Nikifor Krynicki

Z Wikipedii

Nikifor Krynicki
Nikifor Krynicki
Imiona i nazwisko	Epifaniusz Drowniak vel Nikifor Krynicki
Data i miejsce urodzenia	21 maja 1895 Krynica
Data i miejsce śmierci	10 października 1968 Folusz
Narodowość	łemkowska
Dziedzina sztuki	malarstwo
Styl	prymitywizm
Muzeum artysty	Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju
Zdjęcia w Commons

Nikifor Krynicki (ur. 21 maja 1895 w Krynicy, zm. 10 października 1968 w Foluszu) – polski malarz łemkowskiego pochodzenia, przedstawiciel prymitywizmu.

Spis treści 1 Życiorys 2 Twórczość 3 Tożsamość 4 Zobacz też 5 Bibliografia 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Życiorys

Nikifor żył samotnie, w nędzy i przez większość życia uważany był za upośledzonego psychicznie kalekę. Mówił bełkotliwie i niewyraźnie. Okazało się później, że jego język był przyrośnięty do podniebienia.^{[potrzebne źródło]} Był pochłonięty pasją malarską. Pod koniec życia został doceniony i uznany na całym świecie za jednego z najwybitniejszych prymitywistów.

Twórczość Nikifora odkryta została w 1930 przez ukraińskiego malarza Romana Turyna, który zapoznał z nią polskich i ukraińskich malarzy kapistów przebywających w Paryżu. Obrazy Nikifora wzbudziły ich zachwyt, zwracali przede wszystkim uwagę na bezbłędne operowanie kolorem. Entuzjastyczne opinie środowiska artystycznego nie zmieniły jednak nieprzychylnego stosunku do jego twórczości - nadal nie znajdował nabywców na swoje prace i zrozumienia dla swej sztuki.

Pierwsza publikacja na temat Nikifora pojawiła się w roku 1938 w czasopiśmie "Arkady" nr 3. Napisał ją Jerzy Wolff - nabywca dużej kolekcji dzieł Nikifora.

Kilka książek o Nikiforze napisali krakowscy krytycy sztuki, Ella i Andrzej Banachowie, którzy opiekowali się nim od roku 1948 do roku 1959. Nikifor odwiedzał ich wielokrotnie w Krakowie.

Staraniem małżeństwa Banachów pierwsza wystawa Nikifora (wtedy jeszcze „Jana Nikifora”) odbyła się w warszawskiej sali SARP w dniach od 31 stycznia do 8 lutego 1949 r. Dopiero w dziewięć lat później prace Nikifora pokazano za granicą: od 22 maja do 30 czerwca 1958 w paryskiej galerii Diny Vierny, potem w Amsterdamie od 2 do 26 października 1959, w Brukseli od 14 do 26 listopada 1959, w Liège (Leodium) od 25 listopada do 13 grudnia 1959 i w Haifie od 4 lutego 1960. W Niemczech odbyły się trzy wystawy: w roku 2 lipca do 4 września 1961 w Baden-Baden, od 16 września do 19 października 1961 we Frankfurcie nad Menem i od 29 października do 10 grudnia 1961 w Hanowerze.

Od 1960 aż do śmierci Nikiforem opiekował się krynicki artysta malarz Marian Włosiński. Poświęcił dla niego swój talent i stworzył mu dobre warunki do pracy i życia, a po śmierci Nikifora zadbał o zachowanie jego twórczości. Nikifor Krynicki zmarł w Domu Pomocy Społecznej w Foluszu k. Jasła^[1] i został pochowany na cmentarzu w Krynicy.

Postać Nikifora została przedstawiona w filmie fabularnym z 2004 roku w reżyserii Krzysztofa Krauzego "Mój Nikifor" z Krystyną Feldman w roli Nikifora.

[edytuj] Twórczość

Talent Nikifora przejawiał się głównie w twórczości na kawałkach tektury, okładkach zeszytów, skrawkach papieru, na których uwieczniał autoportrety, widoki krynickich willi i cerkwie. Był przy tym wysoce płodnym twórcą, stworzył blisko 40 tysięcy dzieł. W centrum Krynicy-Zdroju, nad potokiem Kryniczanka w zabytkowej willi Romanówka znajduje się Muzeum Nikifora.

Największy zbiór obrazów i rysunków Nikifora znajduje się w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu.

[edytuj] Tożsamość

Nikifor był synem Eudokii Drowniak - ubogiej, głuchoniemej Rusinki, która trudniła się noszeniem wody do krynickich schronisk i pensjonatów - oraz, jak się przypuszcza, jednego z artystów malarzy, jakich wielu mieszkało wtedy w willi "Trzy Róże", największego w tamtym czasie pensjonatu w Krynicy (jedna z najbardziej rozpowszechnionych plotek przypisywała ojcostwo Aleksandrowi Gierymskiemu). Jednakże te dane biograficzne są niepewne i niepotwierdzone.

Tożsamość Nikifora Krynickiego została ustalona przez władze, kiedy to w 1962 roku sąd w Muszynie ustalił jego akt urodzenia z podaniem fikcyjnych danych obojga rodziców, na wniosek Stefana Półchłopka, przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej w Krynicy. Jego prawdziwe nazwisko brzmiało najprawdopodobniej Epifaniusz Drowniak. Sam Nikifor nie używał tego nazwiska - o sobie wcześniej mówił i podpisywał się na obrazach jako Nikifor.

Na grobie Nikifora na krynickim cmentarzu znajdują się obecnie dwa napisy: "Nikifor Krynicki" alfabetem łacińskim i "Epifanij Drowniak" cyrylicą.

[edytuj] Zobacz też

• Galeria "Barwy Śląska"

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wielcy Malarze - Nikifor Krynicki
• Epifan Drowniak - "Nikifor"
• Nikifor

1. ↑ http://www.folusz.dps.pl/ – Dom Pomocy Społecznej w Foluszu