucho (w dopełniaczu otos))[3]rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych. Zwyczajowo nazywanych niezabudką. Rodzaj obejmuje ok. 50 gatunków roślin zielnych, zarówno jednorocznych, dwuletnich, jak i bylin. Występują one w stanie dzikim w umiarkowanych strefach Europy, Azji, Ameryki Północnej, Ameryki Południowej, Australii i Afryki.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne krótko owłosione lub nagie.
Liście
Skrętoległe, pojedyncze, całobrzegie, liście łodygowe siedzące, zwykle podługowatolancetowate.
Kwiaty
Zebrane w szczytowych skrętkach, groniasto się wydłużających w trakcie kwitnienia. Kwiatostany zwykle są bezlistne, rzadziej ulistnione (z przysadkami). Kwiaty 5-krotne, promieniste, w pączku są skręcone. Kielich ze zrośniętych działek ma kształt dzwonkowaty lub lejkowaty, na szczycie 5-łatkowy lub ząbkowy, u wielu gatunków wydłuża się po przekwitnieniu. Rurkowotalerzykowata korona kwiatu niebieska, rzadziej biała, różowa czy żółta. Pięć zrosłych płatków tworzy płaski lub słabo wklęsły rąbek. Przy wlocie rurki korony znajduje się pięć jasnożółtych wskaźników nektaru (osklepek). Pręciki zwykle są krótkie i ukryte w rurce korony. Słupek osadzony na płaskim osadniku zakończony jest nitkowatą szyjką ze słabo rozszerzonym na końcu znamieniem. Zalążnia złożona z 4 części.
Owoce
Rozłupnie rozpadające się na 4, zwykle trójgraniasto jajowate i gładkie rozłupki[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[2]

Echioides Moench, Myosotis Moench, Scorpiurus Haller

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj z podrodziny Boraginoideae[5] z szeroko ujmowanej rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Rodzina ta stanowi takson o niepewnej pozycji systematycznej (incertae sedis) w obrębie kladu astrowych. Umieszczany w politomii obok goryczkowców, psiankowców i jasnotowców[1].

Pozycja w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Boraginineae Engl., rodzina ogórecznikowate (Boraginaceae Juss.), plemię Myosotideae, podplemię Myosotidinae, rodzaj niezapominajka (Myosotis L.)[6].

Gatunki flory Polski[7]
Inne gatunki (wybór)[8]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kilka gatunków to cenione i popularne rośliny ozdobne.

Obecność w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie symboliczne
Święto Polskiej Niezapominajki

Corocznie, od 2002 r. w dniu 15 maja, obchodzone jest w Polsce Święto Polskiej Niezapominajki. Jego inicjatorem był Andrzej Zalewski, który wystąpił z taką propozycją w programie Ekoradio, emitowanym przez Polskie Radio Program I.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-22].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-06].
  3. Marian Rejewski: Pochodzenie łacińskich nazw roślin polskich. Warszawa: KiW, 1996, s. 110. ISBN 83-05-12868-7.
  4. Sychowa Maria: Myosotis L., Niezapominajka. W: Pawłowski B. (red.) Flora Polska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963.
  5. Genus: Myosotis L. (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-05-12].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Myosotis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-06].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. Myosotis (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-05-13].